چرا انگیزه ورزش کردن نداریم؟ افزایش انگیزه برای ورزش

اگر اخبار مربوط به سلامتی و تناسب اندام را دنبال کنید، گذشته از اینکه تمرکز زیادی روی چاقی وجود دارد، تمام روز را پشت کامپیوتر نشستن و بی تحرکی نیز به این لیست اضافه می‌شود. به‌جای پیاده‌روی همه جا با اتومبیل می‌روید؛ زیاد تلویزیون تماشا می‌کنید، به اندازه کافی از پله‌ها بالا و پایین نمی‌روید، به اندازه کافی ورزش نمی‌کنید… این لیست همچنان ادامه دارد. زیاد نشستن به اندازه رانندگی بدون بستن کمربند ایمنی خطرناک است، اما بیشتر ما اوقات‌مان را این‌گونه می‌گذرانیم. بنابراین، چطور می‌توانیم ورزش کردن را بخشی رایج‌تری از زندگی‌مان کنیم؟ چطور انگیزه ورزش کردن را افزایش دهیم؟

روشن است که دنیای یک‌جا نشینی ما، اجازه فعالیت زیاد را نمی‌دهد، اما برای سالم ماندن و کاهش وزن به این فعالیت نیاز داریم. اولین گام این است که بدانیم پُشت یک‌جا نشینی و فعالیت نداشتن چه حقیقتی پنهان است.

در این مطلب به جواب این سوال خواهیم پرداخت که در مغز افرادی که از ورزش متنفرند و انگیزه ورزش ندارند، چه می‌گذرد. آیا این جریان به ژنتیک انسان ربط دارد یا یک امر اکتسابی است؟ برای بررسی بحث تنفر از ورزش تا پایان با ما همراه باشید.

خوشبختانه این سناریو برای همه اتفاق نمی‌افتد اما آمار حاکی از این است درصد بالای جامعه گرفتار این موضوع هستند. بر اساس مطالعات جدید بیشتر از 73 درصد افرادی که ورزش را شروع می‌کنند بعد از مدت خیلی کوتاهی آن را ترک می‌کنند. دلایلی که باعث می‌شود ادامه ورزش برای این گروه سخت شوند عبارتند از:

• پیدا نکردن وقت برای فعالیت بدنی
• ثابت قدم نبودن و سخت بودن ادامه راه
• سخت بودن ورزش
• بالا رفتن سن

اما اگر عمیق‌تر به مغز این دسته از افراد جامعه که از ورزش متنفرند و انگیزه ورزش کردن ندارند، وارد شویم به چه چیزی برخورد خواهیم کرد؟ چه چیزی را خواهیم دید؟ دانشمندان جواب این سوال‌ها را بررسی کرده‌اند. یک تحقیق تازه منتشر شده در مجله متابولیسم سلول با استفاده از موش‌های آزمایشگاهی به جواب این سوال پرداختند. محققان دریافتند موش‌هایی که در خوردن غذا افراط می‌کنند و هیچ گونه تحرکی ندارند، تغییراتی در گیرنده‌های مغزی خود ایجاد می‌کنند به نام گیرنده‌های دوپامین D2.

ممکن است شما دوپامین را به عنوان ماده شیمیایی “رضایت” مغز بشناسید. زمانی که شما گیرنده‌های دوپامین مغز را به هر دلیلی تحریک ‌کنید، احساس رضایت و خوشی می‌کنید. این احساسات آنقدر خوشایند هستند که شما دوست دارید دوباره این احساسات برای شما به وجود آمده و لذت آن را دوباره درک کنید. شاید تعجب کنید، تحریک گیرنده‌های دوپامین در اعتیاد به غذا نقش اساسی ایفا می‌کنند. شما وقتی که غذاهای چرب یا شیرین می‌خورید احساس رضایت می‌کنید و حتی خوردن دوباره آن ها را دوست دارید.

ارتباط گیرنده‌های دوپامین با انگیزه ورزش کردن

گیرنده‌های دوپامین در مکانی از مغز قرار گرفته‌اند به نام جسم مخطط (striatum) در عقده‌های قاعده‌ای مغز (basal ganglia). این قسمتی است که در افراد مبتلا به پارکینسون آسیب می‌بیند. عقده‌های قاعده‌ای در بسیاری از عملکردها مانند موتور حرکتی، رفتار و احساس درگیر است و جسم مخطط با احساس “رضایت” کاملاً در ارتباط است.

