آناتومی عملکردی عضله اسکلتی

تلگرام

زمانی که به عضلات فکر می کنیم ، تمایل داریم که هر عضله را به عنوان یک واحد منفرد تصور نماییم. این طبیعی است ، زیرا به نظر می رسد که یک عضله ی اسکلتی در قالب یک ماهیت مجرد عمل می کند ، اما عضلات اسکلتی بسیار پیچیده تر از آن هستند.

اگر فرد بخواهد یک عضله را تشریح کند ، ابتدا لایه ی خارجی آن را که از بافت پیوندی تشکیل شده است و اپی میوزیوم نامیده می شود ، بر می دارد. این بافت اطراف عضله را پوشانده و آن را متصل به هم نگه می دارد . زمانی که اپی میوزیوم برداشته می شود ، دسته های کوچکی از تارها مشاهده می شود که در یک غلاف بافت پیوندی پیچیده شده است. به این دسته ها فاسیکول می گویند. غلاف بافت پیوندی که اطراف هر فاسیکول را گرفته است ، پری میوزیوم نام دارد. سرانجام ، زمانی که پری میوزیوم برش داده می شود، با استفاده از یک ذره بین می توان تارهای عضلانی را که سلول های عضلانی منفرد هستند، دید. غلافی از بافت پیوندی که اندومیوزیوم نام دارد ، هر تار عضلانی را می پوشاند.

به طور کلی ، عقیده بر این است که تارهای عضلانی از یک سر عضله به سر دیگر آن ، امتداد یافته است ، اما با استفاده از ذره بین ، شکمچه های عضلانی ، اغلب به قطعات یا دسته هایی که توسط فیبرهای عرضی از هم جدا شده اند ، تقسیم شده است . این قطعه بندی ، باعث شده است که بزرگ ترین تارهای عضلانی انسان حدود ۱۲ سانتی متر( ۷/۴ اینچ ) باشد که از حدود ۵۰۰،۰۰۰ سارکومر – یعنی واحد عملی تارچه ی عضلانی – تشکیل شده است. تعداد تارها در عضلات مختلف در دامنه ی بین چند صد تار (مثل عضله ی کشنده ی پرده ی گوش ) تا بیش از یک میلیون تار (مثل عضله ی دوقلوی میانی ) می باشد.

عضله اسکلتیتار عضلانی

قطر تار عضلانی از ۱۰ تا ۱۲۰ میکرومتر است و تقریبا" با چشم غیر مسلح دیده نمی شود. در بخش های زیر ساختار تار عضلانی را تشریح خواهیم کرد.

_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________

پلاسمالم

اگر از نزدیک به تار عضلانی نگاه شود، یک غشاء پلاسمایی به نام پلاسمالم دیده می شود که اطراف آن را پوشانده است  . پلاسمالم بخشی از یک واحد بزرگ تر به نام سارکولم است. سارکولم از پلاسمالم و غشاء پایه تشکیل شده است. برخی از کتاب های مرجع واژه ی سارکولم را به جای پلاسمالم مورد استفاده قرار داده اند.

در انتهای هر تار عضله ، پلاسمالم آن با تاندون آمیخته شده و به استخوان وصل می شود . تاندون ها از طناب های لیفی بافت پیوندی تشکیل شده اند که نیروی ایجاد شده در تارهای عضلانی را به استخوان ها منتقل می کنند و بدین وسیله حرکت به وجود می آید. بنابراین هر تار عضلانی نهایتا" از طریق تاندون به استخوان وصل می شود.

پلاسمالم دارای چندین اجزاء منحصر به فرد است که برای عملکرد تار عضلانی مهم هستند . در هنگام استراحت و انقباض عضلانی ، پلاسمالم به صورت مجموعه ای از چین های کم عمق در سرتاسر طول تار عضلانی به نظر می رسد که این چین ها هنگام کشش تار عضلانی ناپدید می شوند. این ساختمان چین دار، باعث می شود که تار عضلانی بدون پارگی پلاسمالم کشیده شود.

همچنین پلاسمالم دارای چین های پیوندگاهی در محل عصب گیری در منطقه ی صفحه ی محرکه ی انتهایی است که به انتقال پتانسیل عمل از نورون حرکتی به تار عضلانی کمک می کند.  سرانجام پلاسمالم به حفظ تعادل اسیدی – بازی و انتقال متابولیت ها بین مویرگ خونی و تار عضلانی کمک می کند.

سلول های ماهواره ای در بین پلاسمالم و غشاء پایه قرار گرفته اند. این سلول ها در رشد و تکامل عضله ی اسکلتی و هم چنین سازگاری های عضلانی به آسیب دیدگی ، بی تحرکی و تمرین ، نقش دارند.

عضله اسکلتیسارکوپلاسم

یک تار عضلانی ، در بخش داخلی پلاسمالم ، دارای زیر مجموعه های کوچک تری است که در تصویر نشان داده شده است. بزرگ ترین بخش آن تارچه های عضلانی هستند که به طور جداگانه مورد بحث قرار می گیرند .

فعلا" تارچه های عضلانی را ساختارهای میله مانندی در نظر بگیرید که که در تمام تار عضلانی کشیده شده اند. یک ماده ی ژلاتینی شکل ف تمام فضای بین تارچه های عضلانی را پر کرده است که به آن سارکوپلاسم می گویند. سارکوپلاسم بخش مایع تار عضلانی و سیتوپلاسم آن است. سارکوپلاسم به طور عمده شامل پروتئین های محلول ، مواد معدنی، گلیکوژن ، چربی ها و اندامک های لازم است . سارکوپلاسم با سیتوپلاسم اکثر سلول ها تفاوت دارد ، زیرا شامل مقدار زیادی گلیکوژن ذخیره است و هم چنین حاوی میوگلوبین است که اکسیژن به آن متصل می شود و از این نظر به هموگلوبین شباهت زیادی دارد.

لوله های عرضی

سارکوپلاسم هم چنین دارای شبکه ی وسیعی به نام لوله های عرضی (لوله های T) است که زوائد پلاسمالم هستند که به طورعرضی از تار عضلانی عبور می کنند . این لوله ها در عین حال که از بین تارچه های عضلانی عبور کرده اند ، به هم متصل هستند و به تحریکات عصبی که از طریق پلاسمالم دریافت می کنند، اجازه می دهند که به سرعت به تک تک تارچه های عضلانی منتقل شوند. هم چنین این لوله ها ، راه هایی را از خارج تار عضلانی به داخل آن فراهم می کنند که باعث می شود برخی مواد به داخل سلول وارد شوند و فرآورده های زائد از تار عضلانی خارج شود.

شبکه ی سارکوپلاسمی

یک شبکه ی طولی از لوله ها نیز در تار عضلانی وجود دارد که شبکه سارکوپلاسمی (SR) نامیده می شود . این کانال های غشایی موازی با تارچه های عضلانی قرار دارند و مانند حلقه ای آنان را در بر گرفته اند. شبکه ی سارکوپلاسمی به عنوان محلی برای ذخیره ی کلسیم که برای انقباض عضله ضروری است ، به کار می رود.

تارچه عضلانی

هرتار عضلانی شامل چند صد تا چند هزار تارچه است . تارچه های عضلانی عناصر انقباضی عضله  اسکلتی هستند. تارچه های عضلانی به شکل طناب های طویلی که از بخش های کوچک تری به نام سارکومر تشکیل شده اند، مشاهده می شود.

مخطط بودن سارکومر

تارهای عضله اسکلتی در زیر میکروسکوپ نوری به شکل خطوط مجزا به نظر می رسند. به علت این نشانه ها یا خطوط ، به عضله اسکلتی ، عضله ی مخطط نیز می گویند. این موضوع در عضله ی قلبی نیز دیده می شود. بنابراین ، عضله ی قلبی را هم می توان عضله ی مخطط نامید.

 توجه داشته باشید نواحی تیره که نوارهای A نامیده می شوند به طور متناوب در کنار نواحی روشن که نوارهای  I نامیده می شوند ، قرار گرفته اند . هر نوار تیره ی A، یک ناحیه ی روشن تر در مرکز خود دارد که ناحیه ی H نامیده می شود، و فقط وقتی تارچه عضلانی در حال استراحت است ، دیده می شود. در وسط نا حیه ی H، یک خط تیره به نام خط M وجود دارد . نوارهای روشنI به وسیله ی یک نوار تیره به نام صفحه یا خط Z قطع می شوند.

یک سارکومر ، واحد کاری یک تارچه عضلانی و واحد انقباضی عضله است. هر تارچه ی عضلانی شامل تعداد زیادی سارکومر است که حد فاصل دو خط Z قرار دارد. هر سارکومر شامل همه ی چیزهایی است که بین دو خط Z قرار دارد که به ترتیب عبارت است از :

  •  نوار I (ناحیه ی روشن )
  • نوار A (ناحیه ی تیره )
  • ناحیه ی H (در وسط نوار )
  • خط M در وسط ناحیه ی H
  • بقیه ی نوار A
  • نوار بعدی I

منبع: فیزیولوژِی ورزش و فعالیت بدنی، جک اچ، ویلمور، دیوید ال، کاستر دابلیو، لاری کنی ( فیزیولوژی ۵ استاد)

به اشتراک بگذارید :
loading...
loading...

مطالب مشابه

۲ نظر

  1. دست شما درد نکنه مطالبتون بسیار خلاصه و مفید بود
    ممنونم

  2. خیلی عالی هست واقعا مطالب کامل و مفید است ممنونم

نظرتان را برای ما بنویسید. اگر هم در خصوص موضوعی سوال دارید، چنانچه اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشیم پاسخ خواهیم داد.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *