شکستن قولنج عادتی خطرناک و بسیار شایع

بعضی عادت دارند با فشار به انگشتان دست، حرکات سریع گردن یا فشار پا بر روی ستون فقرات کمری، این صداها را ایجاد کنند. در یک تقسیم بندی ساده می توان این صداها را به دو دسته تقسیم کرد. یک دسته صداهای حاصل از حرکات مفصلی و دسته دیگر صدای حاصل از قولنج کردن مفاصل است که طی یک فشار شدید در انتهای دامنه حرکتی ایجاد می شود.

شکستن قولنجآنچه امروز به‌ عنوان قولنج می ‌شناسیم، بیشتر از آن که نام بیماری خاصی باشد، یک شکایت مبهم است. قدیم‌ ترها به درد و کشیدگی در هر قسمت از بدن قولنج می ‌گفتند، اما چیزی که امروزه بیشتر به کار می‌ رود "قولنج عضلانی" است. البته قولنج عضلانی هم نشانه یک بیماری خاص نیست، طوری که گاهی علت آن گرفتگی و اسپاسم ناگهانی و دردناک گروهی از عضلات بدن است. عضلاتی که بیشتر دچار این حالت می ‌شوند، عضلات اطراف ستون مهره ‌ها و عضلات گردن هستند. در این حالت عضله نسبت به لمس دردناک و حساس می‌ شود و به همین خاطر فرد نمی ‌تواند مثل قبل، بدن خود را حرکت دهد.

تقریبا همه آدم ‌ها در طول زندگی خود گرفتگی عضلانی را تجربه می ‌کنند. اسپاسم ‌های عضلانی می‌ توانند به علت : کم‌ آبی پس از انجام ورزش ‌های سنگین، استفاده زیاد و طولانی مدت از عضلات، آسیب‌ های جسمی و همچنین کمبود بعضی مواد معدنی مثل منیزیم و کلسیم رخ دهند. علاوه بر این، اسپاسم عضلانی می‌ تواند نشانه ‌ای از یک بیماری اعصاب و روان باشد، مخصوصا اگر به طور متناوب و در شرایط خاص تکرار شود. هر چند اسپاسم عضلانی در اغلب اوقات ناشی از علل چندان خطرناکی نیست، اما در صورت تکرار باید وجود آسیب ‌های مغزی، فشار روی نخاع در ستون فقرات و حتی بیماری‌ هایی چون ام.‌اس را از نظر دور نداشت.

این صدا از کجا می ‌آید؟

تلگرام

تمام آنچه ما از قولنج می شناسیم، به گرفتگی‌ های عضلانی ختم نمی ‌شود.در حقیقت بیشتر اوقات، قولنج را با صدای شکستن قولنج می‌ شناسیم، اما این صدا از کجا می‌ آید؟ و چرا ما از شنیدن آن احساس لذت و راحتی می ‌کنیم؟   اولین بار در سال ۱۹۷۱ دو دانشمند آلمانی، پس از وارد آوردن یک نیروی کششی به مفصل بین انگشت و کف دست، تشکیل‌ حباب ‌های گازی را در مفصل اثبات کردند.مفاصل بدن ما به وسیله یک بافت پوششی احاطه شده اند که به آن کپسول مفصلی می ‌گوییم.

در داخل این کپسول، مایعی وجود دارد که با ایجاد حالت لغزندگی، باعث حرکت آسان ‌تر استخوان ‌ها در کنار هم می ‌شود.   مواد معدنی و گازهای گوناگونی در این مایع محلول‌ هستند. حرکات مفصلی در طی فعالیت ‌‌های معمول بدنی، موجب افزایش حجم مفصل و کاهش فشار مایع مفصلی می ‌شود. کاهش فشار باعث یک حالت مکش در داخل فضای مفصل شده و گاز‌های محلول در مایع به صورت حباب درمی ‌آیند.ایجاد این حباب‌ ها باعث تحریک گیرنده‌ های عصبی داخل مفصل می ‌شود و به این ترتیب، مغز از ایجاد یک حالت غیرطبیعی در مفصل اطلاع پیدا می ‌کند.  

حال می‌ توان فهمید که چرا ما پس از مدتی فعالیت، دوست داریم قولنج مفاصل خود را بشکنیم. در حقیقت ما به طور ناخودآگاه تلاش می‌ کنیم پیام ناراحت‌ کننده ‌ای را که از مفاصل‌ به مغزمان فرستاده شده است، رفع کنیم. به این ترتیب با کشش مفاصل خود در حداکثر دامنه حرکت آن ها (شکستن قولنج) سعی می‌ کنیم که این حباب‌ گازی را بترکانیم و وقتی حباب گازی ترکید، همان صدای معروف و خوشایند شنیده می ‌شود.

به خاطر فرآیند تشکیل حباب است که پس از شکستن قولنج و یا همان ترکاندن حباب، تا مدتی با هر حرکتی هم، هیچ صدایی از مفصل ما بیرون نمی ‌آید، چون تشکیل دوباره حباب نیازمند گذشت زمان است. و اما ماجرا برای برخی افراد به همین جا ختم نمی ‌شود. آرام آرام با تکرار این کار، برخی از ما نه به خاطر روان ‌تر شدن حرکت مفصل‌ های خود، بلکه تنها برای لذت بردن از صدای شکستن، به جان مفاصل خود می ‌افتیم، طوری که تا صدای جدیدی از مفاصل خود نشنویم، دست ‌بردار نیستیم.

از این صدا بترسیم؟

با این کار در سن بالا منتظر آرتروز و لرزش دست و پا باشید. احتمال لرزش در سنین بالاتر به علت اختلال در ارتباط گیرنده ها و عضلات، کاهش تمرکز و کنترل حرکت دقیق و کاهش ثبات مفصلی نیز وجود خواهد داشت. در این زمینه بروز آرتروز با کاهش فشار عضلانی حتمی است. با تحت کشش قرار دادن مفاصل، بافت‌ های اطراف مفصل مانند عضلات، رباط‌ ها و تاندون ‌ها آسیب می‌ بینند و در نتیجه در طولانی ‌مدت امکان انجام حرکات ظریف از فرد سلب می ‌شود. از طرف دیگر، آسیب بافت ‌های اطراف مفصل، دامنه حرکت آن را به ‌طور غیرطبیعی افزایش می ‌دهد و احتمال در رفتگی آن را زیاد می کند.

مهم ترین عارضه این کار تضعیف مکرر عضلات حمایت کننده مفاصل است، چرا که اختلال در سیستم هوشمند حمایتی مفاصل، اشکال در ارسال پیام ها و پاسخ ندادن به موقع و قوی عضلات را در بردارد و مفاصل مربوطه را دو چندان در معرض صدمه قرار می دهد.   با تمام این تفاصیل، حرکت دادن ناگهانی گردن یا ستون فقرات برای شنیدن صدا از آن ها، به هیچ عنوان منطقی به نظر نمی ‌رسد. حرکت سریع گردن می‌ تواند به آسیب شریان‌ های تغذیه‌ کننده مغز و سایش تدریجی مهره‌ ها منجر شود.

آسیب مهره‌ های گردنی می‌ تواند آن ‌قدر خطرناک و فاجعه ‌بار باشد که هر انسان عاقلی را از خیر شنیدن این صدای خوشایند منصرف کند.   شاید نتوان با قطعیت از عوارض طولانی ‌مدت شکستن قولنج مفاصل سخن گفت، اما یک توصیه را باید بدون ‌تردید پذیرفت: "لطفا برای شکستن قولنج خود از فرد دیگری کمک نگیرید!" اگر تا امروز برای شکستن قولنج عضلات پشت تان، از کسی تقاضا می‌ کردید که روی ستون فقرات ‌شما راه برود و حالا سالم هستید، فقط باید گفت که آدم خوش ‌شانسی بوده‌اید!

با قولنج خود چه کنیم؟

همان‌ طور که علل متعددی باعث ایجاد قولنج می‌ شوند، درمان و پیشگیری از آن هم، راه‌ های گوناگونی دارد. اگر درد و محدویت حرکت شما ناشی از اسپاسم و گرفتگی عضلانی باشد، باید به شناخت علت و درمان آن پرداخت؛ مثلا برخی داروهای پایین ‌آورنده کلسترول خون، داروهای فشار خون بالا ، داروهای ضد آلزایمر و ضد پارکینسون می ‌توانند موجب گرفتگی ‌های عضلانی شوند. اگر داروی خاصی را به‌ طور مرتب مصرف می ‌کنید و دچار گرفتگی‌ عضلانی شده‌اید، شاید عاقلانه ‌ترین کار ممکن، مراجعه به پزشک ‌تان باشد.

برای مبارزه با این امر چه کنیم

در صورتی که عادت به در آوردن صدا از مفصل داریم سعی کنیم با مشغول کردن خود به کارهای دیگر و مبارزه با آن این عادت را از خود دور کنیم. در صورتی که شش ماه این عمل را انجام ندهید برای همیشه راحت خواهید شد.با برنامه های منظم ورزشی و ورزش‌های کششی کم کم قدرت عضلات و انعطاف ‌پذیری مفاصل افزایش می یابند و تدریجا احساس شکستگی قولنج از بین می رود.   اگر پس از فعالیت های ورزشی احساس می کنید به شکستن قولنج نیاز دارید نشان دهنده این است که ورزش را به طور صحیح انجام نمی دهید و پس از آن دچار گرفتگی عضلات و یا احساس قولنج می کنید.

لطفا" موارد زیر را رعایت کنید:

۱-قبل از ورزش سنگین با حرکات ورزشی سبک خود را گرم کنید.

۲-پس از ورزش با حرکات کششی و سبک خود را سرد کنید.

۳-هنگام ورزش نگذارید بدن شما خشک شود و مرتب آب بنوشید.

۴-هنگام ورزش ممکن است اختلال الکترولیت در بدن ایجاد شود، با نوشیدن مایعات مناسب محتوی مواد معدنی از آن جلوگیری کنید.

۵-مناسب با نوع ورزش کالری مورد نیاز را تامین کنید در هر حال فارغ از دلایل زمینه‌ ای مهم، اغلب گرفتگی ‌های عضلانی با انجام مانورها و حرکات کششی برطرف می ‌شوند و نیازی به مصرف دارو نیست.

اگر به‌ طور مکرر دچار گرفتگی عضلانی می ‌شوید و پس از بررسی ‌های لازم، علت خطرناکی برای آن پیدا نشده است، می ‌توانید با مشاوره با یک کارشناس فیزیوتراپی، نرمش ‌ها و حرکت ‌های کششی مفید را یاد بگیرید.

بهتر آن است که این حرکات را هنگامی که دچار مشکل نیستید، تمرین کنید و قط موقع گرفتگی عضلانی، به فکر یاد گرفتن و امتحان کردن آن ها نیفتید‍!  اگر پس از انجام حرکات ورزشی سنگین و طولانی‌ مدت، دچار گرفتگی عضلانی شده‌ اید، مهم ترین علت، به هم ریختن تنظیم آب و املاح بدن شما است. بهتر است فورا" مایعات و املاح از دست رفته ی بدن خود را با نوشیدن مایعات مفید جایگزین نمایید و در نوبت‌ های بعدی پیش از شروع فعالیت ورزشی نیز به میزان کافی مایعات مصرف کنید.همچنین ماساژ ناحیه ‌ای که دچار اسپاسم شده است یا گذاشتن کیسه یخ نیز می‌ تواند موثر باشد.

استفاده از داروهای ضد التهاب و شل‌ کننده‌ های موضعی عضلانی معمولا آخرین اقدامی است که می ‌توان در خانه انجام داد، هر چند که بهتر است برای اولین بار توسط پزشک توصیه شده باشند. در هر صورت استفاده از پمادهای موضعی سالسیلات و پیروکسیکام می ‌توانند در این شرایط موثر واقع شوند. در کل باید گفت که اگر قولنج شما به علت تشکیل همان حباب‌ های عجیب هم باشد، راه درمان و پیشگیری، شکستن قولنج نیست. بهترین کار این است که با تنظیم یک برنامه منظم ورزشی، به تدریج قدرت و انعطاف‌ پذیری عضلات و مفاصل بدن خود را بالا ببرید و حداکثر دامنه حرکت آن ها را افزایش دهید.

وقتی قولنج، آدم را می‌ کُشد

باور کردنش خیلی ساده نیست، اما اگر به فهرست ها مراجعه کنیم، متوجه می ‌شویم که ابوعلی سینا و ‌زکریای رازی، هر کدام یک کتاب مستقل و مفصل در مورد قولنج نوشته‌ اند. البته در آن زمان، کارشان چندان هم عجیب نبود، زیرا قولنج یکی از مهم ‌ترین بیماری ‌های روزگار آن ها به حساب می ‌آمد. بسیاری از بیماری‌ هایی که امروز می‌ شناسیم، در آن زمان "قولنج" نامیده می ‌شدند

کلمه قولنج از ریشه "قولون" یا همان colon یونانی گرفته شده است. در علم پزشکی قدیم، به دردهای پیچشی و ناراحت ‌کننده شکم و اعضای مجاورش، بدون آن که دلیل واقعی آن را بدانند، قولنج گفته می شد. با این حساب هر عضوی در کنار بیماری، یک قولنج هم داشت، مثل قولنج کلیه، قولنج کبد، قولنج روده، قولنج نوزادی و … .   هر چند بسیاری از این قولنج‌ ها در دنیای جدید به عنوان یک بیماری خطرناک شناخته می ‌شوند، اما جالب این است که برخی هم مثل قولنج‌ های عضلانی روزگار ما، به دلیل انقباضات و گرفتگی های عضلانی رخ می ‌دهند.

البته این بار انقباض عضلات صاف مثل قولنج نوزادان، به دلیل پاسخ نارس مغز نوزاد به فرآیند های گوارشی پدید می ‌آید و فرمان مغز موجب انقباض بیش از اندازه عضلات شکم و احساس درد شدید نوزاد و گریه ‌های پایان‌ ناپذیر او می ‌شود؛ و یا این که قولنج روده، کم و بیش همان "سندرم روده تحریک ‌پذیر" است که به دلیل گرفتگی های گاه و بی‌ گاه عضلات روده ایجاد می‌ شود. در روزگار ما، دیگر کسی از شنیدن نام قولنج وحشت نمی ‌کند، اما اگر واقعا می‌ خواهید به ابهت و جایگاه قولنج در قرن ‌های پیش پی ببرید، کافی است بدانید که ابوعلی سینا، یعقوب لیث و دکتر سعید نفیسی همگی به علت قولنج از دنیا رفته ‌اند .

منبع: نشریه سلامت، شماره ۲۲۲، دکتر یاشا نهرینی

به اشتراک بگذارید :
اینستاگرام

مطالب مشابه

۱۶ نظر

  1. عبدالرضا اسدی می‌گه:

    سلام
    خیلی عالی بود .این بحث یک سوال چندین ساله بود که کامل کردی ممنون
    امیدوارم موفق باشید

  2. رنجبر می‌گه:

    سلام واقعا خسته نباشید بیست بود مثل همیشه

  3. ساجده می‌گه:

    اقای کیوان فیروزه ءی طبق کتاب آسیب شناسی تربیت بدنی هنوز ثابت نشده که شکوندن قولنج دلیل لرزشه .البته تا جایی که من میدونم

    • کیوان فیروزه ئی می‌گه:

      سلام.ما هم گفتیم این احتمال وجود دارد و به طور قطع نگفتیم دچار لزرش می شوند.تا آنجا که ما مطلع باشیم برخی می گویند احتمال لرزش وجود دارد و برخی می گویند نه.اما به دلیل آسیب به رباط ، عضلات و بافت ها این احتمال بعید نیست

  4. دكتر فريدون افتخارى می‌گه:

    من حدود بیست سال از عمر پزشکى خود را در جراحی ارتوپدى و بیست سال هم در پزشکى ارتوپدى و استیوپاتى گذرانده و حالا هم باز نشسته هستم. اول اینکه در توجیح علت قولنج مفصلى joint dysfunction بسیار علمى و ساده و عالى نوشته اید که جای تبریک داردولى اسپاسم عضلانى را با فشار منفى مفصلى و joint dysfunction در یک قالب گذاشتن بنظر من نادرست و گیج کننده میاید. پاتولوژى ، فیزیولوژى و درمان این دو کاملا متفاوت است و توضیح ان بسیار مفصل و از عهده این مقال خارج است. دوم اینکه تا کنون هیچ دلیل علمى و تحقیقى در اسیب رساندن به مفاصل و اعصاب وعروق با شکستن قولنج بوسیله خود شخص گذارش نشده و اگر شده اینجانب در تمام این سالهاى کار اموزشی و درمانى بر خورد نکرده ام واگر نویسنده محترم منبعى نشان دهند سپاسگزار خواهم شد. گذارشات نادر عوارض مفصلی، عصبى وعروقى بتوسط شکننده عروق یا manipulator وجود دارد. اگر شخص از شکستن قولنج خود احساس برداشته فشار از مفصل میکند بنظر من بسیار مفید و بدون عوارض جالبى بعدى بوده و از مصرف بیهوده داروهاى ضد درد والتهاب جلوگیرى میکند.

    • کیوان فیروزه ئی می‌گه:

      جناب دکتر افتخاری، مایه خرسندی ما است که در این مبحث به اظهار نظر پرداخته اید.خدمت شما استاد گرامی عرض شود آنچه که در این مبحث بیان شده است، نتیجه گردآوری مطالب مختلف از مانبع مختلف در این خصوص بوده است.در این مطلب سعی شده گریزی بر مبحث اسپاسم عضلانی جهت تفکیک وضعیت زده شود.تا مخاطب بتواند تفاوتی بین این دو مقوله قائل شود.در خصوص آسیب رساندن شکستن قولنج مفاصل در منابع داخلی تا حدودی و در حد احتمال به این موضوع اشاره شده است و ما هم در خود مطلب از واژه احتمال برای آن استفاده کرده ایم.اما نمی توان منکر احتمال آن شد، مانند احتمال آسیب به مفاصل و رباط های انگشتان دست.که در این مطلب بیشتر روی این موضوع تمرکز داریم یعنی انگشتان و همچنین گردن که با حرکات ناگهانی قولنج آن شکسته می شود.

  5. دكتر افتخاري می‌گه:

    سپاسگزار از پاسختان . گر چه در پزشکی هرگز نمیتوان با قاطعیت سخن گفت ولى من با ضریب در صد خیلی بالا اطمینان میدهم که شکستن قولنج هر مفصل بدن اعم از انگشتان یا گردن یا کمر بتوسط خود شخص self manipulation منجر به هیچ نغییر ثانوى در دراز یا کوتاه مدت نخواهد شد و همانطور که قبلا عرض کردم با ازاد کردن فشار منفى مفاصل و بر قرار کردن رابطه طبیعى عصبی/عضلانى/مفصلی، به از رفتن dysfunction و روان شدن حرکات کمک میکند.

  6. علی می‌گه:

    آقای کیوان فیروزه ئی محترم. قصد د اشتم عین مطالبی را که دکتر افتخاری گوشزد کردند را بنویسم که خوشبختانه ایشان با بیان بهتر این کار را انجام داده اند.

    ادعای کلی مطرح شده در این مقاله کوچکترین پشتوانه ی علمی ای ندارد و اصرار جنابعالی بر اعتبار این مقاله (“نتیجه گردآوری مطالب مختلف از مانبع مختلف در این خصوص بوده است”) بدون ذکر منبع جای سوال دارد.

    دو مشکل اخلاقی با این نوع مقالات وجود دارد:
    ۱) گمراه کردن خوانندگان
    ۲) ذکر نکردن منبع (بعید می دانم شما مدعی تحقیق دست اول باشید…؟!)

    به هر حال مقاله ی فارسی است و این مسائل در ایران و میان فارسی زبان ها رایج است! از آن جهت جای تعجبی نیست!

    • کیوان فیروزه ئی می‌گه:

      ضمن تشکر از دیدگاه شما عزیزان، لازم به ذکر است چون تاریخ مطلب مربوط به دوسال پیش است به اشتباه مطلب را گردآوری شده مطرح کردیم؛ اما این مطلب در شماره ۲۲۲ نشریه سلامت و توسط دکتر یاشا نهرینی نوشته شده است، که می توانید فایل PDF آن را از اینجا دانلود کنید.در خصوص منابعی که دوستان ذکر کرده اند، حتما" مطالعه خواهد شد و نتیجه آن نیز در قالب یک موضوع جدید منتشر می شود.

  7. پیام می‌گه:

    این منابع که دو تاشون مقالات علمی معتبر هست و دومی از یک مجله علمی معتبر مضر بودن قولنج شکوندن رو با احتمال زیاد رد میکنن

    http://www.jabfm.org/content/24/2/169

    http://www.scientificamerican.com/article/crack-research/

    http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/1529-0131%28199805%2941:5%3C949::AID-ART36%3E3.0.CO;2-3/pdf

  8. دكتر افتخاري می‌گه:

    با سلام مجدد
    من بر حسب اتفاق و از طریق سایت بالاترین به این مقاله رسیدم و بسیار خوشحالم که بحث جالبی دو سال بعد از انتشار اولیه مطلب براه افتاد. دوست گرامىاقاى پیام سه منبع جالب نشان دادند و منهم دو رفرنس مستقیما براى اقاى فیروزه اى ایمیل کردم. شاید بد نباشد که ایشان بعد از بررسی منابع شخصا نوشتار جدیدى در وب سایت براى روشن شدن اذهان خوانندگان بگذارند.

  9. مهدی می‌گه:

    سلام و خدا قوت
    دختر بنده یازده سال دارد و نزدیک دو سال است که به شدت قولنج انگشتانش را می شکند جدیدا شکستن قولنج انگشتان پا و متاسفانه اخیرا شکستن قولنج گردن نیز به آن اضافه شده. اگر بی کار باشد مرتب این کار را تکرار می کند و از این بابت ما بسیار نگران هستیم هرچه به او تذکر می دهیم گویی متوجه نمی شود و گاه فکر می کنیم لجبازی می کند. لطفا ما را راهنمایی کنید.
    کمال تشکر را از شما دارم.
    مهدی موحد

شما چه نظری دارید؟ برای ما بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *