سیستم گردش خون بدن

گردش خون  را به دو جز عمومی ( سیستمی) و ریوی تقسیم می کنند.

blood-circulation

قسمت های عملکردی گردش خون

۱- وظیفه شریان ها انتقال خون پرفشار به بافت ها است .لذا جدار شریان ها قوی است و خون به سرعت در آنها جریان می یابد.آرتریول ها آخرین شاخه های دستگاه شریانی هستند وبه عنوان دریچه کنترل ورود خون به مویرگ ها عمل می کنند و قادر هستند جریان خون به مویرگ ها را در پاسخ به نیازهای بافت تغییر دهند.

تلگرام

۲- وظیفه مویرگ هاعبارت است از تبادل مایع، موادغذایی ، الکترولیت ها و سایر موادبین خون و مایع بین بافتی ، بدین منظور جدار مویرگ ها بسیار نازک و نسبت به ملکول های ریز نفوذ پذیر است.

۳- وریدها به عنوان لوله هایی برای برگرداندن خون از بافت ها به قلب عمل می کنند. وظیفه مهم آنها این است که به عنوان مخزن اصلی خون عمل می کنند . فشار سیستم وریدی بسیار پایین میباشد لذا جدار وریدها نازک  ولی عضلانی می باشد و بدین ترتیب می توانند منقبض و منبسط شده و یک مخزن قابل کنترل برای خون باشند .

حجم خون درقسمت های مختلف گردش خون

بیشترین قسمت گردش خون یعنی ۸۴ % در در گردش خون سیستمی جای دارد که از این مقدار :۶۴% در وریدها ، ۱۳% در شریان ها ، ۷% در آرتریول ها و مویرگ های عمومی ، ۷% درقلب می باشد و ۹% باقیمانده نیز در گردش خون ریوی می باشد.

فشار در قسمت های مختلف گردش خون

بیشترین مقدار فشار در آئورت می باشد که متوسط آن ۱۰۰  میلیمتر جیوه (۸۰/۱۲۰ ) است. هنگامی که خون درگردش خون عمومی جریان می یابد بتدریج فشار آن افت می کند و زمانی که به انتهای ورید اجوف در دهلیز راست و قلب می رسد فشار به صفر رسیده است:

مویرگ های عمومی ۳۵ میلیمتر جیوه در سمت آرتریولی تا ۱۰ میلیمتر جیوه در سمت وریدی آرتریول  ( متوسط فشار ۱۷  میلیمتر جیوه) متوسط فشار شریان ریوی ۱۶ میلیمتر جیوه (۸/۲۵)

تئوری اساسی عملکرد گردش خون

سه اصل اساسی وجود دارد که مبنای تمام اعمال این دستگاه است:

  • جریان خون به هر یک از بافت های بدن تقریبا همیشه متناسب بانیازهای بافت به دقت کنترل می شود.
  • برون ده قلب عمدتا به وسیله مجموع کلیه جریانهای موضعی بافت ها کنترل می شود.
  • به طور کلی ، فشار شریانی مستقل از کنترل جریان خون موضعی یا کنترل برون ده قلب کنترل می شود.

روابط بین فشار، جریان و مقاومت

جریان خونی که از یک رگ می گذرد به دو عامل بستگی دارد: ( قانون اهم )

با اختلاف فشار بین دو سر رگ (شیب فشاری) ارتباط مستقیم و با میزان مقابله با جریان خون دررگ ( مقاومت) ارتباط معکوس دارد.

جریان خون مقدار خونی است که در یک دوره مشخص از نقطه معلومی از گردش خون میگذرد که به صورت میلی لیتر یا لیتر بردقیقه بیان می شود.فشار خون نیرویی از خون است که در مقابل واحد سطح جدار رگ اعمال می شود که معمولا بر حسب میلیمتر جیوه بیان م یشود.مقاومت در برابر جریان خون یعنی بازداری از جریان خون در رگ

مکانیسم های کنترل جریان خون

کنترل حاد جریان خون موضعی:

افزایش متابولیسم بافت افزایش جریان خون موضعی بافت می شود.هرگاه موجودی اکسیژن بافت ها به دلایلی مثل ارتفاع،پنومونی ، مسمومیت با سیانور و…کاهش یابد جریان خون موضعی بافت به شدت افزایش می یابد.

مکانیسم تنظیم بلند مدت جریان خون 

  •  تغییر در میزان عروق بافت ها
  • تشکیل جریان خون جانبی

تنظیم هومورال گردش خون

مواد منقبض کننده عروق: نور اپی نفرین و اپی نفرین ، آنژیوتانسین ، وازوپرسین، اندوتلین موادمتسع کننده عروق ، برادی کنین ، به شدت باعث اتساع آرتریولی و افزایش نفوذ پذیری مویرگ ها می شود ، سروتونین بسته به شرایط و نیز موقعیت خود در گردش خون می تواند اثر متسع کننده یا منقبض کننده در عروق داشته باشد . هیستامین ، پروستاگلاندین ها

تأثیر یون ها و سایر عوامل شیمیایی بر کنترل عروق  افزایش غلظت یون پتاسیوم و منیزیوم باعث اتساع عروق می شود زیرا هردو انقباض عضله صاف را مهار می کنند.افزایش غلظت یون کلسیم باعث انقباض عروق می شود .افزایش غلظت یون سدیم باعث اتساع خفیف آرتریولها از طریق افزایش اسمولالیته مایعات می شود .افزایش غلظت دی اکسید کربن باعث اتساع متوسط عروق در بیشتر بافتها می شود.

تنظیم عصبی گردش خون

کنترل دستگاه عصبی بر گردش خون تقریبا به طور کامل از طریق دستگاه عصبی اتونوم اعمال می شود.دستگاه عصبی سمپاتیک مهمترین بخش دستگاه عصبی اتونوم است که گردش خون را تنظیم می کند. البته دستگاه عصبی پاراسمپاتیک نیز در کمک به تنظیم عملکرد قلب حائز اهمیت می باشد.

عصب دهی سمپاتیک به شرایین کوچک و آرتریولها باعث میشود تحریک سمپاتیک مقاومت راافزایش داده و جریان خون بافتها راکم کند . تحریک سمپاتیک در وریدها حجم این عروق را کاهش داده و به این وسیله حجم خون در گردش محیطی را تغییر می دهد. علاوه بر این تحریک سمپاتیک در قلب به واسطه تسریع ضربان قلب و افزایش قدرت پمپ آن فعالیت قلب را به شدت افزایش می دهد.

نقش دستگاه پاراسمپاتیک در گردش خون جزئی است تنها تأثیر مهم آن کنترل سرعت ضربان قلب از طریق اعصاب واگ می باشد .به طور کلی تحریک پاراسمپاتیک باعث کاهش شدید سرعت ضربان قلب و کاهش خفیف قدرت انقباض عضله آن می شود.

شماتیک سیستم گردش خون بدن انسان:

blood-circulation-elmevarzeshتهیه و تدوین :elmevarzesh.com

 خانم یونسلو

به اشتراک بگذارید :
اینستاگرام

مطالب مشابه

شما چه نظری دارید؟ برای ما بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *