سلامت جسمی و روحی هر فرد ارتباط تنگاتنگی باهم دارند. اگر جسم سالمی نداشته باشیم، عملکرد ذهنی خوبی هم نخواهیم داشت. در نتیجه، توجه به سلامتی بدن، انجام مرتب ورزش و داشتن تغذیه سالم اولین شروط داشتن ذهن سالم هستند. اما تغذیه سالم برای هر فردی متفاوت است، یک رژیم غذایی مشخص نمی‌تواند برای افراد مختلف با گروه خونی، بیماری‌های زمینه‌ای و مشکلات فیزیکی خاص سودمند باشد.

هر فردی برای داشتن تغذیه سالم مناسب خود نیازمند دریافت مشاوره از یک کارشناس تغذیه است. کارشناس تغذیه فردی است که با در نظر داشتن سوابق پزشکی و نیازهای سلامتی هر فرد مناسب‌ترین رژیم غذایی را برای او تجویز می‌کند. در این مقاله با شغل کارشناس تغذیه، بازار کار، میزان درآمد و مزایا و معایب آن بیشتر آشنا می‌شویم.

کارشناس تغذیه به چه کسی گفته می‌شود؟

کارشناس تغذیه فردی است که باتوجه به وضعیت فیزیکی فعلی، سوابق پزشکی مراجع، و با آگاهی نسبت به ارزش مواد غذایی، برنامه غذایی و رژیمی متناسب با یک هدف سلامتی خاص را به فرد ارائه می‌دهد. وظایف و مسئولیت‌های یک کارشناس تغذیه به طور خلاصه شامل موارد زیر می‌شود:

  • تشخیص مشکلات تغذیه‌ای افراد (فشار خون بالا، کلسترول و…)
  • مطالعه سوابق پزشکی و بررسی وضعیت سلامتی فرد
  • ارائه مشاوره رژیم درمانی با در نظر داشتن هدف سلامتی فرد (کاهش کلسترول یا فشار خون و…)
  • بررسی و ارزیابی اثرات و نتایج برنامه‌های غذایی ارائه شده و تغییر آن‌ها در صورت لزوم
  • ارائه رژیم غذایی لاغری یا چاقی متناسب با وضعیت جسمی و سوابق پزشکی فرد

برای مشاهده آگهی های استخدام کارشناس تغذیه کلیک کنید.

مهارت‌ها و توانایی‌های لازم جهت فعالیت به عنوان کارشناس تغذیه

برای موفقیت در شغل کارشناسی تغذیه، در کنار دانش آکادمیک و مهارت‌های تخصصی، نیاز دارید توانایی و مهارت‌های زیر را در خودتان تقویت کنید:

مهارت روابط عمومی

یک کارشناس تغذیه به طور مداوم با افراد مختلفی در ارتباط است. داشتن مهارت روابط عمومی و توانایی بالا در برقراری ارتباط موثر با مراجعه کنندگان، شرکت‌ها و سازمان‌ها از ضروریات فعالیت در رشته کارشناسی تغذیه است.

صبور بودن

رشد و پیشرفت و شناخته شدن در این حوزه نیازمند زمان است. از آنجایی که ارائه مشاوره و برنامه تغذیه‌ای به افراد در حوزه پزشکی قرار داشته و در ارتباط مستقیم با سلامتی افراد است، ایجاد اعتماد در افراد موضوع بسیار مهمی محسوب می‌شود که نیاز به صرف زمان کافی در این رشته دارد.

انعطاف پذیری و توانایی انطباق با تغییرات

کار یک کارشناس تغذیه متغیر است و دائما با افراد و شرایط مختلفی سر و کار خواهد داشت. همچنین داشتن آگاهی کافی نسبت به روند تغییرات و نتایج تحقیقات جدید در حوزه تغذیه بسیار اهمیت دارد. به همین دلیل، فردی که قصد دارد به عنوان کارشناس تغذیه فعالیت کند باید نسبت به شرایط مختلف انعطاف پذیر بوده و بتواند خودش را با تغییرات به خوبی تطبیق بدهد.

ایجاد انگیزه در افراد

از آنجایی که مهم‌ترین وظیفه کارشناس تغذیه ارائه مشاوره و کمک به درمان مشکلات تغذیه‌ای افراد است، باید توانایی ایجاد انگیزه در افراد برای دنبال کردن برنامه‌های غذایی ارائه شده را داشته باشد. یک کارشناس تغذیه در واقع نقش روانشناسانه نیز دارد و باید با شناخت نسبت به روحیات و طرز فکر افراد مختلف روش درست ایجاد انگیزه برای هر فرد را تشخیص بدهد.

مسئولیت پذیری و تعهد

تغذیه ارتباط مستقیمی با سلامت و بیماری افراد دارد. یک کارشناس تغذیه باید به افزایش دانش و آگاهی خود متعهد بوده و در قبال مراجع خود احساس مسئولیت پذیری داشته باشد.

دوره‌های آموزشی و رشته کارشناسی تغذیه

کارشناسان تغذیه باید حداقل مدرک کارشناسی در رشته علوم تغذیه داشته باشند. کارشناسی علوم تغذیه گرایش‌های مختلفی از جمله سیاست‌های غذا و تغذیه، سالمند شناسی و بیوشیمی بالینی دارد. رشته ارشد علوم تغذیه نیز در دانشگاه ‌های دولتی و خصوصی ارائه می‌شود. دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اصفهان، تبریز، اهواز و شیراز از معتبرترین دانشگاه‌های ایران جهت تحصیل در رشته علوم تغذیه هستند. در این دانشگاه رشته علوم تغذیه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی ارائه می‌شود.

در صورتی که در رشته‌های مرتبط با پزشکی و تربیت بدنی تحصیل کردید و قصد ادامه کار به عنوان کارشناس تغذیه را دارید نیز می‌توانید با گذراندن دوره‌های کارشناس تغذیه که توسط موسسات آموزشی مختلف با ارائه مدرک معتبر ارائه می‌شوند در این حوزه شروع به فعالیت کنید.

بازار کار کارشناسی تغذیه

بازار کار رشته کارشناسی تغذیه گسترده و رو به رشد است. امروزه افراد جوامع بیش از پیش به اهمیت تغذیه در سلامتی جسمی و روحی خود واقف‌اند و نیاز به افراد متخصص در این زمینه رو به افزایش است. کارشناسان تغذیه می‌توانند به صورت مستقل با تاسیس کلینیک به ارائه خدمات پرداخته و یا در حوزه‌های زیر مشغول به فعالیت شوند:

  • صنایع غذایی
  • صنایع دارویی
  • بیمارستان‌ها
  • باشگاه‌های ورزشی
  • کلینیک رژیم درمانی
  • مشاور تغذیه (همکاری با مجلات و رسانه‌ها)
  • تدریس در دانشگاه و آموزشگاه‌ها

میزان درآمد کارشناسان تغذیه در ایران و سایر کشورها

باتوجه به حوزه‌های مختلفی که کارشناسان تغذیه امکان فعالیت در آن را دارند، میزان درآمد افراد بسیار متفاوت خواهد بود. در ادامه نگاهی خواهیم داشت به میزان حقوق و درآمد کارشناس تغذیه در ایران و سایر کشورها.

ایران

میانگین میزان حقوق و دستمزد گزارش شده کارشناسان تغذیه در سال 1400 به شرح زیر است:

شهر تهران 5.1 میلیون تومان
شهرهای بزرگ 4 میلیون تومان
شهرهای کوچک 3.7 میلیون تومان

سایر کشورها

کارشناسی تغذیه یکی از تخصص‌های مورد نیاز در تمامی کشورهای دنیا است. در صورتی که مدرک معتبر، تخصص و توانمندی کافی دارید، می‌توانید برای مهاجرت کاری اقدام کنید. تسلط بر زبان انگلیسی از اولین شروط ورود به بازارهای جهانی است. در خارج از کشور کارشناسان تغذیه در اغلب کشورها درآمد نسبتا بالایی دارند:

کانادا: 66 هزار دلار در سال

آمریکا: 53 هزار دلار در سال

آلمان: 48 هزار یورو در سال

انگلیس: 37 هزار دلار در سال

مزایا و معایب رشته کارشناسی تغذیه

تحصیل و فعالیت در هر رشته‌ای مزایا و معایب خاص خودش را دارد. برخی از ویژگی‌های اشاره شده بسته به علایق و شخصیت فرد می‌توانند از مزایا یا معایب این شغل محسوب شوند، به همین علت در هر دو بخش ذکر شدند:

مزایا

  • کار و تعامل دائم با افراد. برای بسیاری از افراد در تعامل بودن با افراد دیگر در حین کار یک مزیت و برای برخی دیگر از معایب شغلی محسوب میشود.
  • عدم نیاز به مدرک تحصیلی. شما می‌توانید با گذراندن دوره‌های آموزشی معتبر و بدون داشتن تحصیلات دانشگاهی در این رشته فعالیت کنید.
  • وجود گزینه‌های شغلی زیاد. کارشناسان تغذیه پس از اتمام تحصیلات با گزینه‌های شغلی متعددی روبرو هستند.
  • ظرفیت بالا برای رشد و پیشرفت.
  • تکراری نبودن و وجود تنوع در کار. وجود تنوع کاری و نبودن یک روتین مشخص نیز برای برخی افراد از جنبه‌های مثبت و برای برخی دیگر از معایب این شغل محسوب می‌شود.
  • امکان راه‌اندازی کسب و کار شخصی.

معایب

  • حساسیت شغلی و مسئولیت زیاد. از آنجایی که تغذیه نادرست می‌تواند عواقب ناگواری برای سلامتی افراد داشته باشد، کارشناسان تغذیه مسئولیت سنگینی روی دوش خود دارند.
  • کار و تعامل دائم با افراد. برای بسیاری از افراد در تعامل بودن با افراد دیگر در حین کار یک مزیت و برای برخی دیگر از معایب شغلی محسوب میشود.
  • تکراری نبودن و وجود تنوع در کار. وجود تنوع کاری و نبودن یک روتین مشخص نیز برای برخی افراد از جنبه‌های مثبت و برای برخی دیگر از معایب این شغل محسوب می‌شود.
  • زمانبر بودن کسب توانایی و مهارت کافی و شناخته شدن در این حوزه.

 جمع بندی

کارشناسان تغذیه نقش مهمی در ارتقای سطح سلامت جوامع ایفا می‌کنند. از آنجایی که ورود به این حوزه مسیر ساده‌ای دارد، مهم‌ترین ویژگی کارشناسان تغذیه را می‌توان مسئولیت پذیری و تعهدشان در قبال سلامتی افراد دانست. کارشناسان تغذیه بسته به نوع فعالیتشان می‌تواند درآمد بالایی کسب کنند. با توجه به افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت سلامتی جسمی و روحی، آینده شغلی خوبی در انتظار کارشناسان تغذیه است.