مقابله با اضطراب ورزشی

بسیاری از ورزشکاران بهترین عملکرد خود را در تمرینات نشان می‌دهند امّا به هنگام مسابقه و رقابت دچار احساس خفگی و نوعی واماندگی یا همان اضطراب ورزشی می‌گردند . اگر این اتفاق در مورد شما نیز صادق است ناراحت نباشید زیرا با انجام چند کار ساده می‌توانید بر این اضطراب فایق آیید.

مقابله با اضطراب ورزشی احساس خفگی چنین توصیف می‌شود: کاهش کارایی به دلیل مقدار زیادی استرس ادراک شده. به واژه «ادراک شده» توجه کنید. واژه کلیدی در این تعریف همین است. به خاطر بسپارید که استرس فقط در ذهن شما زندگی می‌کند و به شیوه‌ای که شما یک موقعیت یا وضعیت را تعبیر می‌کنید. به عبارت دیگر، این شرایط خارجی نیستند که باعث استرس می‌شوند بلکه شیوه تفکر ما درباره یک رویداد است که احساس استرس، اضطراب و ترس را به وجود می‌آورد.

برای ورزشکاری که در حین مسابقه دچار احساس خفگی و واماندگی می‌شود دانستن این نکته حائز اهمیت بسیار است که می‌تواند افکاری را که درباره آن رویداد دارد کنترل کند. آیا به شکست یا کمبود اطمینان به توانایی‌های خود فکر می‌کنید؟ در این صورت، این گونه تفکرات منفی غالباً به اضطراب، عصبی بودن و تنش می‌انجامد. در یک چنین محیطی که درون خود ساخته‌اید چگونه انتظار عملکرد خوبی از خود دارید؟

مربیان سنتی معمولاً به ورزشکار کمک می‌کنند تا درک کند چرا چنین افکار و احساساتی درونش رشد یافته و سپس سعی می‌کنند که این فرایند را اصلاح کنند یا تغییر دهند امّا معمولاً توفیق چندانی به دست نمی‌آورند. علتش این است که دانستن این که چرا چنین افکاری برمی‌خیزد ممکن است جالب باشد امّا دانستن پاسخ این سوال، لزوماً برای غلبه بر مشکل کافی نیست.

تلگرام

پیش از رویداد

این را بدانید که دلشوره‌ها و دلهره‌های پیش از مسابقه، طبیعی هستند و آن‌ها را بپذیرید. به مقابله با احساس عصبی بودن و اضطراب خود نپردازید. فکر نکنید که حالتی که دارید ناشی از ترس است. ترشح آدرنالین، عادی است و بخشی از آمادگی طبیعی بدن شما برای مسابقه است. به آن توجه کنید امّا روی آن تمرکز نکنید. پس از شروع مسابقه، این احساس فروکش خواهد کرد. هم از نظر بدنی و هم از لحاظ ذهنی آمادگی داشته باشید. همیشه در فاصله زمانی مناسبی قبل از رویداد در محل حاضر باشید زیرا عجله در رسیدن به محل باعث افزایش استرس می‌شود. قبل از مسابقه بدن خود را کاملاً گرم کنید. حرکات کششی انجام دهید. از قواعد مسابقه آگاه باشید و لباس مناسب به تن کنید.

برای چند دقیقه به تصویر سازی ذهنی بپردازید. راحت و آسوده تنفس کنید، چشم‌هایتان را ببندید و تجسّم کنید که همه کارها به خوبی پیش می‌رود و شما عملکرد خوبی دارید. این مثبت صحبت کردن با خود می‌تواند روحیه شما را تغییر دهد. با وجودی که ورزشکاران باید انعطاف‌پذیری کافی برای واکنش در طول مسابقه را داشته باشند امّا شما باید با یک راهبرد کلّی در مورد شیوه مسابقه دادن وارد صحنه شوید. راهبرد شما می‌تواند ساده (مثل نگهداری یک ریتم یکنواخت) یا پیچیده باشد.

در حین رویداد

بر روی کاری که در دست دارید تمرکز کنید نه نتیجه آن. حواس خود را متوجه حال حاضر کنید و از فکر کردن به خیلی جلوتر یا پایان کار خودداری نمائید.اگر متوجه شدید که افکار منفی به سراغتان آمده و یا به منفی صحبت کردن با خود پرداخته‌اید، متوقف شوید و فقط بر روی تنفس‌تان تمرکز کنید. تمرکز بر روی ریتم تنفس، به طور خودکار شما را به حال حاضر برمی‌گرداند. لبخند زوری بزنید.مقابله با اضطراب ورزشیاین یک واقعیت است. اگر با افکار منفی دست و پنجه نرم کنید و نمی‌توانید از شرّش خلاص شوید، فقط کافیست خودتان را مجبور به لبخند زدن کنید، حتی برای چند ثانیه. این عمل ساده، برای یک لحظه، روحیه شما را تغییر خواهد داد و شاید این همان زمانی باشد که شما نیاز داشتید تا به حالت عادی برگردید.طوری مسابقه دهید که انگار نتیجه‌اش برایتان مهم نیست. اگر گرفتار افکار منفی شوید و انتظار بدترین نتیجه یا شرایط را داشته باشید، غیر ممکن است که بتوانید حداکثر توانائی‌هایتان را بروز دهید. اگر طوری مسابقه دهید که انگار نتیجه‌اش برایتان مهم نیست، در این صورت می‌توانید آرامش داشته باشید و از مسابقه و رقابت لذت ببرید.

پس از رویداد

مسابقه را مرور کنید و عملکردهای خوبتان را به یاد آورید. بر روی اقدامات، افکار و رفتارهایی که به شما در عملکردتان کمک کردند تمرکز کنید. به چیزهایی که مانع عملکرد خوبتان شدند نیز توجه کنید امّا به سرعت فکر آن‌ها را از سر بیرون کنید. این همانند اصل اجتناب از مانع در رانندگی است: به جایی که می‌خواهید بروید نگاه کنید، نه جایی که نمی‌خواهید بروید. هنگامی که بر روی چاله تمرکز کنید به ناچار درون آن می‌افتید. تمرکز بر روی جنبه‌های منفی رویداد به پیشرفت شما در آینده کمک نمی‌کند. به جای آن، بر روی زمان‌هایی که «موفق بودید» تمرکز کنید.

این نوعی تمرین ذهنی برای مواقعی است که به تمرین مهارت‌هایی می‌پردازید که در رویداد بعدی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. برنامه تمرین خود را طوری طراحی کنید که شرایط شبیه به مسابقه را برایتان شبیه‌سازی کند. تیم‌ها و باشگاه‌ها معمولاً چنین تمریناتی می‌کنند. اگر عادت داشتید که همیشه تنها تمرین کنید، پیوستن به یک گروه به نحوی که بتوانید این نوع شبیه‌سازی را انجام دهید را در نظر بگیرید.

موثرترین تمرین آن است که شرایطی که در مسابقه با آن روبرو می‌شوید را شبیه‌سازی کند. متاسفانه مربیان معمولاً مانع می‌شوند تا ورزشکار بر واماندگی و احساس خفگی خود در حین مسابقه غلبه کند. آن‌ها معمولاً به طور ناخواسته، با سعی در تشویق کردن ورزشکار، الگوی واماندگی را تقویت می‌کنند. مثلاً به ورزشکار می‌گویند «ضربه بعدی خیلی حساس است». این گونه حرف‌ها تنها باعث افزایش فشاری که ورزشکار برای انجام عملیات حس می‌کند می‌گردد.

به یاد داشته باشید که اگر از الگوی افکار منفی، قبل و در حین مسابقه، آگاه باشید می‌توانید بر حس واماندگی خود فایق آیید. افکار منفی در صورت تداوم، همچون یک گلوله برفی می‌غلطند و می‌غلطند و بزرگتر و بزرگتر می‌شوند. اگر خود را در چنین گردابی یافتید، فقط وجود آن افکار را بپذیرید و بگذارید بروند. بر روی تنفس‌تان تمرکز کنید و طوری بازی کنید که انگار از آن لذت می‌برید. در این صورت است که علیرغم شکست‌ها و ناکامی‌هایی که گاه به گاه پیش می‌آید باز هم ازمسابقه و رقابت لذت خواهید برد.

چگونگی کنترل اضطراب

نخستین گام در تعدیل اضطراب ، خودآگاهی است.ورزشکار باید از موقعیت های که سبب اضطراب او در مسابقه می شود و نیز واکنش های خود در برابر این موقعیت ها آگاه باشد.روش های گوناگونی برای کاهش اضطراب وجود دارد  که به طور کلی در دو نوع روش های جسمانی و شناختی گروه بدنی می شوند.

روش های جسمانی کنترل اضطراب

 آرام ساز تدریجی

  این روش را جاکوبسن در دهه سوم قرن گذشته معرفی کرد که شامل انقباض و رهایش نظام مند عضلات است.با اینکه ممکن است حتی چند ماه برای مهارت یافتن طول بکشدف با یادگیری این روش فرد می تواند ظرف چند دقیقه خود را آرام سازد.

کنترل تنفس

در شرایط انگیختگی شدید و اضطراب ، تنفس، کوتاه، سطحی و نامنظم می شود، بر عکس وقتی که آرام هستیم، تنفس ، روان، عمیق و منظم است.تمرین تنفس  از راه های سریع و آسان آرمیدگی است.حتی هنگامی که در مسابقه یا تمرین،تمرکز از دست می رود، یا زمانی که وظیفه مهمی بر عهده فرد گذاشته می شود، مانند ضربه پنالتی، ممکن است اضطراب بیش از حد افزایش یابد.در چنین حالتی می توان با تنفس عمیق و سپس تمرکز بر کاری که باید  انجام شود ، به حالت مطلوب بازگشت.از اصول تمرینات تنفس، کشیدن نفس عمیق شکمی و تمرکز بر دیافراگم است.

 

تکنیک ۵ نفس

این تکنیک زمانی که شما ایستاده اید، دراز کشیده اید و یا نشسته اید می تواند اجرا شود. برای اجرای این تکنیک شما باید از طریق بینی یک نفس عمیق و آرام گرفته سپس به آرامی بازدم خود را از دهان خارج کرده بطوریکه اگر شعله شمعی لرزان و کوچک پیش روی شما باشد خاموش نشود (Karageorghis, 2007):

  • یک دم عمیق بگیرید و سعی کنید هنگام بازدم عضلات صورت و گردن را آرام سازید.
  • نفس عمیق دوم را گرفته وسعی کنید هنگام بازدم شانه و بازوانتان را آرام سازید.
  • نفس عمیق سوم را گرفته هنگام بازدم قفسه سینه، شکم و پشت خود را آرام سازید.
  • نفس عمیق چهارم را گرفته تلاش نمایید هنگام بازدم ران، ساق و کف پاهایتان را آرام سازید.
  • نفس عمیق پنجم را گرفته و سعی نماید هنگام بازدم تمام بدن خود را آرام سازید.
  • تا هر زمانی که احساس می کنید نیاز است به تنفس ادامه دهید و هربار که نفس خود را بیرون می دهد با خود بگویید «آرام باش».

 

روش های شناختی مقابله با اضطراب

تصویر سازی

برای ورزشکارانی که مهارت تصویر سازی را آموخته اند ، این روش آسان است.اینکه مثلا” فرد تجسم کند در ساحل دریا و زیر نور آفتاب دراز کشیده است و به صدای امواج گوش می سپارد در او احساس آرامش ایجاد می کند.

گفتگوی درونی

اگر مثبت باشد سبب کاهش اضطراب و افزایش تمرکز و اعتماد به نفس می شود.جمله های منفی نظیر،سعی کردن دیگر فایده ای ندارد.حریف خیلی از سریع تر از من به توپ می رسد، من هیچ شانسی ندارم، بر اضطراب می افزاید،در حالی که جملات مثبت سبب تمرکز بر کار می شود و اضطراب را کاهش می دهد.جملاتی مانند، توپ را نگاه  کن، ادامه بده، من می توانم گل بزنم.

 

تهیه و تدوین: علم ورزش

به اشتراک بگذارید :
اینستاگرام

مطالب مشابه

۵ نظر

  1. کماندار می‌گه:

    سلام واقعا عالی بود استفاده کردم من زیاد در این شرایط قرار میگیرم عضو تیم ملی تیراندازی با کمان هستم ممنون

  2. کشتی می‌گه:

    ممنون از سایت خوبتون
    اقا خواهشا در مورد کشتی مطلب بزارین

  3. علی می‌گه:

    واقعا مطلب خوبی بود لطفا درمورد کشتی هم مطلب بزارید

  4. h می‌گه:

    سلام عالی بود استفاده کردم…
    من همیشه تو مسابقات ورزشی استرس دارم و نمی تونم از توانایی ام حداکثر استفاده را بکنم..‌.من ورزشکار تیم ملی نیستم ولی والیبال در حد آماتور بازی میکنم

  5. محمد می‌گه:

    سلام ….
    واقعا عالبه.. من چند وقته دیگه برای اولین بار مسابقه کشوری هاپکیدو دارم و استرس و اظطراب زیادی نسبت بهش دارم امید وارم که بتونم از مطالبتون به درستی استفاده کنم ….

    لطفا برای من و ازجمله همه ورزشکارای ایران و مخصوصا ورزشکارای المپیک دعا کنید

شما چه نظری دارید؟ برای ما بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *