پاسخ بافت های مختلف بدن به آسیب های حاد

بسیاری از ویژگی های آسیب در بافت های مختلف بدن مشابه با هم است. اما هر بافتی ویژگی های خاص خود را دارد و در روند بهبود پاسخ های خاصی را نشان می دهد. برای ارائه یک برنامه توان بخشی مناسب، درک ویژگی های مشترک و اختصاصی به آسیب دیدگی ضروری است. طرحی که برای درمان پیاده سازی می شود باید بر اساس کاهش میزان پاسخ های نامطلوب و به حداکثر رساندن پاسخ هایی باشد که منجر به بهبودی می شود.

پاسخ لیگامنت (رباط) به آسیب های حاد

بیشتر آسیب های رباط، پارگی است که هنگام ناتوان شدن در برابر کشش (تانسیون) روی می دهد. از آنجاییکه بیشتر رباط ها در خارج از ساختار مفصلی قرار دارند هنگام پارگی تورم و خونریزی در محل آسیب قابل مشاهده است. پارگی باعث مرگ (نکروز) سلول ها در محل پارگی شده و رشته های کلاژنی نیز پاره می شوند.

Ligament-rupture-elmevarzeshدر مرحله اول مواد آزاده شده از سلول های تخریبی، سبب فراخوانی پاسخ های التهابی می شود. بدین صورت که سلول های ماکروفاژ، لنفوسیت و لکوسیت خون در محل آسیب جمع شده و اعمال متعددی را انجام می دهند. یکی از اولین اعمالی که این سلولها انجام میدهند تشدید واکنش های التهابی موضعی از طریق رها کردن واسطه های التهابی است. واسطه های التهابی گوناگونی شناخته شده اند که شامل کینین، پروستاگلاندین، لکوترین و کمپلمان ها (Complement factors) هستند.

تلگرام

مواد دیگری تحت عنوان سیتوکین (Cytokine) که شامل اینترلوکین و عامل نکروز کننده می باشند نیز آزاد می شوند که آثار زیان باری روی سلول ها و بافت ها داشته و به ظاهر در تمام واکنش های التهابی شرکت دارند ولی هنوز نقش آنها به درستی شناخته نشده است. سلول های التهابی در مدت ۲۴ الی ۴۸ ساعت ناحیه آسیب دیده را پر می نمایند طی این زمان ورزشکار درد و تورم زیادی را تحمل می نماید.

شکل: پاسخ التهابی به دنبال آسیب حاد بافت نرم

شروع پاسخ ترمیمی یکی از وظایف مهم و حیاتی سلول های التهابی است. زیرا واکنش های ترمیمی زمانی شروع می شود که سلول های مرده و رشته های پاره شده از محل آسیب پاک شده باشد. یکی از سلول های التهابی که در این زمینه نقش مهمی را ایفا می کند ماکروفاژها است. سلول های التهابی عامل رشد (Growth factor) را نیز آزاد می نمایند که در رشد سلول ها در محل آسیب دیده نقش مهمی را ایفا می نماید. عامل رشد، فیبروبلاست ها را در ناحیه آسیب دیده تحریک کرده باعث شروع ساخت کلاژن در ناحیه آسیب دیده رباط می شود. همچنین تحت تأثیر عامل رشد، عروق خونی جدید بوجود آمده و مواد غذایی مورد نیاز فیبروبلاست ها فراهم می شود.

در مرحله نهایی ترمیم رباط، رشته های کلاژنی اولیه که تشکیل شده بوسیله رشته های دیگری کلاژنی که بصورت متقاطع قرار می گیرند تقویت می شود. هنگام تشکیل رشته های اولیه کلاژنی اعمال نیروهای کششی سبب شل شدن رباط بعد از فرآیند ترمیم می شود. اما کشش های کنترل شده در دوره دوم ترمیم برای تقویت رباط مناسب است.

فرآیندهای ترمیمی ذکر شده برای رباط های داخل کپسول مفصلی (مانند رباط های صلیبی زانو) بکلی متفاوت است. به نظر می رسد پاسخ های طبیعی ترمیم منجر به تشکیل لبه های گرد در محل پارگی می شود که از اتصال کامل رباط ممانعت به عمل می آورد. برای درمان کامل این گونه از رباط ها عمل جراحی توصیه می شود.

پاسخ تاندون به آسیب های حاد

بیشتر آسیب های حاد تاندون بصورت مستقیم و بر اثر برخورد اشیاء تیز و برنده حادث می شود و گاهی به صورت غیرمستقیم و بدلیل کشش بیش اندازه ایجاد می شود. آسیب های غیر مستقیم معمولا به خاطر ضعف تاندون، ناشی از آسیب های قبلی است. در آسیب مستقیم مراحل التهابی شبیه مراحلی است که در مورد آسیب حاد رباط شرح داده شد. اما بر خلاف رباط ترمیم تاندون پیچیده تر می باشد. زیرا اولا تاندون بواسطه عضله اتصالی خود بطور مداوم تحت کشش قرار دارد.

و نیز هنگام پارگی، بدلیل ویژگی ارتجاعی بافت عضلانی لبه های تاندون به طور وسیع از هم دور شده و در این حالت درمان از طریق عمل جراحی میسر است. نکته بسیار مهم اینست که عمل ترمیم باید در بافت خود تاندون روی دهد زیرا تحریک فرآیندهای ترمیمی در اطراف تاندون باعث تشکیل بافت جوشگاهی شده که از حرکت روان تاندون جلوگیری می نماید. برای حل این مشکل باید با به حرکت درآوردن زودهنگام تاندون در حال ترمیم روند ترمیمی را در خود بافت تاندونی متمرکز نمود.

پاسخ عضله به آسیب های حاد

کشیدگی عضله (Strain) منجر به پارگی این بافت بهمراه بافت پیوندی آن میشود. پارگی بیشتر در محل اتصال تاندون به عضله روی می دهد. پاسخ های التهابی در شروع شبیه به پاسخ های التهابی رباط می باشد. در ابتدا خونریزی، تورم و ازهم گسیختگی بافت وجود دارد. یک پاسخ التهابی واضح ظرف مدت ۲۴ الی ۴۸ ساعت اتفاق می افتد.

اما در مراحل بعد بدلیل قابلیت تجدید حیات سلول های عضلانی، تارهای جدید بعد از خروج اجزاء آسیب دیده جای آنها را می گیرند. فرآیند ترمیمی در بافت های اطراف عضله (بافت همبند) منجر به فعالیت سلول های فیبروبلاست می شود. رقابتی برای ترمیم بین سلول های فیبروبلاست و تارهای عضلانی جهت ترمیم روی می دهد که در سنین میانسالی و کهولت غلبه با سلول های فیبروبلاست است. فعالیت ترمیمی فیبروبلاست های منجر به تشکیل بافت جوشگاهی می شود. تشکیل این بافت منجر به ضعف عضله، درد مزمن یا عود کشیدگی عضله در افراد می شود.

Muscle-tear-elmevarzesh

نوع دیگر آسیب عضلانی کوفتگی مستقیم (Contusion) است که در اثر برخورد مستقیم ورزشکار به حریف و تجهیزات ورزشی روی می دهد که به آن آسیب «چارلی هورس» نیز گفته می شود. در ابتدا واکنش های التهابی مانند سایر آسیب های عضلانی است. رقابت بین تارهای عضلانی و بافت همبند برای ترمیم منجر به تشکیل بافت جوشگاهی می شود. در کوفتگی های شدید بعد از چند هفته در محل آسیب استخوان سازی روی می دهد، این عارضه را «میوزیت استخوانی شونده» (Myositis Ossification) می گویند. تشکیل این بافت استخوانی سبب ایجاد درد و ناراحتی هنگام حرکت و انقباض عضلانی می شود.

پاسخ غضروف به آسیب های حاد

آسیب های غضروف را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

  • آسیب های غضروف مفصلی یا هیالین

  • آسیب های منیسک یا غضروف لیفی (فیبروکارتیلاژ)

آسیب در غضروف های مفصلی معمولا به صورت کنده شدن بخشی از غضروف است در حالی که بخش های دیگر آن سالم است. گاهی همراه با کنده شدن غضروف استخوان مجاور با آن نیز جدا می شود. به این عارضه «شکستگی توأم غضروف استخوان» (Osteochondral Fracture) گفته می شود. پاسخ به آسیب های غضروفی، با پاسخ به آسیب های دیگر بافت ها بسیار متفاوت است.

زیرا در غضروف عروق خونی وجود ندارد. در صورتی که بافت غضروفی به تنهایی آسیب دیده باشد، واکنش های التهابی و به دنبال آن واکنش های ترمیمی ظاهر نمی شود. در این حالت آسیب ثانویه به وقوع می پیوندد، یعنی غضروف مفصلی مقابل به سطح بی غضروف و استخوانی مقابل تماس پیدا کرده و تخریب می شود. اما اگر بافت استخوانی به همراه بافت غضروفی آسیب ببیند (شکستگی توأم غضروف استخوان) به دلیل برخورداری استخوان از عروق مناسب واکنش های التهابی، باعث تحریک کندروسیت ها و ترمیم غضروف می شود. اما دراین حالت غضروف تشکیل شده از جنس غضروف قبلی نبوده و از نوع لیفی است که کیفیت پایین تری دارد.

آسیب وارده به منیسک بسته به محل آن واکنش های متفاوتی را در پی دارد. بخشی از منیسک دارای عروق خونی است و در صورت آسیب دیدگی با تحریک سلول های کندروسیت اطراف قابل ترمیم است. اما بخشی از منیسک دارای جریان خون نیست و مواد مورد نیاز سلول های خود را از طریق انتشار و از سلول های دارای رگ دریافت می نماید. این بخش اگر دچار آسیب شود قادر به برانگیختن واکنش های ترمیمی نیست و احتمال بروز آسیب های ثانویه برای غضروف بخش مقابل مفصل در نیز ممکن است فراهم آورد.

به نقل از :evarzesh.ir

به اشتراک بگذارید :
اینستاگرام

مطالب مشابه

۲ نظر

  1. عزیزمراد پرمون می‌گه:

    باسلام بنده کارشناس ارشد تربیت بدنی هستم .دارم کتابی در خصوص آسیب شناسی ورزشی مینویسم .آیا می توانم از مطالب این سایت استفاده کنم؟

شما چه نظری دارید؟ برای ما بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *