مروری بر مرگ ناگهانی در ورزشکاران

سندرم مرگ ناگهانی در ورزشکاران یک رخداد بسیار نامطلوب و متاثر کننده است. اصولا به مرگ هایی که طی یک ساعت پس ازحمله اولیه قلبی به مرگ منتهی شوند مرگ ناگهانی می گوئیم. این رخداد میتواند هم در ورزشکاران آماتور و هم در ورزشکاران حرفه ای چه جوان و چه مسن رخ دهد. اگر چه این امر امری نا مطلوب است خوشبختانه میزان بروز آن نادر است اما به دلیل تاثیر زیاد آن روی جامعه ورزشی توجه به آن زیاد بوده است.در بسیاری از موارد پس از رخ دادن این امر نمی توان ورزشکار را زنده نگه داشت اما امداد فوری و عملیات احیای قلبی ریوی در برخی موارد می تواند وی را به زندگی مجدد بازگرداند.

Sudden-Death-in-Athletes-

تاریخچه

اولین مدرک مرگ ناگهانی قلبی به سال ۴۹۰ قبل از میلاد برمی گردد که در آن سال فیدیپیدس یک سرباز یونانی فاصله ناحیه ماراتن تا شهر آتن را دوید تا خبر فتح نظامی ارتش یونان را برساند و بلافاصله پس از انجام مأموریت از دنیا رفت.در سالیان اخیر مرگ ناگهانی تعدادی از ورزشکاران رده بالا از جمله مارکوپانتانی دوچرخه سوا ر ایتالیایی، فاتح تور دوفرانس (سال ۲۰۰۴ )، میکلوس فهر، بازیکن تیم ملی فوتبال مجارستان و بنفیکای پرتغال (سال ۲۰۰۴ )، مارک ویوین فو، بازیکن تیم ملی فوتبال کامرون (سال ۲۰۰۳ )، سرگی گرینکوف دارنده مدال طلای اسکیت المپیک (سال ۱۹۹۳ )، فلوهایمن قهرمان والیبال المپیک (سال ۱۹۸۶ ) و مجید پاشامقدم،ملی پوش فقید تیم ملی بسکتبال ایران توجه عموم را نسبت به این رخدادهای دردناک، اگرچه غیر شایع جلب نموده است.

تلگرام

طی تحقیقات انجام شده در ورزش به احتمال زیاد میزان بروز آن حدود ۱ نفر در ۰۰۰/۱۰۰ نفر ورزشکار در سال می باشد. میانگین سنی افرادی که دچار این عارضه می شوند نیز ۱/۱۷ سال می باشد.که با بالا رفتن سن این میزان نیز بالا میرود. درمردان و زنان می تواند رخ دهد.اما خطر مرگ ناگهانی در مردان ورزشکار ۵ بار بیشتر از زنان ورزشکار است. به نظر می رسد بروز آن در ورزش های فوتبال، دومیدانی، دوچرخه سواری و بسکتبال بیش ازسایر ورزش ها باشد. همچنین موقعیت جغرافیایی نیز میتواند تأثر گذار باشد.

مثلا در آمریکای شمالی شایع ترین علت مرگ ناگهانی (SD) در ورزشکاران کاردیومیوپاتی هایپر تروفیک (HCM) است. در ایتالیا،شایع ترین علت SD کاردیومیوپاتی بطن راست است و در آلمان میوکاردیت،در چین بیشترین علت SD ، سندرم مارفان است.۷۰ درصد علل مرگ ناگهانی در ورزشکاران جوان ( زیر ۳۵ سال ) را بیماری های قلبی-عروقی (کاردیوواسکولار) تشکیل می دهد و اکثرا" در طی مسابقات و ورزش های سخت و شدید در ورزشکاران بوجود می آید. کاردیومیوپاتی هایپرترفیک (HCM) شایعترین علت مرگ ناگهانی ( در حدود ۹۰ درصد ) ورزشکاران جوان است ، ۱۰ درصد موارد دیگر را بیماری های قلبی و عروقی تشکیل می دهد.

از عللی که کمتر می باشند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

در افراد زیر ۳۵ سال : اختلال مادرزادی ساختاری قلب در عضلات یا دریچه های قلبی، اختلال در ریتم صلیبی قلبی، پارگی های عروقی ( در زمینه گشادی یا آنوریسم عروقی )، حوادث عروقی مغز مثل خونریزی های مغزی، حمله آسم، اختلال اکتسابی  ساختاری قلب در عضلات یا دریچه های قلبی : بزرگی و هیپرتروفی نا متناسب عضلات قلبی در ورزشکاران که زمینه ژنتیک هم دارد و به آن کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک می گویند و همانطور که گفته شد ،شایع ترین علت مرگ ناگهانی در ورزشکاران است.

در افراد بالای ۳۵ سال : بیماری های عروقی کرونر قلب : شایعترین علت مرگ ناگهانی در این سنین در ورزشکاران، کاردیومیوپاتی هیپوتروفیک، پارگی آنوریسم های عروقی مثل پارگی آئورت،حوادث مغزی مثل پارگی عروق مغزی، علل ریوی مثل اسپاسم شدید راه های هوایی در زمینه آسم.از عل دیگر نیز می توان به به مواردی از قبیل دوپینگ (سوء مصرف داروهایی از قبیل محرکها، استروئیدهای آنابولیک، مواد مخدر و … )، اسپاسم برونش ها و راه های هوایی، گرمازدگی، آمبولی ریه و غرق شدگی اشاره کرد.

