شاخص توده بدنی چیست؟ نحوه اندازه گیری شاخص توده بدنی یا BMI

اندازه گیری شاخص توده بدنی چه فایده ای دارد؟ محاسبه این شاخص کمک میکند تا میزان تناسب قد و وزن را بفهمیم. برای اطلاعات دقیق درباره تفسیر این شاخص با ما همراه باشید.

اندازه گیری شاخص توده بدنی یا همان محاسبه bmi یکی از راههای تعیین کردن تناسب قد و وزن در افراد مختلف است. در واقع این شاخص به شما می‌گوید که مشکل کمبود یا اضافه وزن دارید یا خیر.

اگر به دانستن فرمول اندازه‌گیری bmi و نحوه تفسیر آن علاقه دارید، این مقاله را از دست ندهید. در ادامه این مطلب یکی از ابزارهای محاسباتی آنلاین شاخص توده بدنی یا bmi را هم به شما معرفی خواهیم کرد.

شاخص توده بدنی یا bmi چیست؟

شاخص توده بدنی یا bmi (Body Mass index) معیاری مهم است که نشان می‌دهد قد و وزن شما تا چه اندازه‌ای با یکدیگر تناسب دارند. همچنین با استفاده از این شاخص می‌توان فهمید که کمبود یا اضافه وزن دارید یا اینکه وزن شما در محدوده مناسبی قرار دارد. پس یک راه سریع و ساده برای اینکه بفهمید آیا به رژیم لاغری نیاز دارید یا نه، اینست که bmi محاسبه کنید.

جالب است بدانید که این معیار به عنوان شاخص کوتله هم شناخته می‌شود. چرا که دانشمندی بلژیکی به نام آدولف کوتله کسی بود که این شاخص را در قرن نوزدهم میلادی ابداع کرد. در ادامه فرمول محاسبه شاخص bmi و نحوه تفسیر آن را توضیح خواهیم داد.

فرمول محاسبه bmi

در این بخش قصد داریم نحوه اندازه گیری شاخص توده بدنی را به شما توضیح دهیم و بگوییم فرمول محاسبه آن چیست. محاسبه bmi در زنان و مردان و در تمامی گروه‌های سنی با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌شود.

وزن (بر حسب کیلوگرم) ÷ قد به توان دو (بر حسب متر به توان دو) = شاخص توده بدنی یا bmi

پس از محاسبه شاخص توده بدنی، می‌توانید نتیجه آن را با استفاده از جدولی که در ادامه مطلب آورده‌ایم بررسی کنید. روش محاسبه این معیار ساده و راحت است. اما محاسبه bmi با استفاده از ابزارهای محاسباتی آنلاین بسیار ساده‌تر خواهد بود. با مراجعه به وب‌سایت مرکزش می‌توانید شاخص توده بدنی خود را به صورت آنلاین حساب کنید.

در ادامه برای اینکه نحوه محاسبه bmi را بهتر درک کنید، مثالی را برای شما آورده‌ایم.

مثال برای اندازه گیری شاخص توده بدنی

در این قسمت نحوه محاسبه شاخص توده بدنی را با مثال برای شما توضیح خواهیم داد تا بهتر با روش محاسبه آن آشنا شوید:

• فرض کنید فردی با قد 175 سانتی‌متر، 60 کیلوگرم وزن دارد. اگر شاخص توده بدنی او را با استفاده از فرمول بی ام آی محاسبه کنید، به عدد 19.6 خواهید رسید. این فرد با توجه به شاخص توده بدنی در محدوده وزن مناسب قرار دارد.

تحلیل اندازه گیری شاخص توده بدنی یا BMI

پس از محاسبه و اندازه گیری شاخص توده بدنی، نوبت به تحلیل و تفسیر آن خواهد رسید. با ما همراه باشید تا نتایج بدست آمده در محاسبه بی ام آی را به صورت بازه عددی توضیح دهیم.

تحلیل BMI در بزرگسالان

اکنون که با نحوه محاسبه BMI یا شاخص توده بدنی آشنا شده‌اید، در ادامه تحلیل هر بازه عددی برای شاخص BMI یا همان شاخص توده بدنی را توضیح خواهیم داد.

• اگر بی ام آی شما کمتر از 18.5 باشد، شما با کمبود وزن مواجه هستید. توصیه ما به شما این است که برای رسیدن به وزن مطلوب حتما به مشاور تغذیه مراجعه کنید، تا وزن لازم را به شکل کاملا اصولی و بدون مشکلی برای سلامتی‌تان اضافه کنید.
• اگر عدد bmi شما بین دو عدد 18.5 تا 24.9 قرار دارد جای هیچ نگرانی نیست. چرا که قد و وزن شما با هم تناسب دارند. سعی کنید به کمک ورزش و رژیم غذایی سالم، همین وزن را حفظ کنید.
• شاخص توده بدنی بین 25  تا 29.9  هم برای خانم‌ها و هم برای آقایان نشان‌دهنده اضافه وزن است. اما جای نگرانی نیست. چرا که این مقدار اضافه وزن جزئی بوده و خطری برای سلامتی شما ندارد. با وجود این، بهتر است با مراجعه به مشاوره تغذیه و ایجاد تغییر در سبک زندگی، این عدد را به بازه مطلوب نزدیک کنید.
• بی ام آی بالاتر از عدد 30 به معنی چاق بودن فرد است. هر چه این عدد بالاتر باشد، کلاس چاقی هم افزایش می‌یابد. هر کلاس‌ چاقی با افزایش 5 واحد شاخص BMI بالا یا پایین می‌رود. به عنوان مثال 30 تا 35 چاقی کلاس یک و 35 تا 40 چاقی کلاس دو یا شدید خواهد بود.

تحلیل BMI در کودکان و نوجوانان

کودکان از نظر بدنی با افراد بالغ تفاوت دارند و ممکن است بدن آن‌ها نسبت به تجویزهای غیراصولی واکنش نشان دهد. به همین دلیل نباید bmi را برای کودکان محاسبه کرد. اندازه گیری شاخص توده بدنی مخصوص کودکان و نوجوانان که صدک بی ام آی نام دارد، درصدی را برای مقایسه کودک با دیگر کودکان هم‌سن و هم‌جنسیت او درنظر می‌گیرد. با محاسبه bmi در کودکان و نوجوانان می‌توان به درک بهتری از رشد آن‌ها رسید. در ادامه تحلیل صدک‌ شاخص توده بدنی را مشاهده خواهید کرد.

• اگر صدک bmi کمتر از 2 باشد: نشان‌دهنده کمبود وزن است.
• اگر صدک bmi بین 2 و 90 باشد: نشان‌دهنده وزن مطلوب است.
• اگر صدک bmi بین 90 و 97 باشد: نشان‌دهنده اضافه وزن است.
• اگر صدک bmi بیشتر از 97 باشد: نشان‌دهنده چاقی در کودک است.

نمودار شاخص توده بدنی

جدول bmi یا نمودار شاخص توده بدنی می‌تواند راهنمای خوبی برای تعیین شاخص bmi باشد‌. در این جدول محدوده‌های تعیین‌کننده هر یک از حالت‌های کمبود وزن، وزن مناسب، اضافه وزن و چاقی با رنگ‌های مختلف از یکدیگر متمایز شده‌اند.

با استفاده از این جدول می‌توانید بدون نیاز به محاسبه بی ام آی، عدد شاخص خود را پیدا کرده و وضعیت تناسب قد و وزن خود را مشاهده کنید. برای این کار کافیست که قد خود را از سمت چپ جدول پیدا کنید. سپس در ردیف روبروی عدد قدتان، به اندازه رسیدن به ستونی که بالای آن وزن شما نوشته شده‌است، جلو بروید. اگر عدد دقیق قد یا وزن خودتان را در جدول مشاهده نکردید، بازه‌ای که بین آن قرار دارید را درنظر بگیرید.

پزشکان چگونه از شاخص توده بدنی استفاده می‌کنند؟

اندازه گیری شاخص توده بدنی فاکتور دقیقی برای تعیین کردن کمبود یا اضافه وزن نیست. اما این امکان را برای پزشکان فراهم می‌کند که وزن کودکان و افراد بزرگسال و مشکلات مربوط به اضافه وزن را پیش‌بینی کنند. اگر شاخص بی ام آی بالا یا پایین باشد، پزشک می‌تواند شاخص‌های دیگر مثل اندازه‌گیری ضخامت پوست که نشان‌دهنده مقدار چربی در بدن افراد بالغ یا کودکان است، را هم درنظر بگیرد.

پزشک یا متخصصان سلامت با ارزیابی رژیم غذایی، میزان فعالیت فیزیکی، سابقه بیماری‌های خانوادگی، مشکلاتی مثل بیماری‌های قلبی_عروقی و دیگر ارزیابی‌های مناسب جهت سنجش سلامت فرد، می‌توانند رژیم و برنامه ورزشی مناسب افراد مختلف را به آن‌ها توصیه کنند.

اندازه گیری شاخص توده بدنی برای چه کسانی مناسب است؟

از فرمول محاسبه بی ام آی در شرایط مشخصی استفاده می‌شود و نمی‌توان تناسب اندام همه افراد را به کمک آن بررسی کرد. این فرمول برای تمامی افراد بین 18 تا 65  سال که فعالیت ورزشی طولانی مدت و منظم نداشته‌اند قابل استفاده است و می‌توانند تناسب اندام خود را با استفاده از آن اندازه‌گیری کنند.

جالب است بدانید که شاخص توده بدنی برای ورزشکارانی که به طور پیوسته به پرورش عضلات مشغولند، افراد مسن، زنان باردار یا کودکان خردسال به کار برده نمی‌شود.

به این دلیل که هنگام اندازه گیری شاخص توده بدنی، وزن افراد فقط به صورت یک عدد نمایش داده می‌شود. بدون توجه به این که این وزن ناشی از چربی یا عضله است. در نتیجه ممکن است bmi افرادی مانند ورزشکاران که عضله بیشتری دارند بالا نشان داده شود، اما وضعیت سلامتی آن‌ها در محدوده مطلوبی قرار داشته باشد.

به بیان دیگر می‌توان گفت مشکل کاربرد بی ام آی در این است که قادر به تمایز چربی، عضله و استخوان‌بندی نیست و وزن را به صورت کلی درنظر می‌گیرد‌. در حالی که یک کیلوگرم عضله و یک کیلوگرم چربی از نظر حجم با یکدیگر تفاوت دارند و تاثیرات متفاوتی را هم در اندام فرد نشان می‌دهند.

از طرف دیگر، کسانی که از حجم عضلانی کمتری برخوردارند، مثل کودکانی که کامل رشد نکرده‌اند یا افراد مسنی که مقداری از عضلات خود را از دست داده‌اند، ممکن است از شاخص توده بدنی کمتری برخوردار باشند.

زنان باردار و شیرده از دیگر افرادی هستند که استفاده از فرمول بی ام آی برای آن‌ها مناسب نیست. چرا که در هنگام بارداری یا دوران شیردهی، ترکیب بدن دچار تغییر می‌شود.

آیا نحوه اندازه گیری شاخص توده بدنی در زنان و مردان یکسان است؟

توجه داشته باشید که اندازه گیری شاخص توده بدنی هم در زنان و هم در مردان از یک فرمول بدست می‌آید. اما نحوه تحلیل این شاخص با توجه به جنسیت افراد متفاوت است. حتی اگر یک مرد و یک زن از نظر قد، وزن و سن در شرایط مشابهی قرار داشته باشند، باز هم تحلیل bmi آن‌ها با یکدیگر فرق می‌کند.

برخی از منابع علمی، محدوده شاخص بی ام آی وزن طبیعی یا اضافه وزن خانم‌ها را یک واحد کمتر از محدوده‌ی موردنظر در آقایان اعلام می‌کنند. به عنوان مثال اگر شاخص بی ام آی وزن نرمال برای آقایان 18.5 تا 24.9 باشد، BMI زنان با وزن طبیعی بین 17.5 تا 23.9 است.

محاسبه آنلاین BMI

برای محاسبه آنلاین شاخص توده بدنی یا bmi می‌توانید از سایت «مرکزش» کمک بگیرید. این سایت از ابزار دقیق محاسباتی برای اندازه گیری شاخص توده بدنی برخوردار است. با وارد کردن اطلاعات لازم مثل قد و وزن، می‌توانید بی ام آی دقیق خود را دریافت کنید.

وب‌سایت «مرکزش» یک جعبه ابزار محاسباتی آنلاین است. در این وب‌سایت می‌توانید هر نوع از ابزارهای محاسباتی را پیدا کرده و به صورت آنلاین از آن‌ها استفاده کنید. از ابزارهای پرکاربرد «مرکزش» می‌توان به ابزار محاسبه bmi، محاسبه سن دقیق، جمع ماتریس، تفریق ماتریس، معکوس ماتریس، درصدگیری، واریانس و تبدیل واحد‌های مختلف اشاره کرد.