ویژگی های معلم تربیت بدنی

در جمع معلم تربیت بدنی همه نوع معلمی یافت می‌شود و به درستی نمی‌توان ادعا کرد که تمام آن‌ها از شرایط یک معلم تربیت بدنی خوب برخور دارند؛ در میان آن‌ها معلمانی هستند که با تمام وجود به کار و حرفه خود علاقه‌مند بوده حضور آن‌ها در این شغل تنها به خاطر دوست داشتن آن و به خاطر خدمت و پرورش داشن آموزان خود است، آنان شرایط لازم را قبلا” کسب کرده یا با جدیت تمام در راه تحصیل آنند.

از طرف دیگر معلمانی نیز هستند که واجد شرایط این شغل نبوده و به حرفه خود به عنوان شغل دوم می‌نگرند و بدون در نظر گرفتن مسؤلیت‌های مهمی که در این حرفه متوجه آن‌ها است به این امر خطیر روی آورده‌اند. صرف نظر از علل وجودی آن‌ها در این جمع و صرف نظر از کمبود فضای ورزشی و امکانات و وسایل و بعضا عدم برنامه‌های جامع تربیت بدنی، به جرأت می‌توان گفت که بقای درس تربیت بدنی در مدارس ما که تضمین کننده سلامت نسل آینده جامعه است بستگی زیادی به معلمان خوب تربیت بدنی دارد.

معلم خوب کیست؟

جمله‌ی معلم ما خیلی خوب است را بارها از زبان دانش آموزان شنیده‌ایم اما به دست آوردن آن عوامل نامحسوسی که باعث به وجود آمدن چنین احساسی در آن‌ها شده است کار بسیار مشکلی است. بارها از خود پرسیده‌ایم که راستی این معلم دارای چه ویژگی و هنری است که می‌تواند پاسخ مطلوب خود را از ضمیر دانش آموز بیرون بکشد؟ این معلم تربیت بدنی چه می‌کند که دانش آموزانش اهمیت ورزش و نقش آن را درک کرده و پرداختن به آن را در طول زندگی او گوشزد خود می‌سازند. این‌ها ویژگی‌هایی است که انسان می‌بیند اما ترجمان آن‌ها همیشه برایش مقدور نیست.

خوشبختانه معلمانی هستند که به اهمیت کیفیت آموزش معتقدند و دائم می‌کوشند تا توانایی‌های خود را به عنوان یک معلم تربیت بدنی بهبود بخشند چنین افرادی احتمالأ دارای ویژگی‌های زیادی هستند از جمله خود وقفی. تا وقتی معلمان خود را با تمام وجود وقف ساعات آموزش نسازند، حفظ شور و اشتیاق و شجاعت لازم برای تدریس برایشان مشکل خواهد بود. دانش آموزان نسبت به معلمی که حتی جزئیات بسیار کوچک مربوط به مدیریت کلاس و امر تدریس را نادیده گرفته و در کلاسی که به طرز ضعیفی اداره شود، آموزش به طرز مناسبی ارائه نگردد، این امر دانش آموزان را وا می‌دارد که توجه خود را به جهات نامربوط دیگر که با موضوع درس ارتباطی ندارد معطوف دارند.

تحقیر کودکان در زنگ ورزش می‌تواند سبب بی‌توجهی آن‌ها به ورزش و سلامتی در بزرگسالی شود.

به باور «بیلی استریان»، استاد دانشگاه آلبرتا، تمایل یاعدم تمایل افراد به ورزش در بزرگسالی را می‌توان از روی تجربه‌های تلخ یا شیرین آن‌ها بر اساس ویژگی‌های اخلاقی مربیان و یا معلمان ورزشی تعیین کرد. او در زمان پژوهش‌هایش با افرادی رو به رو شده است که هنوز تجربه‌های تلخ خود با مربیان و معلم تربیت بدنی در سال‌ها پیش را بخاطر داشته‌اند و یادآوری این خاطره‌ها هنوز هم آن‌ها را آزرده می‌کند.

ویژگی‌های معلم تربیت بدنی

دانش و معلومات

معلم تربیت بدنی باید با مهارت‌ها و فنونی که می‌خواهد آموزش دهند آشنا باشد. دانش آموزان کلاس تربیت بدنی و ورزش بی‌صبرانه در انتظار فراگرفتن فنون صحیحی هستند تا اجرای مهارت آن‌ها را بهبود بخشد، آن‌ها برای مربی یا معلمی که نتواند موجبات فراگیری این فنون و معلومات را فراهم سازد ارزش کمتری قائل می‌شوند.

شخصیت

جدا از اعضای خانواده، معلمان برخی از تأثیرگذارترین افراد در زندگی دانش آموزان هستند. سال‌ها بعد دانش آموزان معلمان و درس‌های اصلی را که به آنها آموزش داده‌اند، به یاد خواهند آورد. به‌عنوان یک معلم تربیت بدنی حرفه‌ای، دانش‌آموزان شما ممکن است سال‌ها بعد هر آنچه را که در مورد قوانین فوتبال یا روش صحیح طناب زدن به آن‌ها آموزش داده باشید، به خاطر نداشته باشند. با این حال، چیزی که آنها همیشه به خاطر خواهند داشت، درس‌هایی از شخصیت، منش، اخلاق و … است. بنابراین سعی کنید ویژگی‌هایی را که می‌خواهید در آینده‌ی دانش‌آموزان خود ببینید، مانند رفتار ورزشی خوب، احترام، همدلی و شفقت را الگوسازی کنید.

شما می توانید یک الگوی الهام بخش برای دانش آموزان ابتدایی، راهنمایی یا دبیرستان در تربیت بدنی باشید.

معلمان موفق آن‌هایی هستند که همراه و یاور دانش آموزان بوده و قادرند با آن‌ها روابط انسانی برقرار سازند اما معلمانی که اخلاقی تند داشته و رفتارشان غیر دوستانه است طولی نمی‌کشد که در ارائه برنامه‌های مطلوب آموزشی دچار عدم موفقیت می‌گردند. حسن سلوک، سازگاری، توانایی به ایجاد رابطه با اشخاص مختلف از قبیل دانش آموزان، همکاران، مدیر، مدرسه و والدین دانش آموزان از ویژگی‌های بسیار مطلوب برای یک مربی تربیت بدنی می‌باشد.

ثبات عاطفی

یکی از مهمترین صفات ویژه یک معلم خوب، استواری و ثبات عاطفی اوست. معلمان عصبی و هیجان زده مشکلات انظباطی می‌آفرینند، این‌ها اتفاقات جزئی و کم اهمیت کلاس را بهم مربوط کرده و از آن‌ها کوهی می‌سازند، اما معلمین متعادل، بانشاط، مشتاق و فهیم معمولأ برای آموزش مطلوب و موثر، فضائی سرشار از لطف و آرامش فراهم می‌آورند.

صبر و سازگاری

صبر و سازگاری برای یک آموزش دهنده، مهم است. از آنجایی که همه دانش‌آموزان به یک شکل یا با سرعت یکسان یاد نمی‌گیرند، صبور بودن و رویکردهای متفاوت مهم است. همچنین تطبیق و اصلاح دروس به گونه‌ای که دانش‌آموزان در سطوح و توانایی‌های مختلف را شامل شود، مهم است. برخی از مدارس فضای ویژه زنگ ورزش ندارند، بنابراین اینکه بتوانید برنامه‌های درسی خود را برای انطباق با آب و هوا یا سایر مشکلات موجود تغییر دهید، شما را در مسیر درست نگه می‌دارد.

شأن و علاقه شغلی

معلمانی که از راه تحقیق، مطالعه و مشارکت در فعالیت‌های تخصصی پیوسته به دنبال بهبود و پیشرفت شغلی خود باشند معمولأ معلمان بهتر و برتری هستند. حرکت به موازات آخرین توسعه‌ها و تکامل تئوری‌های یادگیری و به کار بستن بهترین روش‌های ابداعی در آموزش مهارت‌ها، مربیان را در حصول به سطح یک مربی برتر و بهتر مجهز می‌سازد. با خبر شدن از پیشرفت‌های علمی در زمینه‌های روانشناسی ورزشی، جامعه‌شناسی ورزشی، فیزیولوژی تمرینی، حرکت‌شناسی و مفاهیم مهارت‌های حرکتی می‌تواند تأیید مجددی بر علاقمندی او به شغل خود و ارزش‌های آن باشد.

میزان مقبولیت و احترامی که در مدارس به درس تربیت بدنی و ورزش گذاشته می‌شود بستگی زیادی به معلمین ورزش دارد. معلمان موفق تربیت بدنی کسانی هستند که علاوه بر کارائی عملی به زیور علوم نیز آراسته‌اند و در مواقع لزوم با مطرح ساختن نکات علمی درباره اهمیت و نقش تربیت بدنی و ورزش آگاهانه از درس خود دفاع کنند و بدین ترتیب بر شأن و منزلت حرفه و شخصیت خود بیافزایند.

منش

معلمان موفق تربیت بدنی الگوهایی هستند که طرز خوب زندگی کردن را متجلی می‌سازند، تربیت بدنی محدوده‌ای از برنامه تحصیلی است که باید در آن ویژگی‌های بارز، منش و ریشه‌های اخلاقی لازم برای تندرستی و سلامتی و نشاط و خرسندی و کارائی، تجسم یابد معلم باید خود الگوی زنده این ملاک‌های رفتاری و برخوردی باشد و در این رابطه همیشه باید انصاف و برابری، درستی و صداقت در رابطه معلم– شاگردی مراعات و متجلی شود.

خلاقیت

معلمان خلاق و مبتکر، نوآور می‌باشند و ممکن است از روش‌های آموزشی قدیمی رضایت چندانی نداشته باشند و چنین احساس کند که راه‌های بهتری از آنچه که در کتاب‌های منابع آموزشی نوشته شده می‌تواند به وجود آید. در این قبیل مواقع معلمانی که از تخیل سازنده‌ای برخوردارند مبادرت به آزمایش و تجربه کرده در جستجوی روش‌های عالی‌تری هستند که از آن طریق دانش آموزان را بیشتر به یادگیری برانگیزند.

معلمان تربیت بدنی تشخیص می‌دهند که همه دانش‌آموزان توانایی‌های ورزشی متفاوتی دارند و گاهی اوقات، فعالیت‌ها باید برای دانش آموزان اصلاح شوند، معلمان تربیت بدنی موفق همچنین باید سبک آموزشی خود را برای کمک به هر دانش آموزی در درک کامل مفاهیم کلیدی تطبیق دهند.

اشتیاق

عدم اشتیاق مشکل بسیاری از معلمان است. معلمان ممکن است نسبت به وظایف عادی روزمره خود در محل کار بی‌حوصله شوند اما معلمان واجد شرایط و خوب، همیشه با بررسی و تجربه هدف‌های آموزشی خود و با تهیه مواد درسی دقیق‌تر خود را مشتاق نگه می‌دارند. ایجاد اشتیاق در درون، خود یکی از ویژگی‌های بارز رفتاری است که معلم را زنده، فعال و پرثمر نگه می‌دارد.

دانش‌آموزان وقتی می‌دانند که معلمشان اینگونه اشتیاق دارد، برای رفتن به کلاس هیجان‌زده‌تر می‌شوند. معلمان ورزش عالی تلاش می‌کنند تا عشق به ورزش و تغذیه را در دانش آموزان خود نهادینه کنند. آنها همچنین محیطی خوشایند ایجاد می‌کنند که در آن هر دانش آموزی هم از سوی معلم و هم توسط سایر دانش آموزان احساس احترام و ارزش می‌کند.

توانایی ورزشی

اگرچه برای معلمان ورزش لازم نیست که توانایی بدنی ورزشکاران حرفه‌ای را داشته باشند، اما باید تمایل به آمادگی جسمانی داشته باشند، زیرا مهم است که نمونه خوبی از سلامت و تندرستی برای دانش آموزان باشد. معلمان همچنین باید در انجام ورزش‌ها و مهارت‌هایی که به دانش آموزان آموزش می‌دهند، توانایی کافی داشته باشند.

روش‌های انسانی

معلمان باید جنبه‌های شناختی و عاطفی آموزش را همپای دیگر جنبه‌های آن در نظر بگیرند. اگرچه در روش‌های تکلیف- محوری، معلم مسئول مستقیم به حساب آمده، روش‌های انسانی نیز برای معلمان کارآمد، ارزش بسزائی دارند. اگر آن‌ها فضا و جَوی انسانی در کلاس یا در زمین ورزش به وجود آورند آن وقت می‌توان گفت که آن‌ها با وظایف آموزش‌های فردی و درک دانش آموزان خود مسئولانه برخورد کرده‌اند. یکی از صاحب نظران تعلیم و تربیت در این‌باره می‌گوید:

معلم خوب آن کسی نیست که تنها اطلاعات و معلوماتی را جمع آوری کرده به دانش آموزان عرضه نماید، بلکه کسی است که راه یادگیری را برای آن‌ها هموار و آسان سازد.