جستجو به دنبال سوزن در انبار کاه

تخمین زده می شود برای شناسایی یک ورزشکار که احتمال مرگ وی در جریان ورزش وجود دارد، باید ۲۰۰ هزار نفر ورزشکار تحت معاینات و آزمون های کامل غربالگری قرار بگیرند.طبعاً انجام چنین کار گسترده ای از نظر اجرایی و اقتصادی میسر نیست. بنابراین پیشنهاد می شود شرح حال دقیق و معاینه طبی مناسب در برنامه ارزیابی پیش از رقابت کلیه ورزشکاران حرفه ای صورت پذیرد و در صورت وجود هر یک از عوامل خطر ساز، مرحله بعدی غربالگری با استفاده از روشهای تشخیصی تکمیلی از جمله نوار قلبی، اکوکاردیوگرافی و … انجام شود.

لازم است ازهر فردی که می خواهد به ورزش بپردازد سوال های لازم درباره علائم خطر و سابقه خانوادگی بروز این حادثه پرسیده شود و در صورت مثبت بودن پاسخ هر یک از سولات زیر بررسی های تکمیلی لازم که درپائین اشاره می گردد انجام شود.

 آیا سابقه خانوادگی مثبت از نظر مرگ ناگهانی دارد یا خیر ؟

 آیا سابقه بیماری قلبی مادرزادی در خانواده وجود دارد یا خیر ؟

آیا سابقه ای از درد قفسه سینه بدنبال فعالیت وجود دارد یا خیر ؟

آیا سابقه ای از احساس گیجی یا از دست دادن لحظه ای هوشیاری را بدنبال فعالیت می دهد یا خیر؟

آیا سابقه ای از تنگی نفس نا مناسب بافعالیت بدنی وجود دارد یا خیر ؟

آیا سابقه ای از تپش قلب شدید را در حین فعالیت های بدنی را داشته است یا خیر ؟

آیا سابقه ای از بیماری های بافت همبند مثل سندرم مارفال در خانواده وجود دارد یا خیر ؟

آیا اتفاق افتاده که در طی ورزش یا بدنبال آن از حال بروید؟

آیا در هنگام ورزش، زودتر از دوستان خود خسته می شوید؟

آیا تا کنون فشار خون بالا داشته اید؟

آیا تا کنون هیچ پزشکی شما را به  دلایل قلبی از شرکت در ورزش منع کرده است؟

در صورت پاسخ مثبت به هر یک از سوالات فوق باید تحت معاینات دقیق تر و ارزیابی های کامل تر قرار بگیرد.

معاینه

در صورت یافتن هرگونه یافته غیر طبیعی در معاینه قلبی عروقی ورزشکار نیز باید او را جهت بررسی های تکمیلی بیشتر بررسی نمود.

معاینات لازم عبارتند از :

  • کنترل نبض چهار اندام از نظر همزمانی نبض ها، شدت نبض و الگوی نبض
  • توجه به سلامت عمومی و تناسب اندامها که با یکدیگر تناسب طبیعی دارند یا خیر ؟
  • سمع قلبی از نظر یافتن هر گونه صدای غیر نرمال یا اضافه در سمع قلب
  • کنترل میزان خون رسانی به اندام ها
  •  معاینه شکم برای بررسی هرگونه توده نبض دار در شکم که اگر این امر وجود داشته باشد بیانگر گشادی غیر طبیعی یا همان آنوریسم آئورت است.

بررسی های تکمیلی

  •  انجام نوار قلب در حالت استراحت؛ برای بررسی ریتم قلب، سرعت ضربان قلب و سرعت هدایت ضربان قلب
  •  انجام تست ورزش ( نوار قلب در حالت انجام فعالیت بدنی ) ؛ برای بررسی نحوه خون رسانی به قلب طی ورزش و شناسایی نواحی دچار کاهش خون رسانی
  •  اکوکاردیوگرافی : برای بررسی عملکرد بطن ها، اندازه حفره های قلبی، آناتومی قلب و عملکرد دریچه قلب
  • هولترمونیتورینگ : در این روش از فرد نوار قلبی ۲۴ ساعته تهیه خواهد شد.
  •  رادیوگرافی ساده قفسه سینه
  •  گاهی ام آرآی لازم است.
  •  در موارد خاص بررسی ژنتیک یا بررسی های الکتروفیزیولوژیک نیز صورت می گیرد.
  • برای یافتن آنوریسم عروق بخصوص آئورت گاهی نیاز به انجام سونوگرافی شکم وجود دارد.

پیشگیری

 از آنجا که مرگ ناگهانی را در بسیاری موارد نمی توان درمان و احیا نمود بهترین راه پیشگیری از آن توجه به علائم خطر بروز آن است. بهترین راه پیشگیری از آن پرداختن منظم به ورزش در حد متوسط است که این امر نه تنها بروز مرگ ناگهانی را افزایش نمی دهد بلکه به نحو چشمگیری آنرا کاهش می دهد. ورزش بسیار شدید، نامنظم و طولانی برعکس بروز این امر را افزایش می دهد.لازم است هر فردی که می خواهد به تازگی ورزش را شروع کند از نظر قلبی عروقی معاینه شوند. افرادگی که سابقه خانوادگی یا علائم خطر را که ذکر کردیم دارند نیز باید حتما قبل از ورزش معاینه شوند.

هشدار:

نسبت به علائم هشدار دهنده بی اعتنایی نکنید. بسیاری از ورزشکارانی که در اثر مرگ ناگهانی از دنیا رفته اند، در زمان ورزش علائمی از قبیل درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، خستگی پذیری و بی نظمی ضربان قلب را دست کم گرفته و به فعالیت ادامه داده اند.

منابع:

پزشکی ورزشی/دکتر دانیال شریف رضوی

کمیته پژوهش فدراسیون پزشکی ورزشی

بانک اطلاعات پزشکی پاراسات Medical Database Parasat

به اشتراک بگذارید :
اینستاگرام

مطالب مشابه

شما چه نظری دارید؟ برای ما بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *