قسمت های مختلف قلب در حال طبیعی با یك توالی منظم به ضربان در می آیند به این معنی كه ابتدا انقباض دهلیزها ( سیستول دهلیزی ) و به دنبال آن انقباض بطن ها ( سیستول بطنی ) به وجود می آید و در طی دیاستول هر چهار حفره قلب شل می شوند. ضربان قلب از یك سیستم هدایتی قلبی تخصص عمل یافته شروع شده و از طریق همین سیستم به تمام قسمتهای میوكارد انتشار می یابد.

تشكیلاتی كه این سیستم هدایتی را به وجود می آورند ، عبارتند از گره سینوسی دهلیزی (SA.n) ، مسیرهای دهلیزی بین گره ای، گره دهلیزی –بطنی  (AV.n) ، دسته هیس ، شاخه های آن و سیستم پوركنژ . قسمت های مختلف این سیستم هدایتی و در شرایط غیرطبیعی قسمت هایی از میوكارد قادر به تخلیه خود بخودی هستند.اما باید دانست که در حال طبیعی گره سینوسی دهلیزی سریعتر از همه تخلیه می شود وقبل از آن که سایر نواحی به طور خودبخودی تخلیه  شوند دپولاریزاسیون از گره سینوسی به آن نواحی انتشار می یابد.

heart-2-elmevarzesh

انتشار تحریک قلبی

دپولاریزاسیونی كه از گره سینوسی دهلیزی شروع می شود به سرعت از طریق دهلیزها انتشار یافته و روی گره دهلیزی بطنی متقارب می گردد. دپولاریزاسیون دهلیزها در مدت زمانی حدود 1/0 ثانیه ( تاخیر گره دهلیزی بطنی) تکمیل می شود. چون هدایت در گره دهلیزی بطنی آهسته است ، لذا قبل از آنکه تحریک به بطن ها انتشار یابد تاخیری حدود1/0 ثانیه به وجود می آید.

این تاخیر بر اثر تحریك اعصاب سمپاتیك قلب كوتاهتر و بر اثر تحریك اعصاب واگ طولانی تر می شود. موج دپولاریزاسیون از راس سپتوم به سرعت از راه فیبرهای پورکنژ در مدت 08/0 تا 1/0 ثانیه در کلیه قسمت های بطن ها انتشار می یابد. در انسان، دپولاریزاسیون عضله بطنی در طرف چپ سپتوم بین بطنی شروع شده و ابتدا در عرض قسمت میانی سپتوم به طرف راست حركت می كند.

آنگاه موج دپولاریزاسیون در طول سپتوم به طرف نوك قلب انتشار می یابد. این موج در طول جدار بطنها به طرف شیار دهلیزی بطنی باز می گردد و از سطح آندوكاردی به طرف سطح اپی كارد جدار بطنها پیش می رود. آخرین قسمتهایی از قلب كه دپولاریزه می شوند عبارتند از بخش خلفی قاعده بطن چپ، مخروط شریان ریوی و بالاترین قسمت سپتوم .

عصب گیری قلب

میوكارد به طور گسترده ای به وسیله اعصاب خود مختار عصب دهی می گردد. پایانه های اعصاب سمپاتیك به دهلیز و بطن رسیده و موجب افزایش قدرت انقباضی قلب می شود . این در حالی است كه اعصاب پاراسمپاتیك فقط به دهلیزها رفته و شاخه های كوچكی به بطن ها می دهد. گره SA و AV هر دو بصورت متمركزی بوسیله اعصاب سمپاتیك و پاراسمپاتیك عصب دهی  شده اند.

Nerves-of-the-heart-elmevarzesh

افزایش تون سمپاتیك موجب افزایش تعداد ضربان قلب و كاهش زمان هدایت از خلال گره AV می شود. عكس این مسئله در تحریك پاراسمپاتیك دیده می شود .

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com

خانم یونسلو