خیلی‌ها با دیدن ریلزهای اینستاگرام یا توصیه دوستان و هم‌باشگاهی‌ها، به امید کاهش وزن سریع سراغ رژیم فستینگ یا قرص‌های لاغری می‌روند.
برای لاغری کدام گزینه انتخاب مناسب‌تری است؟
پاسخ برای همه یکسان نیست.

فستینگ می‌تواند برای برخی افراد قابل اجرا باشد، در حالی که مکمل‌ ها و قرص لاغری نیز شرایط مصرف متفاوتی دارند و نمی‌توان آن‌ها را جایگزین رژیم غذایی دانست.

در واقع، مدیریت وزن به مجموعه‌ای از عوامل مانند تغذیه، میزان فعالیت بدنی، خواب، شرایط جسمی و میزان پایبندی فرد به برنامه بستگی دارد.

رژیم فستینگ چیست؟

فستینگ یا روزه‌داری متناوب (Intermittent Fasting) الگویی از تغذیه است که در آن فرد زمان مشخصی را برای غذا خوردن و زمان دیگری را برای ناشتایی در نظر می‌گیرد.

یکی از مدل‌های رایج، الگوی ۱۶:۸ است، یعنی فرد حدود ۱۶ ساعت ناشتا می‌ماند و وعده‌های غذایی خود را در یک بازه 8 ساعته مصرف می‌کند. مدل‌های دیگری مانند ۵:۲ نیز وجود دارند.

فستینگ می‌تواند در برخی افراد به کاهش دریافت انرژی و در نتیجه کاهش وزن کمک کند، اما شواهد موجود نشان نمی‌دهد که این روش الزاماً از سایر روش‌های ایجاد محدودیت کالری مؤثرتر است. بنابراین، فستینگ را باید یک الگوی غذایی قابل استفاده برای برخی افراد دانست، نه روشی قطعی برای لاغری.

چرا فستینگ برای همه نتیجه یکسانی ندارد؟

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم هرچه مدت ناشتایی بیشتر باشد، کاهش وزن نیز حتماً بیشتر خواهد بود. در حالی که نتیجه فستینگ به نحوه اجرای آن و شرایط فرد بستگی دارد.

۱. جبران کالری در پنجره غذایی

اگر فرد در ساعات مجاز غذا خوردن، مقدار زیادی غذای پرکالری مصرف کند، ممکن است محدودیت زمانی غذا خوردن به کاهش قابل توجه دریافت انرژی منجر نشود.

برای مثال، حذف صبحانه یا شام در صورتی که با وعده‌های بسیار پرحجم جبران شود، الزاماً به کاهش وزن منتهی نمی‌شود.

بنابراین در فستینگ نیز میزان و کیفیت غذا اهمیت دارد.

۲. کیفیت پایین رژیم غذایی

فستینگ به این معنا نیست که فرد در پنجره غذایی می‌تواند بدون توجه به کیفیت مواد غذایی هر چیزی مصرف کند.

مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای بسیار پرکالری و خوراکی‌های کم‌ارزش از نظر تغذیه‌ای می‌تواند دریافت انرژی را افزایش دهد و تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن را دشوار کند.

یک برنامه غذایی متعادل باید در کنار زمان‌بندی وعده‌ها، نیاز بدن به پروتئین، فیبر، ویتامین‌ها، مواد معدنی و سایر مواد مغذی را نیز در نظر بگیرد.

۳. سازگاری بدن با کاهش دریافت انرژی

با کاهش وزن و تغییر دریافت انرژی، بدن می‌تواند در مصرف انرژی و تنظیم اشتها سازگار شود. به همین دلیل ممکن است روند کاهش وزن در طول زمان کندتر شود.

این وضعیت را نباید صرفاً به (از کار افتادن متابولیسم) یا (توقف چربی‌سوزی) نسبت داد، زیرا وزن بدن تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد.

۴. خواب ناکافی

خواب با تنظیم اشتها و رفتار غذایی ارتباط دارد. کمبود خواب می‌تواند در برخی افراد با افزایش گرسنگی، تغییر انتخاب‌های غذایی و دشوارتر شدن پایبندی به برنامه کاهش وزن همراه باشد.

بنابراین، خواب کافی بخشی از سبک زندگی سالمی است که در کنار رژیم غذایی و فعالیت بدنی باید مورد توجه قرار گیرد.

۵. استرس و شرایط فردی

استرس می‌تواند بر اشتها و رفتار غذایی اثر بگذارد. کورتیزول نیز یکی از هورمون‌های مرتبط با پاسخ بدن به استرس است، اما نمی‌توان افزایش وزن یا چربی شکمی را صرفاً به بالا بودن کورتیزول نسبت داد.

به همین دلیل، اگر فرد با وجود رعایت یک برنامه غذایی نتیجه مورد انتظار را نمی‌گیرد، بهتر است مجموعه‌ای از عوامل مانند تغذیه، خواب، فعالیت بدنی، داروهای مصرفی و شرایط پزشکی بررسی شود.

قرص لاغری بهتر است یا رژیم فستینگ؟

پاسخ کوتاه این است: قرص لاغری را نمی‌توان به‌طور کلی جایگزین رژیم غذایی دانست.

رژیم غذایی و سبک زندگی پایه اصلی مدیریت وزن هستند.

برخی داروهای کاهش وزن نیز در شرایط مشخص و برای افراد واجد شرایط می‌توانند به‌عنوان بخشی از برنامه درمانی مورد استفاده قرار گیرند، اما این موضوع با مصرف خودسرانه مکمل‌های لاغری متفاوت است.

بنابراین اگر منظور از (قرص لاغری)، یک مکمل کاهش وزن بدون نسخه است، نباید آن را جایگزین رژیم غذایی یا فعالیت بدنی دانست.

اما اگر پزشک یک داروی کاهش وزن را برای فرد مناسب تشخیص دهد، دارو می‌تواند در کنار اصلاح سبک زندگی بخشی از برنامه مدیریت وزن باشد.

مکانیسم عملکرد قرص های لاغری (از ترموژنز تا کاهش اشتها)

 قرص های لاغری گیاهی استاندارد (معجزه) نمی کنند؛ بلکه با چند مکانیسم علمی و مشخص، روند چربی سوزی بدن را تسهیل می کنند.

مهم ترین این مسیرها عبارت اند از:

• افزایش ترموژنز (Thermogenesis): یعنی بدن گرمای بیشتری تولید می کند والری بیشتری می سوزاند.
• کاهش اشتها: برخی ترکیبات گیاهی احساس سیری را طولانی تر می کند.
• کردن جذب چربی: برخی فیبرهای گیاهی جذب چربی در روده را کاهش می دهند.
• تنظیم قند خون: وقتی قند خون ثابت باشد، هوس خوردن شیرینی کمتر می شود.

استفاده همزمان از رژیم فستینگ و کپسول لاغری (هوشمندانه یا اشتباهی رایج!)

رژیم فستینگ و کپسول های لاغری زمانی که اصولی در کنار هم قرار بگیرند، نه تنها مزاحم یکدیگر نیستند، بلکه اثر هم را تقویت می کنند، فستینگ با محدودکردن ساعات غذا خوردن، کسری کالری ایجاد می کند و مکمل لاغری از سوی دیگر متابولیسم را فعال نگه می دارد و اشتها را در پنجره ی غذایی مهار می کند و نتیجه ی این هم افزایی، چربی سوزی مؤثرتر و پایدارتر است.

پیش از شروع هر رژیم ترکیبی، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه ضروری است.

برخی ترکیبات لاغری با داروهای رایج تداخل دارند و در افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای، مصرف خودسرانه می تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. این توصیه را جدی بگیرید.

و یک نکته ی عملی برای پایان: اگر فستینگ را ادامه می دهید، مکمل را در پنجره ی غذایی مصرف کنید، جذب آن در کنار غذا بهتر انجام می شود و به روند ناشتایی بدن هم خللی وارد نمی کند.