سندروم پاتلوفمورال چیست؟ + درمان درد پاتلوفمورال

سندرم درد پاتلوفمورال اصطلاحی است که برای توصیف درد در جلو زانو و اطراف کاسه زانو یا کشکک زانو به کار می‌رود. گاهی اوقات “زانوی دونده” یا “زانوی جهنده” نیز خوانده می‌شود، زیرا در افرادی که ورزش می‌کنند-  به ویژه زنان و بزرگسالان- مشاهده می‌شود.  اما سندرم درد پاتلوفمورال می‌تواند در غیر ورزشکاران نیز رخ دهد. درد و سفتی که باعث می‌شود بالا رفتن از پله‌ها، زانو زدن و فعالیت‌های روزمره دیگر را مشکل کند.

بسیاری از چیزها ممکن است در وقوع سندرم درد پاتلوفمورال نقش داشته باشند. مشکلاتی با هم تراز کاسه زانو و استفاده بیش از حد از ورزش‌کاران قوی یا تمرینات ورزشی اغلب فاکتورهای معمول این مشکل هستند. این مشکل معمولا با درمان های حفاظتی مانند تغییرات در سطوح فعالیت و یا برنامه ورزش درمانی، تسکین می‌یابند.

آناتومی زانو

زانو بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین مفصل در بدن شما است. این مفصل از قسمت بالای انتهای پایینی استخوان ران (thighbone)، انتهای فوقانی درشت‌نی (shinbone) و استخوان کشکک زانو (کاسه زانو) تشکیل شده‌ است. رباط‌ها و تاندون‌ها استخوان ران را به استخوان‌های پای پایین متصل می‌کنند. چهار رباط‌ اصلی در زانو به استخوان‌ها متصل می‌شوند و مثل طناب‌های محکم عمل می‌کنند تا استخوان‌ها را محکم نگه دارند.

عضلات توسط تاندون به استخوان‌ها متصل می‌شوند. تاندون عضله چهار سر، عضلات جلو ران را به کشکک متصل می‌کند. بخش‌هایی از تاندون عضله چهارسر (رتیناکولا) به درشت‌نی متصل است و به ثبات کشکک کمک می‌کند. از کشکک به درشت‌نی، تاندون کشکک است. ساختارهای زیادی در زانو هستند که حرکت را ساده‌تر می‌کنند. وقتی زانویتان را خم و راست می کنید، کشکک به عقب و جلو حرکت می‌کند.

سندرم درد پاتلوفمورال چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

سندرم درد پاتلوفمورال زمانی اتفاق می‌افتد که اعصاب در بافت‌های نرم و استخوان کاسه زانو درد احساس می‌کنند. این بافت‌های نرم شامل تاندون‌ها، پد چربی زیر کشکک و بافت سینویال هستند که مفصل زانو را تشکیل می‌دهند.

در برخی موارد درد پاتلوفمورال شرایطی به نام کندرومالاسی کشکک (chondromalacia patella) وجود دارد. کندرومالاسی کشکک باعث نرم و شکست بافت غضروف در زیر کشکک زانو می‌شود. هیچ عصبی در بافت غضروف وجود ندارد، بنابراین آسیب به خود غضروف نمی‌تواند به طور مستقیم باعث درد شود. با این حال، این می‌تواند منجر به التهاب مغز استخوان و درد در استخوان زیرین شود.

---

حتماً بخوانید: علت درد جلو زانو چیست؟ چگونه درد جلو زانو را درمان کنیم؟

---

علت سندرم درد پاتلوفمورال

استفاده بیش از حد

در بسیاری از موارد سندرم درد پاتلوفمورال ناشی از فعالیت‌های فیزیکی شدید است که فشار تکراری را بر روی زانو قرار می‌دهند – مانند پیاده‌روی، چمباتمه زدن و بالا رفتن از پله‌ها. همچنین می‌تواند ناشی از تغییر ناگهانی در فعالیت فیزیکی باشد. این تغییر می‌تواند در شدت فعالیت باشد – مانند افزایش تعداد روزهایی که هر هفته تمرین می‌کنید. همچنین می‌تواند در طول مدت یا شدت فعالیت باشد – مانند دویدن فواصل طولانی‌تر.

عوامل دیگری که ممکن است منجر به درد پاتلوفمورال شوند عبارتند از:

هم تراز نبودن کشکک

سندرم درد پاتلوفمورال می‌تواند ناشی از حرکت غیر عادی کشکک زانو در شیار تروکلئار باشد. در این حالت، وقتی زانو خم می‌شود، کشکک به یک طرف شیار کشیده می‌شود. این ناهنجاری ممکن است باعث افزایش فشار بین پشت کشکک و تروکلئار شده، بافت نرم را آزار دهد.

عواملی که باعث حرکت ضعیف کشکک زانو می شوند شامل: مشکلات مربوط به هم ترازی پاها بین مفصل ران و قوزک پا. مشکلات مربوط به هم ترازی ممکن است منجر به این شود که کشکک زانو خیلی به سمت خارج یا داخل پا حرکت کند، یا خیلی زیاد در شیار تروکلئار حرکت می‌کند، شرایطی که به نام بالا قرار گرفتن کشکک (patella alta) نامیده می‌شود. عدم تعادل یا ضعف ماهیچه‌ای، به ویژه در ماهیچه‌های چهار سر ران نیز می‌تواند منجر به این مشکل شود. وقتی زانو خم و راست می‌شود، ماهیچه‌های چهارسر و تاندون آن به حفظ کشکک زانو در شیار تروکلئار کمک می‌کنند. عدم تعادل یا ضعف آنها می‌تواند باعث حرکت ضعیف کشکک زانو در شیار شود.

علائم سندرم درد پاتلوفمورال

رایج‌ترین علایم سندرم درد پاتلوفمورال، درد مبهم و گرفتگی در جلوی زانو است. این درد – که معمولا به تدریج شروع می‌شود و اغلب مربوط به فعالیت است – ممکن است در یک یا هر دو زانو وجود داشته باشد. علائم متداول دیگر عبارتند از:

---

حتماً بخوانید: ازگود اشلاتر ( شلاتر ) درد جلوی زانو در نوجوانان چیست؟

---

درمان خانگی سندرم درد پاتلوفمورال

در بعضی موارد این مشکل را می توان با درمان های خانگی برطرف کرد

تغییر در سطح فعالیت

اولین قدم متوقف کردن فعالیت‌های است که باعث آسیب و فشار به زانو می‌شود. این ممکن است به معنی تغییر برنامه تمرینی‌تان و یا تغییر به فعالیت‌هایی با فشار کمتر به زانو باشد. دوچرخه سواری و شنا گزینه‌های خوبی هستند. اگر اضافه‌ وزن دارید، کاهش وزن نیز به کاهش فشار روی زانو کمک خواهد کرد.

روش RICE

RICE به معنای استراحت، یخ، بانداژ و ارتفاع است.

• استراحت کردن: از قرار دادن وزن روی زانوی دردناک اجتناب کنید و استراحت را در اولویت قرار دهید.
• یخ: از بسته‌های سرد برای ۲۰ دقیقه در یک زمان، چندین بار در روز استفاده کنید. یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید.
• بانداژ: برای جلوگیری از تورم بیشتر، زانوی خود را با یک باند الاستیک ببندید و سوراخی در ناحیه کشکک زانو ایجاد کنید. دقت کنید که بانداژ راحت بسته شده باشد و باعث درد اضافی نشود.
• بالا بردن: عضو را تا جایی که ممکن است، بالاتر از قلب خود قرار دهید.

داروها

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایپوبروفن و یا ناپروکسن می توانند در کاهش التهاب و درد کمک کنند. اگر درد شدت یافت به طوری که توانایی حرکت دادن زانو را نداشتید، با پزشک خود مشورت کنید تا راه حل مناسب را پیدا کند.

درمان غیر جراحی سندروم درد پاتلوفمورال

تمرین‌های ویژه می‌توانند عضلات اطراف زانو، مانند عضلات چهارسر، همسترینگ و عضلات اطراف لگن به خصوص عضلات بازکننده لگن را تقویت و هم تراز کنند. اصلاح حرکت درونی زانو در حین اسکوات زدن هدف اولیه است.

تقویت عضلات چهارسر – ایزومتریک

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید. پای راست‌تان را به مدت 10-20 ثانیه صاف نگه دارید و عضلات ران را منقبض کنید، سپس استراحت کنید. این حرکت را 2-10 بار تکرار کنید. پار را عوض کنید.

تقویت عضلات چهارسر-  بلند کردن پا به صورت صاف

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید. پای خود را چند سانتی متر بالا آورده و 5-10 ثانیه نگه دارید. سپس پای خود را به آرامی پایین آورده و 5-10 بار تکرار کنید. پایتان را عوض کنید.

کشش تاندون ایلیوتیبیال

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید. بالاتنه خود را به سمت راست بچرخانید و با کمک دست چپ، پای راست‌تان را فشار دهید. باید کشش را در سمت راست لگن و قسمت خارجی ران در سمت احساس کنید. کشش را به مدت 10-20 ثانیه نگه دارید. این حرکت را 5-10 بار انجام دهید. جهت را عوض کنید.

---

حتماً بخوانید: درمان درد زانو با ۶ تمرین ساده و مفید + تصویر

---

 کشش تاندون ایلیوتیبیال

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید به طوری که پای راست‌تان به صورت ضربدری در مقابل پای چپ‌تان باشد. دستان‌تان را در کنار هم قرار داده و به زمین نزدیک کنید. باید در قسمت خارج ران چپ کشش را احساس کنید. 10-20 ثانیه کشش را نگه دارید. این کار را 5-10 بار انجام دهید. جهت را عوض کنید.

کشش همسترینگ

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید. پای چپ‌تان را خم کرده، دست‌تان را پشت ران قلاب کنید تا تکان نخورد. پای راست را بلند کنبد و صاف نگه دارید تا زمانی که کشش را احساس کنید. 5-10 ثانیه در این وضعیت بمانید. این حرکت را 5-10 بار تکرار کرده جهت را عوض کنید.

تقویت عضلات نزدیک کننده لگن

در حالت نشسته یک توپ پلاستیکی بین زانوهای‌تان قرار داده، فشار دهید. به مدت 5-10 ثانیه نگه دارید. 5-10 بار این کار را تکرار کنید.

تقویت عضلات بازکننده لگن

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید به طوری که روی پای چپ ایستاده‌اید و پای‌تان را کمی خم کنید. پای راست‌تان را به اندازه 30 درجه بالا برده و چند ثانیه نگه دارید. این تمرین را 10 بار انجام دهید. اجازه ندهید بدنتان تکان بخورد. پا را عوض کنید.

کشش باسن و لگن

در موقعیت نشان داده شده قرار بگیرید به طوری که پای چپ‌تان بالای پای راست بوده و دست‌تان را بالای زانوی چپ قرار دهید. صاف بنشینید و زانو را به سمت خودتان فشار دهید. 20 ثانیه در این موقعیت بمانید. 6 بار این تمرین را انجام دهید. جهت را عوض کنید.

کشش عضلات ساق پا

در مقابل دیوار بیاستید. کف پای راست‌تان را روی زمین قرار داده تا کشش را در پشت پایتان احساس کنید. 10-20 ثانیه در این وضعیت بمانید. این تمرین را 6-10 بار انجام دهید. پا را عوض کنید.

درمان غیر جراحی

جلوگیری از ابتلا به سندورم درد پاتلوفمورال

سندرم درد پاتلوفمورال معمولا به طور کامل با اقدامات ساده یا درمان فیزیکی برطرف می‌شود. با این حال، اگر شما تغییراتی در سطح تمرینات و فعالیت‌تان اعمال نکنید ممکن است دوباره این مشکل برای شما تکرار شود. حفظ شرایط مناسب ماهیچه‌ها در اطراف زانو، به خصوص عضلات چهارسر و همسترینگ گام‌های دیگری هستند که می‌توانید برای جلوگیری از برگشت درد زانو بردارید. این موارد عبارتند از:

درمان جراحی

درمان سندروم درد پاتلوفمورال از طریق جراحی در موارد معدودی که بیمار از روش های غیر جراحی جواب نگرفته است، تجویز می شود. این روش شامل موارد زیر است:

آرتروسکوپی: در این روش جراح دوربینی به نام آرتروسکوپ را داخل مفصل شما قرار می‌دهد. این دوربین تصاویری را روی نمایشگر نشان می‌دهد و جراح از این تصاویر جهت هدایت ابزارهای کوچک خود در داخل مفصل استفاده می‌کند.

دبریدمنت: در برخی موارد، حذف بافت غضروف آسیب‌دیده از سطح کشکک می‌تواند باعث تسکین درد شود.

آزادسازی جانبی: اگر تاندون رتیناکولوم جانبی به اندازه ایی سفت باشد که کشکک را به خارج از شیار تروکلئار فشار دهد، این روش بافت را نرم تر کرده و به هم تراز شدن کشکک کمک می‌کند.

انتقال برجستگی درشت نی: در برخی موارد، لازم است کاسه زانو را با جابجا کردن تاندون کشکک همراه با بخشی از برجستگی درشت نی – برجستگی استخوانی روی درشت‌نی، دوباره هم تراز کرد.

یک عمل جراحی باز سنتی برای این روش مورد نیاز است. دکتر به طور کامل یا ناقص برجستگی درشت نی را تمیز می‌کند تا استخوان و رگ به طرف قسمت داخلی زانو حرکت کنند. سپس تکه استخوان با استفاده از پیچ‌ها به درشت‌نی متصل می‌شود. در اغلب موارد این انتقال برای حرکت بهتر کشکک زانو در شیار تروپلار امکان پذیر است.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com

منابع: orthoinfo.aaos + mayoclinic + ssmc

---