تاریخچه ورزش معلولین در ایران و جهان

تاریخچه ورزش معلولین در جهان

از زمان های بسیار دور از حرکت به عنوان یک وسیله درمانی و یا جلوگیری از بروز ناراحتی هایی جسمی و روحی استفاده می شده است. بر اساس یافته ها و مدارک متعدد باستان شناسان می توان پی برد که انسان های دوران باستان نیز به اهمیت حرکت برای رهایی از دردها و درمان آگاه بوده اند.

چینی ها جزو اولین ملت هایی بودند که به این موضوع پی بردند که علل بروز بسیاری از ناراحتی ها و بیماری ها کم تحرکی و عدم انجام فعالیت های جسمی است. به این دلیل آن ها نوعی تمرینات سبک معروف به ‌« کانگ فو» را اجرا می کردند. هندوهای باستان نیز برای درمان و حفظ سلامت بدن تمرینات و حرکات زیادی را ارائه دادند که اکثراین تمرینات تا دوران جنگ های صلیبی به کار گرفته می شدند.

امروزه معروف ترین اثر باقی مانده از هندوها تمرینات « یوگا» است. یوگا تمرینات جسمی و روحی است که برای کنترل تن و روان تدوین شده است در یونان باستان نیز هرودت اولین کسی بود که به تأثیر ژیمناستیک در بهبود و کمک به درمان بیماری ها توجه کرد. او مجموعه ای از تمرینات را که مبتنی بر اصول و قواعد هندسی بود به منظور از میان بردن ضعف بدنی شاگردانش تدوین کرد. بیشترشاگردان هردوت معتقد بودند که این تمرینات بسیار مشکل ولی سودمند هستند.

Disabled-Sports-History-elmevarzesh

تلگرام

در روم باستان نیزکالیوس اوریلیاتوس چگونگی کاربرد وسائل کمکی و وزنه ها را جهت متوقف کردن رشد بیماری ها و درمان آنها بیان داشت. او در کتاب معروف خود به نام "بیماری های مزمن" تمرینات مختلف و مؤثری در جهت افزایش قدرت، استقامت و انقباض عضلات را بیان داشته است. این دانشمند همچنین روش کشیدن و فشردن موم را که باعث افزایش قدرت عضلات انگشتان و دست به خصوص برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل است، توصیه کرده است. در کشورهای اسلامی نیز به امر حرکت درمانی به کمک ورزش توجه زیادی می شده است. به خصوص دانشمندان و فلاسفه ایرانی از قبیل زکریای رازی و ابن سینا به این امر مهم واقف بودند.

ابن سینا عقیده گالن را در مورد ژیمناستیک درمانی مورد تأئید قرارمی دهد و آن کوشش ها را تکامل می بخشد ودر رابطه با « چگونه سالم بودن و چگونه سالم زیستن» تمرینات زیادی را ارائه می‌دهد. او درباره حرکت درمانی به کمک ورزش می‌گوید: « تمرینات بدنی، فعالیت های ملایم و سبک ورزشی و حتی فعالیت های سخت، آنچنان روحیه ای به انسان می بخشد که قادر می شود در بهترین شرایط رشد کند و از زندگی سالم ومفید نیزبهره مند گردد.

در قرون وسطی به خاطر مخالفت کلیسای مسحیت با هرگونه فعالیت جسمی، پرداختن به تمرینات ورزشی به منظور دور نگه داشتن جسم از بیماری ها به دست فراموشی سپرده شد.اما رفته رفته با پیشرفتی که در کلیه زمینه های علمی و تکنیکی از جمله علم پزشکی در قرون معاصر به وجود آمد، راه معالجه و نجات انسان از چنگال بیماری های مختلف هموار شد.

دیگر، موضوع مداوای صرف مطرح نبود بلکه طرق پیشگیری از بروز و رشد بیماری ها و در نتیجه معلولیت ها نیز به طور جدی مطرح و دنبال میشد. این طرز فکر که مرگ برای افراد معلول بهترین راه علاج است دیگر مطرح نشد بلکه احترام به زندگی همه انسان ها و کوشش برای درمان مجروحان و معلولان حوادث مختلف به عنوان یک خصیصه انسانی مورد توجه قرار گرفت.

در پرتو چنین شرایطی، ورزش بیش از هر دوران دیگری به مفهوم واقعی خویش نزدیک شد و جنبه های علمی تری نیز به خود گرفت.وقوع رویدادهای متعدد، عارضه معلولیت را از لحاظ کمی و نیز پیشرفت های علم پزشکی آن را از لحاظ  کیفی دستخوش دگرگونی کردند. در قرن نوزدهم سلسله جنگهای پراکنده میان کشورهای اروپایی، آسیایی و انقلاب های متعدد در اروپا، آمریکا، آسیا و حوادث طبیعی دیگر در افزایش کمی معلولان نقش قابل توجهی ایفا کردند.
 

همچنین وقوع جنگ جهانی اول و درگیرشدن بخش اعظم اروپا در این جنگ ویرانگر، به مثابه نقطه عطفی در ازدیاد معلولان است. درهمه کشورهای درگیر جنگ ، معلولان دیگر گروهی نبودند که همگان را به تعجب وادارند و احیاناً ترحم آنان را برانگیزند. عارضه معلولیت به عنوان جزیی ی از پیکر جامعه رسمیت خود را تحمیل کرده بود و دولت ها و موسسه های غیر دولتی ارگان هایی به وجود آوردند که هدفشان مداوا، مراقبت و بهبود معلولان بود.

از آنجایی  که اکثر این کشورها از تکنولوژی پیشرفته ای نیز برخوردار بودند، در این مورد نیز از چنین امکاناتی بهره گرفتند و به طور جدی بدان توجه کردند. رشد کمی معلولان که موجب حساس شدن جامعه نسبت به آنان شده بود، خود موجب اختصاص دادن بودجه و گردآمدن بخشی از نیروی کارآمد پزشکی – ورزشی و بهره گیری از تکنولوژی پیشرفته برای کمک به معلولان گردید. افراد سرشناس نیزکه خود در طی جنگ معلول شده بودند از عوامل تشدید کننده این اشتیاق عمومی ‌به حساب می‌آمدند.

 

مجموعه این عوامل به شکل گیری اولین تشکیلات ورزش معلولان انجامید. تشکیلاتی که هدف آن تأمین کردن نیازهای جسمانی و روانی معلولان بود. تا قبل از تأسیس اولین باشگاه های ورزشی ویژه معلولان، نهادها و موسسه های دیگری وجود داشتند که به معلولان نیزتوجه داشته و گام هایی درجهت تأمین نیازهای آنان برداشته بودند،اما انگیزه های آنان از حد و مرز خیرخواهی و ترحم فراتر نمی‌رفت. کلیساها و دیگر سازمان های مذهبی قدم های موثری در راه ایجاد انجمن های مختلف معلولان برداشتند وفعالیت های خود را با شرایط جدید تطبیق دادند.

از این پس نه فقط خیرخواهی، بلکه قبول معلولیت به عنوان یک عارضه اجتماعی، وظایف روشنی را در ارگان های مختلفی که برای معلولان انجام وظیفه می کردند تعیین کرد، به ویژه آنکه خود معلولین به طرز چشمگیری دراین نهادها فعالیت می‌کردند و به موقعیت خویش آگاه شده بودند.

یکی از کمبودهای اساسی، فقدان تشکیلات مستقل ورزشی ویژه معلولین بود. اما چون ضرورت این نیاز احساس شده بود و همچنین به اعتبار شرایط مساعد و امکانات مناسب،باشگاه های ورزشی یکی پس از دیگری در بعضی ازکشورهای اروپا و آمریکا دایرگردید. همچنین مجامع علمی که هدفشان گسترش پژوهش پیرامون اثرات ورزش در روند کمک به معلولین و کاهش عوارض و اثرات معلولیت بود به طور منظم تشکیل شد و نتایج مؤثری بر روند رو به پیشرفت حرکت های ورزشی – پزشکی برجای نهاد.

دستیابی اینگونه مؤسسه ها و مجامع به دستاوردهای نوین. موجب تشکیل انستیتوهای پزشکی – ورزشی  شد که در واقع به مثابه بالاترین ارگانهای پژوهشی- علمی به شمار می‌رفت. گردآمدن بهترین پزشکان دراین قبیل انستیتوها و تبادل نظرپزشکان در مورد آخرین دستاوردهای پزشکی، درجه کاهش عوارض را به یاری حرکت های درمانی بالا برد و تجارب حاصله نیزبه سایرجوامع انتقال یافت.

در جنگ جهانی دوم که شش سال تداوم داشت میلیون ها مجروح ومعلول به وجود آمدند که نتیجه دردناک قدرت طلبی صاحبان زر و زور بود. طبعاً چنین کمیت عظیم و حیرت آور معلولین اثرات خود را برمسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع باقی می گذارد. در چنین شرایطی  بود که بیش از هر زمان دیگر به ارزش ورزش در روند بهبودی مجروحان و معلولین توجه شد. تمرین های گذشته، تحول پیدا کرد و کارآیی آن ها بیشتر شد در بعضی از کشورها با استفاده از تجارب و پژوهش های پر دامنه، گامهای سریعی برداشته شد و در بعضی از کشورها موفقیت ها بسیار چشم گیر بود و ورزش در میان معلولین همه گیرشد.

چند ماه پس از فروکش کردن آخرین زبانه های آتش جنگ، یکی از جراحان معروف انگلیسی به نام دکتروانس جونز  آسایشگاه ویژه ای برای آسیب دیدگان نخاع تأسیس کرداین آسایشگاه بیش از آنکه یک مرکز عادی درمانی باشد از ویژگی های یک مرکز توانبخشی برخورداربود. دراین آسایشگاه امکانات بسیاری برای ورزش کردن در رشته های مختلف وجود داشت. معلولین همه روزه برطبق برنامه و با نظارت کارشناسان ورزشی، ساعت ها از وقت خود را به ورزش ها و تمرین های پزشکیورزشی می گذراندند نتیجه کار این آسایشگاه به زودی پدیدار شد و این خود سبب شد که معلولین به اهمیت ورزش کردن پی ببرند .

انتقال نتیجه چنین تجربه ای سودمند به کشورهای دیگر باعث ایجاد مراکز توانبخشی درآن کشورها شد. هر کشور با ابتکارهای جدید به بالا بردن کیفیت امر توانبخشی کمک کرد. مثلاً در آلمان یک پزشک به نام دکتر مال ویتز  مرکز توانبخشی نوینی تأسیس کرد. این پزشک از زمان جنگ جهانی اول با معلولین همکاری نزدیک داشته و براثر توجه به امر ورزش و اعتقاد به تأثیر مثبت ورزش ها در روند بهبود آنان به تمرین های ژیمناستیک روی آورد و آن را به مثابه قسمت اعظم برنامه های درمانی و نوتوانی قرارداد.

بعد از آن به زودی چنین مراکزی در نقاط مختلف تأسیس شد و موجب بهبودی کامل یا نسبی هزاران معلول شد. دکتر مال ویتز علاوه براین اقدام انسانی، در ایجاد تشکیلات مستقل ورزشی معلولین آلمان نیز نقش بسزایی ایفا کرد. کوشش های ارزنده او الگو و نمونه فعالیت های چشمگیر سایر کشورها شد.

وجود میلیون ها معلول در کشورهای درگیر جنگ و امکانات وسیع پزشکی ورزشی و علاقه روز افزون کارشناسان و محققان به موضوع معلولیت و بالاخره نتایج حیرت آور درمان از راه ورزش، به فعالیت های وسیعی در همه زمینه ها و از جمله تأسیس تشکیلات مستقل ورزشی معلولین انجامید. این موج عظیم در محدوده برخی کشورهای اروپایی و امریکایی محصور نماند و به سایر نقاط دنیا کشانده  شد. از جمله هندوستان، اندونزی، کره، ژاپن، کانادا، استرالیا و کشورهای دیگر را در برگرفت. به این ترتیب ورزش معلولین به پدیده ای جهانی تبدیل شد و طبعاً نیاز به تشکیلات جهانی را نیزطلب کرد .

تاریخچه ورزش معلولین در ایران

در ایران نیزدر زمان قبل از انقلاب  قدم های ناچیزی برای ورزش معلولین برداشته شده بود. به طور مثال برای ناشنوایان، فدراسیون ورزشی مستقل تشکیل یافته بود و برای معلولین جسمی نیز تحت نظرسازمان بهزیستی اقداماتی انجام می گرفت. بعد از انقلاب و به خصوص در دوران جنگ  و بعد از آن، چون به افراد معلول جامعه تعداد زیادی معلول جانباز پرافتخار نیزافزوده شد، از طرف ارگان های مختلف به خصوص بنیاد مستضعفان و جانبازان و نیز سازمان بهزیستی گام های بسیارمهم و مفیدی برای بهبود زندگی معلولین در همه زمینه ها از جمله ورزش برداشته شد که این امر را به خصوص در ورزش قهرمانی به خوبی می توان مشاهده کرد.

در حال حاضر فدراسیون ورزشی جانبازان و معلولین کشور جزو موفق ترین فدراسیون های ورزشی کشور به حساب می آید و قهرمانان پرافتخار جانباز و معلول کشور در صحنه های بین المللی درخشش بسیار زیادی داشته و بارها سرود پرافتخار جمهوری اسلامی ایران را به گوش جهانیان رسانده و پرچم آن را به اهتراز در آورده اند

فریبا محمدی

به اشتراک بگذارید :
 جشنواره وب ایران

مطالب مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *