درمان زانودرد با فیزیوتراپی: مزایا، عوارض و تاثیر آن

زانودرد و مشکلات مرتبط با آن، که اتفاقا مشکلات رایجی هم هستند، معمولا در نتیجه بیماری، آسیب دیدگی ناشی از استفاده بیش از حد یا ضرب دیدگی ایجاد می شود. زانوهای دوندگان، متسعدترین بخش بدن برای بروز آسیب دیدگی است. تغییرات ناشی از پیری در زانو (استئوآرتریت یا آرتروز) معمولا در بین افراد بیش از 50 ساله دیده می شود. هزاران قدم، اسکوات یا چرخشی که زانوها در طول سالیان تجربه کرده اند، منجر به بروز تغییراتی در غضروف یا بخش های دیگر زانو می شود.

احتمال بروز زانو در دوره رشد کودکان نیز وجود دارد که می تواند مانع حضورشان در برخی فعالیت های اجتماعی و نتیجتا مشکلات دیگری در ادامه زندگیشان شود. تغییر در شکل زانو و همچنین اندامهای پایین تنه (لگن، ساق و قوزک) در دوره رشد می تواند برای کودکان و نوجوانان با درد همراه شود. این تغییرات در دوره رشد می تواند عملکرد زانوهای کودکان را تحت تاثیر قرار دهد.

زانودرد ممکن است خفیف باشد، اما درد شدید و تیز می تواند باعث خشکی و سفتی زانو و در نتیجه کاهش قدرت حرکتی آن شود. مصدومیت زانو می تواند ناشی از یک ضربه مستقیم به زانو یا یک حرکت ناگهانی و خارج شدن زانو از بازه طبیعی حرکتی خود ایجاد شود. زانودرد می تواند راه رفتن، بلند شدن از روی صندلی، بالا رفتن از پله یا ورزش کردن را دشوار کند. فیزیوتراپ ها برای تشخیص و درمان زانودرد و کمک به کاهش درد و بازیابی توان حرکتی آموزش دیده اند؛ آنها همچنین قادر به همکاری به پزشکان دیگر برای کمک به رفع مشکل شما هستند.

فیزیوتراپ ها کارشناسان حوزه حرکتی محسوب می شود و با مراقبت، آموزش بیمار و تجویز حرکات مفید به رفع مشکل بیمار کمک می کنند. می توانید برای ارزیابی های بیشتر و به صورت مستقیم به فیزیوتراپ مراجعه کنید.

آناتومی زانو

زانوی انسان یک مفصل لولایی هست که از به هم رسیدن تیبیا (درشت نی) و فمور (استخوان ران) تشکیل می شود و پاتلا یا کشکک در جلوی زانو قرار می گیرد. حرکات زانو توسط چهار رباط کنترل می شود؛ دو ضربه گیر به نام مینیسک نیز در زانو وجود دارد. زانودرد می تواند ناشی از ضربات ایجاد شده توسط حرکات تکراری، کشیدگی یا آسیب دیدگی و حتی در مواردی بدون هیچ دلیل خاصی ایجاد شود. با بروز زانودرد احتمالا شاهد محدودیت های عملکردی خواهید بود که راه رفتن، بلند شدن از روی صندلی یا بالا و پایین رفتن از پله را برایتان سخت می کند.

زانودردتان به چه صورت است؟

در مواجهه با زانودرد باید حاد، نسبتا حاد یا مزمن بودن این درد را معین کنید و موارد زیر می تواند به شما در این مهم کمک کند.

• درد حاد: معمولا شدیدترین حالت است که از 1 تا 7 روز بعد از آسیب دیدگی ادامه پیدا می کند. در این مدت باید زانو را استراحت دهید و قبل از انجام حرکات بیشتر، به آن اجازه دهید تا بهبود یابد.
• درد نسبتا حاد: این درد ممکن است در بازه 2 تا 6 هفته ای بعد از مصدومیت بروز کند؛ این مدت، زمان مناسبی برای شروع حرکات نرم و کمک به بازیابی توان حرکتی زانو خواهد بود.
• درد مزمن: دردی که ماندگاری بیش از 8 تا 12 هفته ای داشته باشد؛ درد مزمن باید توسط پزشک مورد معاینه و ارزیابی قرار گیرد.

فرایند فیزیوتراپی برای زانودرد

جلسه اول فیزیوتراپی کسانی که درگیر زانودرد هستند، برای تشخیص درست و داشتن یک طرح درمان مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است. فیزیوتراپ در این جلسه و به منظور جمع آوری اطلاعات درباره سابقه مشکل، عوامل بهتر و بدتر کننده درد و یا مشکلی که در بروز این مشکل تاثیر داشته با بیمار صحبت می کند. فیزیوتراپ بعد از اتمام صحبت، معاینه را آغاز می کند که می تواند از بخش های مختلفی تشکیل شود (و البته به این موارد محدود نیست):

• وضعیت گام برداشتن بیمار: فیزیوتراپ برای تشخیص تغییرات کوچک حرکات زانو در مراحل مختلف راه رفتن آموزش دیده اند و به همین جهت هم می توانند نحوه راه رفتن بیمار را ارزیابی کنند.
• معاینه دستی: فیزیوتراپ در این مرحله برای تعیین وجود هر گونه ناهنجاری یا ارزیابی وجود درد در ساختارهای مختلف، از دستانش برای لمس بخشهای مختلف اطراف زانو استفاده می کند.
• ارزیابی بازه حرکتی: دامنه یا بازه حرکتی به مقدار خم و صاف شدن زانو گفته می شود. فیزیوتراپ برای تعیین روش درمان درست، از ابزارهای مخصوصی برای انداز گیری نحوه حرکت زانوهای بیمار استفاده می کند.
• معاینه قدرت زانو: ساختارهای عضلانی مختلفی در اطراف زانو وجود دارد و ارزیابی قدرت زانو به تعیین عدم توازن یا ضعف عضلانی موثر بر زانودرد کمک می کند.
• ارزیابی تعادل: اگر تعادل بیمار مشکل داشته باشد، فشار یا کشیدگی زیادی بر زانو وارد شده و منجر به بروز زانودرد می شود.
• ارزیابی میزان تورم: بعضا زانوی بیمار به دلیل مصدومیت، متورم می شود؛ فیزیوتراپ ممکن است برای هدایت روند درمان اقدام به ارزیابی و اندازه گیری میزان تورم زانو نماید.
• آزمایشات خاص: فیزیوتراپ در مواردی و به منظور تعیین ساختار ناقصی که شاید عامل زانودرد باشد، ممکن است بعضی آزمایشات حرکتی خاص را روی زانوی بیمار پیاده کند.

درمان زانودرد به کمک فیزیوتراپی

فیزیوتراپ بعد از تکمیل معاینات می تواند کار با بیمار برای اجرای روند درمانی صحیح را آغاز کند. فعالیت و حضور فعال بیمار در این فرایند از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و بعضا حرکاتی برای کمک به تقویت و بهبود توان حرکتی زانوی بیمار تجویز خواهد شد. همچنین شاید از بیمار خواسته شود تا به عنوان بخشی از فرایند درمان، حرکاتی را در خانه انجام دهد.

ورزش باید ابزار اصلی درمان زانودرد باشد و از جمله این تمرینات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تمرین کشش عضله چهار سر و پا صاف بالا
• حرکت قوس کوتاه عضلات چهار سرد
• تمرینات تقویتی عضلات لگن (عضلات لگن به حفظ وضعیت زانوها کمک می کند و ضعف این عضلات می تواند با زانودرد نمود پیدا کند)
• کشیدگی اندامهای تحتانی
• تمرینات تعادلی

فیزیوتراپ درباره دفعات و تکرار حرکات در خانه به بیمار آموزش می دهد و پیشرفت او را در مراجعه به مطب بررسی می کند. او همچنین می تواند از روش های کمک درمانی مختلفی مثل موارد زیر نیز در مدت حضور بیمار در مطب استفاده کند:

• اولتراسوند
• تحریک الکتریکی
• نوار کینزیولوژی
• سرما و گرما درمانی
• ماساژ بافت نرم یا حرکت دادن مفصل زانو

یادتان باشد که اثرگذاری روشهای درمانی پسیوی مثل اولتراسوند به عنوان موثرترین روش درمان زانودرد ثابت نشده و اگرچه شاید بعد از اولتراسوند، حس بهتری داشته باشید اما باید تمرکز فیزیوتراپی را بر بازیابی عملکردی زانو قرار دهید. برای داشتن انتظارات واقع گرایانه و درست از هر روش درمان، باید اهداف هر یک از این روشها را با پزشکتان مورد بحث قرار دهید.

شاید لازم شود تا در طول دوره فیزیوتراپی زانو و به منظور کاهش درد تحت روش‌های درمانی مانند مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئید، تزریق PRP زانو، تزریق استروئید و تزریق اوزون به زانو قرار بگیرید.