آیورودا  (َAyurveda) طبی شرقی و سنتی در هند است (به مانند طب سنتی ما ایرانی‌ها ) که بر خلاف طب غربی به کلیات توجه می کند تا به جزئیات. در این طب پزشک مجموعه سوالاتی را مطرح می‌کند تا با سبک زندگی و روحیات بیمار آشنا شود و بعد از آشنایی، در مورد بیماری فرد، سوال‌های خود را مطرح می‌کند.

برای بسیاری مفهوم ترکیب غذا (ایده‌ای که برخی از غذاها با هم قابل هضم هستند در صورتی که با برخی غذاها قابل هضم نیستند) کاملاً جدید و تا حدی نا آشناست. اما با توجه به آیورودا، این یک بخش ضروری از فهم چگونه درست غذا خوردن است.

ترکیب دقیق غذا می‌تواند به طور چشمگیری کیفیت هضم، حمایت از بدن در دریافت که یک سطح عمیق‌تر از تغذیه است، سلامتی کلی ما را بهبود ببخشد. اگرچه بیشتر مردم در جهان مدرن به خوردن تعدادی از غذاهایی که معمولاً با هم خوب هضم نمی‌شوند (به عنوان مثال میوه و آجیل یا لوبیا و پنیر) عادت کرده‌اند.

چرا ترکیب غذایی اهمیت دارد؟

از منظر آیورودا هر غذایی ترکیب متفاوتی از مزه، انرژی، یک اثر مرتبط با دو دستگاه گوارشی و به صورت کلی روی بدن دارد. ترکیب غذاهایی که انرژی‌ها مختلفی دارد، می‌تواند سرعت هضم را تغییر دهد، سبب سوء هاضمه، تخمیر (تجزیه‌ی ناقص) غذا، تولید گاز، نفخ و ایجاد سموم گردد.

این است که اهمیت ترکیب غذا مهم است. البته ترکیبات خاصی بیشتر از دیگر ترکیب‌های غذایی موجب اختلال دستگاه گوارش می‌شود. صرف نظر از عادات خود می‌توانید، بپردازید به این که چگونه ترکیب غذاها می‌تواند یک فرصت ارزشمند برای فهم، التیام بخشیدین و بهبود سلامتی ارائه دهد (یعنی اگر عادت‌های غذایی خودمان را در نظر نگیریم می‌توانیم با انتخاب بهتر و جایگزینی آن با عادت غذایی خودمان به بهبود سلامتی کمک شایانی کنیم).

توجه داشته باشید که ترکیب مواد غذایی شما ممکن است در هضم با هم مشکل داشته باشند و بعضی وقت‌ها شما ترکیب‌شان را رعایت نمی‌کنید. آیا انتخاب شما بر روی  سطح انرژی، هضم‌تان، دفع‌تان و زبان‌تان تأثیر می‌گذارد؟ آیا ترکیبات خاص به طور محسوس مؤثرتر از بقیه ترکیبات هستند؟

لیست زیر به غذاهای ناسازگار اشاره می‌کند و همچنین ترکیب مناسب را نیز ارائه می‌دهد، این لیست راهنمای مفیدی برای انتخاب ترکیب مناسب است اما کامل نیست.

ماده غذایی غذا‌های ناسازگار  ترکیب سازگار
لوبیا میوه، شیر، پنیر، ماست، تخم مرغ، گوشت، ماهی حبوبات، سبزیجات، دیگر لوبیاها، آجیل، دانه ها
کره و روغن کره نمی تواند مانند روغن  با غذا های دیگر ترکیب شود حبوبات، سبزیجات، لوبیا، آجیل، دانه ها، گوشت، ماهی ، تخم مرغ، میوه  پخته 
پنیر میوه،  لوبیا،  تخم مرغ،  شیر، ماست،  نوشیدنی های داغ حبوبات، سبزیجات
شیر بیشترمواد غذایی(مخصوصا موز،  گیلاس،  خربزه،  میوه ی  ترش،  نان،  تخم مرغ،  ماست،  گوشت،  ماهی،  نشاسته) بهتر است که شیر به تنهایی مصرف شود اما می توانید با آرد برنج ،  بلغور جوی دوسر،  خرما، بادام ها مصرف کنید.
ماست میوه،  لوبیا،  شیر،  پنیر،  تخم مرغ،  گوشت،  ماهی،  نوشیدنی داغ، NightShades سبزیجات،  حبوبات
تخم مرغ شیر،  پنیر،  ماست ،  میوه مخصوصا خربزه، لوبیا،  سیب زمینی،  گوشت،  ماهی حبوبات ،سبزیجات بی نشاسته
میوه با هر غذایی به جز میو های دیگر، به استثنا: خرما با شیر، غذاهای پخته شده میوه‌هایی با کیفیت مشابه(مانند مرکبات با هم ،  سیب و گلابی ،  انواع توت ها با هم
لیمو ترش خیار،  گوجه فرنگی،  شیر،  ماست. معمولا اگر به مقدار کم به عنوان چاشنی استفاده شود مشکلی ندارد.
خربزه هرچیزی (به خصوص لبنیات ،  تخم مرغ ،  غذاهای سرخ کرده ،  حبوبات ،  نشاسته ، خیلی از میوه ها ،  خربزه باید تنها مصرف شود یا اصلا.  بهتر است تنها مصرف شود.
حبوبات میوه لوبیا،  سبزیجات،  با دیگر حبوبات،  تخم مرغ،  گوشت،  ماهی،  آجیل،  دانه ها،  پنیر،  ماست
سبزیجات میوه،  شیر حبوبات،  لوبیا،  با دیگر سبزیجات،  پنیر،  ماست،  گوشت،  ماهی،  آجیل،  دانه ها،  تخم مرغ
Nightshades میوه(مخصوصا خربزه) ، خیار،  شیر،  پنیر،  ماست. دیگر سبزیجات،  حبوبات،  لوبیا،  گوشت،  ماهی ،  آجیل،  دانه ها
نوشیدنی‌های داغ انبه،  پنیر،  ماست،  گوشت،  ماهی،  نشاسته با بیشتر غذاهای دیگر مشکلی ندارند به جز آن‌هایی که حاوی (شیر،  میوه،  شیر بادام،  شیر برنج و غیره.
غذای مانده (یعنی غذاهایی که یک بار استفاده شده اند) غذاهای تازه پخته شده در حالت ایده آل، فقط باقی مانده از همان غذا ترجیحاً بیش از 24 ساعت نمانده باشد.
میوه‌های خام غذا های پخته شده(مخصوصاً در اندازه‌ی زیاد) بقیه میوه‌های خام، در حالت ایده آل به مقدار کم

NightShades (نایت شیدز) به مواد غذایی مانند: فلفل، بادمجان، سیب زمینی و گوجه گفته می‌شود

بله همانطور که متوجه شدید این ترکیبات جزء اصلی غذای بسیاری از خانواده‌هاست.

همه این قوانین می‌تواند احساس گیج کننده یا حتی موجب آزرده خاطر شدن بدهد. اما منطق پشت سر ترکیب غذای مناسب را حس می‌کند. در نهایت ترکیب ناسازگار ama (یک ترکیب سمی که غالباً در عدم تعادل و بیماری ریشه دارد) را تولید می‌کند. اما برای آن‌هایی که دوست دارند، یک مقدار در مورد آن که چرا و چگونه ترکیب‌های غذایی بر روی بدن ما اثر می‌گذارند می‌توانند چند مثال خاص را در زیر مشاهد کنند:

موز و شیر

اگرچه باهم خورده می‌شوند، اما موز و شیر در هضم به رقابت می‌پردازند چون کیفیت (سرعت هضم) آن‌ها متقاوت است. زمانی که شیر سرد است، موز در این رقابت پیروز است که باعث بروز مشکل می‌شود. زمانی که موز می‌خواهد هضم شود (زمانی که مواد تشکیل دهنده موز تجزیه می‌شوند) ترش می‌شود. حالا آتش هضم (به سرعت هضم معده آتش هضم گفته می ‌شود که در انسان‌های مختلف متفاوت است) ما باید بین یک ماده ترش و شیر در یک زمان پردازش کند (در واقع در یک زمان عملیات هضم را انجام دهد).

ترکیب غذایی آیورودا چیست و چه فوایدی دارد؟آیا تا به حال به شیر آب لیمو ترش اضافه کرده‌اید؟ یا شیر را با یک چیز تند ترکیب کردید؟ لخته شدن آن را مشاهده خواهید کرد. اتفاقاتی برای این غذاهای ناسازگار در دستگاه گوارش میفتد تفاوت چندانی ندارد. زمانی که موز و شیر با هم مصرف می‌شود، چون کیفیت‌شان (سرعت هضم‌شان ) مخالف هم است، تمایل به خاموش کردن آتش هضم (پایین آوردن سرعت هضم) دارند و می‌تواند تعادل فلورا (باکتری و کرم‌های موجود در روده) را مختل کند، که منجر به ایجاد سم می‌شود. این ترکیب همچنین غالباً موجب گرفتگی، سرما، گرفتگی گلو و سینه، آلرژی، کهیر، خارش پوست و جوش می‌شود. وضعیتی شبیه به زمانی که ما میوه ترش را با شیر ترکیب می‌کنیم، می‌شود.

خوردن میوه‌ها به تنهایی

دلیل اینکه خوردن میوه‌ها برای ما لذت بخش است این می‌باشد که آن‌ها تا حدی اسیدی هستند و هضم ساده و سریعی دارند. زمانی که میوه‌ها را با غذاهای دیگر مصرف می‌شوند، اختلاف زمانی قابل توجهی میان هضم درست میوه و غذاهای پیچده وجود دارد.

میوهها زمانی با غذاهای دیگر مصرف می‌شوند در واقع اسیر غذاهایی با ترکیب پیچیده می‌شوند که سرعت هضم‌شان کم است در نتیجه موجب تخمیر، تولید گاز و نفخ می‌شود. به اضافه معمولاً ترکیبات با کیفیت (سرعت) هضم نابرابر موجب برهم زدن آتش هضم (سرعت هضم) معده می‌شود.

نایت شیدز( NightShades ) و پنیر

این ترکیب به سادگی و بسیار بر روی آتش هضم (سرعت هضم ) معده تأثیر می‌گذارد. نایت شیدز به گیاهانی گفته می‌شود که از خانواده گیاه سولاناسه هستند و شامل سیب زمینی، فلفل دلمه‌ای، گوجه فرنگی، بادمجان، فلفل قرمز هندی، گرد فلفل، تنباکو، شابیزک، تاتوره و 2500 گیاه دیگر.

نایت شیدز شامل آلکالوئید‌ها (ترکیباتی که شامل حداقل یک عنصر نیتروژن در حلقه  هنروسیکیلیک هستند یا به تعبیری شبه قلیا هستند)، در درجه اول به عنوان یک وسیله دفاعی در مقابل آسیب‌های ناشی از حشرات است هستند. آلکالوئیدها می‌تواند در بدن انسان‌ها خفیف تا سمی و کشنده باشند. در نتیجه فرهنگ‌های مختلف در سرتا سر جهان به مدت طولانی یک رابطه جذاب با خانواده نایت شیدز دارند.

بعضی‌ها به عنوان سم استفاده شده‌اند و بعضی‌ها به طور باور نکردنی شامل ترکیبات اعتیاد آور به مانند نیکوتین هستند و بعضی‌ها موجب تغییر ذهن و برخی دیگر نیز احساس حس گرمای باور نکردنی در دهان می‌شوند. نایت شیدز شامل ترکیباتی است که پس از مصرف منجر به واکنش های شیمیایی می‌شود.

سخنرانان آیورودا معتقداند که همه نایت شیدزها تا حدودی در هضم دشوار و دارای ظرفیت در اختلال دوشاها (روشی است در طبع آیورودا که موجب تعادل بین روح و جسم می‌شود و مربوط به تیپ بدنی انسانها می‌شود) هستند. زمانی که ما پنیر ( که سنگین، روغنی و همچنین در هضم دشوار است) را با نایت شیدز که ذاتاً مواد دیگر را به چالش می‌کشند، مخلوط می‌کنیم اثر سنگینی بر روی آتش هضم (سرعت هضم) می‌گذاریم.

لوبیا و پنیر

لوبیا و پنیر در سنگین بودن و سخت هضم شدن شبیه هم هستند. برای هضم درست هر دو نیاز به قدرت گوارش خوب دارند. لوبیا تمایل به مزه تند و شیرین دارد و همچنین می‌تواند گرم و یا خنک -بسته به نوع لوبیا – باشد و معمولاً بعد از گوارش اثر تند دارد.

از سوی دیگر پنیر مزه‌ای عمدتاً ترش و تقریباً همیشه گرم و معمولاً بعد از گوارش اثر ترش دارد. اثر بعد از گوارش غذاهای مختلف یک بار بعد از انتقال آن به روده بزرگ رخ می‌دهد که بر روی ادرار، مدفوع، عرق و بافت و حتی گاهی اوقات در سطح سلولی تأثیر می‌گذارد. دو غذا با اثرات متفاوت پس از گوارش معمولاً به طور کامل با هم متفاوتند. زمانی که لوبیا با پنیر خورده می‌شود آن‌ها تمایل به  از پا در آوردن و گیج کردن آتش هضم (سرعت هضم) دارند. سنگینی ترکیب آن‌ها موجب می‌شود، حتی فرآیند هضم سخت‌تر شود و غالباً موجب هضم ضعیف و انباشتگی ama (ترکیب سمی ) می‌شود.

تهیه و ترجمه: سید علی حسینی elmevarzesh.com

منبع: banyanbotanicals