بر اساس نتیجه مطالعات مختلف، موش‌هایی که ورزش و فعالیت بدنی را دوست نداشتند گیرنده‌های دوپامین D2 داشتند که خیلی حساس نبودند. به عنوان نتیجه، موش‌هایی با این گیرنده‍‌ها حس رضایت کامل از ورزش را درک نکرده‌اند. زمانیکه این احساس رضایت و خوشی ناشی از ورزش درک نشود تنبلی و دوری از ورزش به سراغ موش‌ها آمد.

شاید با خود فکر کنید این تحقیقات بر روی موش‌ها انجام شده و به انسان ربطی ندارد. تحقیقات اولیه در انسان نشان دادند، نتایج مطالعات بر روی موش‌ها برای انسان هم صادق است. بر اساس تحقیقات MIT، اگر گیرنده‌های دوپامینی داشته باشید که به خوبی وظیفه خود را انجام ندهند بنابراین رضایت انجام فعالیت بدنی و ورزش را درک نخواهید کرد و لم دادن روی کاناپه برای شما لذت بخش‌تر خواهد بود. از برخی جهات، دوپامین ماده شیمیایی مغز است که شما را وادار به فعالیت می‌کند. برخی معتقدند گیرنده‌های دوپامین خیلی حساس یا دوپامین خیلی زیاد، افراد را به جستجوی خطر و انجام حرکات خطرآفرین تشویق می‌کنند.

چه چیزی باعث می‌شود دوپامین برای تحریک سخت‌تر شود؟

محققان معتقدند گیرنده‌های دوپامین ضعیف ممکن است ژنتیکی باشند. در واقع، انسان ژن‌هایی را به ارث می‌برد که حساسیت گیرنده‌های دوپامین آن ها را مشخص می‌کند. شاید موضوع وراثت مشخص کند چرا قسمت اعظمی از جمعیت برای ورزش کردن بی میل هستند. به هر حال، ژن‌ها سرنوشت انسان را رقم نمی‌زنند. تحقیقات مختلف نشان داده‌اند گیرنده‌های دوپامین قابل انعطاف هستند و در پاسخ به محیط از لحاظ شکل و حساسیت قابل تغییر هستند.

چگونه این گیرنده ها را فعال کنید؟

با وادار کردن خود به فعالیت و ایجاد تغییرات مثبت جدید به سبک زندگی می‌توانید حساسیت گیرنده‌های دوپامین بدن خود را فعال کرده و آن ها را مسئول پذیرتر کنید. کلید اصلی یافتن یک فعالیتی است که از انجام آن لذت ببرید. همچنین تغییر منظم و مرتب فعالیت‌ها بر اساس رضایت و لذت طوری که شما را همیشه برانگیخته نگه دارد می‌تواند به شما کمک کند. تمرینات چرخشی که در هر دقیقه تمرینات تغییر می‌کنند می‌تواند انتخاب خوبی باشد. اجازه ندهید ورزش برای شما عادی و بدون لذت گردد.

روش دیگر برای توسعه تفکر مثبت نسبت به ورزش این است که با ادامه فعالیت بدنی هر چند گاهی به خودتان جایزه یا پاداش دهید. مغز شما این پاداش را به عنوان رضایتی از انجام ورزش درک کرده و ورزش را با فاکتورهای مثبتی برای ادامه تلقی می‌کند. نباید پاداش شما غذاهای ناسالم یا تمرین بیش از حد باشد. با گذشت زمان اگر شما با نتایج مثبت ناشی از ورزش مانند انرژی بیشتر و ترشح اندورفین احساس رضایت کردید، مغز پاداش خود را دریافت خواهد کرد.

چرا انگیزه ورزش کردن نداریم؟

همه ما با متداول‌ترین دلیل ورزش نکردن آشنا هستیم: سرمان خیلی شلوغ است، خیلی خسته هستیم، کسل کننده و گیج کننده است و… اما آیا این‌ها دلیل هستند یا بهانه؟ شاید به خودمان بگوییم که خیلی خسته هستیم یا زیاد مشغله داریم، اما دلایل اصلی ورزش نکردن ما اغلب کمی پیچیده‌تر هستند.

1- عادت به فعال بودن نداریم

برای بسیاری از افراد، ورزش سازماندهی شده چیزی است که هرگز تا به‌حال انجام نداده‌اند. در نتیجه قرار دادن ورزش در برنامه شلوغ فعلی معمولاً مانند یک مهمان ناخوانده احساس می‌شود. دوباره ترتیب برنامه دادن و گنجاندن و تطبیق این مهمان ناخوانده موجب استرس، اضطراب و حتی ناخشنودی می‌شود و این احساسی است که وقتی می‌بینیم شروع یک برنامه ورزشی نیازمند تغییرات اساسی در نحوه زندگی و زمانبندی‌مان است به ما دست می‌دهد.

2- دنیای امروز چندان نیاز به تحرک ندارد

طرز زندگی ما امروزه فرصت زیادی برای تحرک و فعالیت داشتن در اختیارمان قرار نمی‌دهد و نیازی نداریم برای انجام امورات‌مان فعالیتی انجام دهیم. اگر در خانواده‌ای فعال و پویا بزرگ شده باشید و سال‌ها طوری زندگی کرده باشید که فعال بمانید، نباید برای‌تان زیاد سخت باشد. اما اگر چنین سابقه‌ای نداشته باشید، حالا می‌بینید که بعد از سال‌ها بی‌تحرک ماندن، عادت به ورزش چقدر دشوار است.

3- به ورزش نگاهی لوکس و تفننی داریم

ما می‌دانیم که ورزش برای تندرستی، کیفیت زندگی و مدیریت وزن لازم است، اما با وجود توصیه و حتی استدعای عاجزانه کارشناسان مبنی بر ورزش کردن، همچنان سعی داریم راهی برای فرار از آن پیدا کنیم. خیلی از ما فکر می‌کنیم می‌توانیم بدون مجبور بودن به ورزش کردن از تمام فواید آن بهره‌مند شویم، چه با قرص، چه با رژیم غذایی، چه با یک وسیله کمکی و چه با جراحی پلاستیک.

4- ورزش را بیهوده یا دشوار می‌دانیم

وقتی به ورزش فکر می‌کنید چه تصوری از آن دارید؟ رکاب زدن روی یک دوچرخه ثابت و جایی نرفتن، باعث می‌شود حوصله‌تان سر برود و نگاه‌تان را به بالا بدوزید؟ و یا شاید یک کلاس ایروبیک سردرنیاوردنی که در انجام حرکات پا گیج شده و دچار اشتباه می‌شوید؟ متأسفانه خیلی از ما تصور منفی از ورزش داریم یا حداقل تعریف‌مان از ورزش چنین است: خسته‌کننده، بی‌فایده، سخت، تکراری، پس جای تعجب نیست که نمی‌خواهید انجامش دهید!

5- فوراً نتیجه را نمی‌بینید

در بیشتر موارد زندگی‌مان اگر کاری را که باید انجام دهیم انجام ندهیم، عواقبش را فوراً می‌بینیم. اما اگر ورزش نکنید چه اتفاقی می‌افتد؟ معمولاً هیچ اتفاقی، دست‌کم نه به این زودی‌ها. حتی دانستن پیامدهای ممکن مانند افزایش وزن، بیماری‌های قلبی، دیابت و سرطان، برای متقاعد کردن ما به ورزش کردن کافی نیستند، چون نگران بودن بابت چیزی که اتفاق نیفتاده یا ممکن است هرگز هم اتفاق نیفتد سختگیرانه است. این‌طور نیست؟

چگونه انگیزه ورزش کردن را افرایش دهید؟

انگیزه ورزش کردن چیزی نیست که یک‌دفعه برای‌تان ایجاد شود، اما می‌توانید آن را برای خودتان خلق کنید. شاید ورزش کردن فقط به حرکت دادن بدن مربوط باشد، اما اگر ابتدا ذهن‌تان را حرکت ندهید به جایی نخواهید رسید. کنار گذاشتن موانع ذهنی گذشته، می‌تواند در را برای ایده‌های جدید و نگاه‌های تازه باز کند.

نه قرص، نه رژیم و نه جراحی پلاستیک، هیچکدام نمی‌توانند جای تحرک داشتن را بگیرند.

1- این حقیقت را بپذیرید که باید ورزش کنید

اگر بیشتر وقت‌تان را می‌نشینید و می‌خواهید وزن کم کنید و سالم باشید، ورزش یک ضرورت است. نه قرص، نه رژیم و نه جراحی پلاستیک، هیچکدام نمی‌توانند جای تحرک داشتن را بگیرند. رسیدن به این حقیقت معمولاَ انجامش را کمی راحت‌تر می‌کند و خبر خوش این‌که انتخاب‌های زیادی پیش روی شماست. ورزش حتماً نباید در باشگاه باشد و یا ساعت‌ها وقت ببرد. دانستن این‌که می‌توانید تجربه ورزشی خودتان را خلق کنید، به شما انگیزه ورزش داده و به حرکت وا می‌دارد.

2- سبک زندگی خود را بشناسید

در گذشته ما دلایل زیادی برای حرکت کردن داشتیم. مجبور بودیم خودمان چمن‌ها را بزنیم، ظرف‌ها را با دست بشوییم، مسیر سربالایی رفت و برگشت به مدرسه را با وجود برف فراوان با پای پیاده طی کنیم و … نکته اینجاست که امروزه همه‌چیز عوض شده و ما نمی‌توانیم به گذشته برگردیم.

بیشتر ما قادر نیستیم کامپیوتر، تلویزیون، اتومبیل و گوشی تلفن را کنار بگذاریم. همه این چیزها برای ما مهم و مفید هستند، اما اگر اجازه دهیم بر ما تسلط پیدا کنند، می‌توانند منجر به مشکلاتی برای سلامتی‌مان شوند. آگاهی یافتن از مسئولیت‌مان و همچنین درک نیاز به ایجاد تعادل، ما را یک قدم به ایجاد تغییر در سبک زندگی نزدیک‌تر می‌کند.

3- از ورزش وسیله‌ای برای خود بسازید

برای بسیاری از افراد، ورزش وسیله‌ای برای رسیدن به هدف است؛ راهی برای کاهش وزن و رسیدن به اندامی متناسب یا حداقل اندامی بهتر از آنچه هم‌اکنون دارند. اهداف مربوط به آینده، مناسب و خوب هستند اما روی دیگر این سکه این است که اگر آن هدف را از دست بدهید، دیگر پایبند ماندن به ورزش بسیار سخت خواهد شد. به‌عبارتی دیگر، باید تمرینات برای شما ارزشمند باشند، چه به هدف‌تان برسید و چه نه.

4- شیوه ورزشی خودتان را پیدا کنید

معمولاً روند رایج ورزش شامل چیزهایی مانند باشگاه‌ها، دستگاه‌های هوازی و کلاس‌های فیتنس می‌شود. فکر کردن به انجام این کارها نباید باعث شود کنار بکشید. خوشبختانه شما آزاد هستید تا هرگونه فعالیتی را که دوست دارید انجام دهید. اگر از باشگاه خوش‌تان نمی‌آید، مجبور نیستید عضوش شوید تا سالم بمانید.

اگر تکرار را دوست ندارید و کار با دستگاه هم حوصله‌تان را سر می‌برد، می‌توانید فعالیت‌های دیگری مانند بسکتبال انجام دهید. اگر انجام کارهای ساده را می‌پسندید می‌توانید در طول روز پیاده‌روی کنید و یا برای خرید از فروشگاه زمان بیشتری گذاشته و بیشتر بگردید. ببینید چه دوست دارید، مهم انگیزه ورزش کردن است.

چگونه شروع کنید؟

کنار گذاشتن موانع ذهنی برای ورزش خوب و درست است، اما تا زمانی‌که فقط در حد حرف است فایده‌ای ندارد. چرا با برداشتن قدم‌های کوچک به‌سمت سبک زندگی فعال‌تر و با تحرک بیشتر شروع نمی‌کنید؟ مجبور نیستید تمام زندگی‌تان را زیرورو کنید.

تردیدی وجود ندارد که زندگی با گذشته فرق کرده، اما به این معنی نیست که نمی‌توانیم سلامت و تندرستی‌مان را کنترل کنیم. تمام تکنولوژی‌هایی که ما را تا این حد به یکجا نشینی وادار می‌کنند هم حتی راه‌هایی برای فعال بودن به ما ارائه می‌دهند. ما اکنون موج گسترده‌ای از پادکست‌ها و ویدئوهای فیتنس، بازی‌های ویدئویی فیتنس و باشگاه‌های جورواجور ورزشی در اختیار داریم که  متناسب با هر نیاز و بودجه‌ای می‌توانیم پیدا کنیم. اگر وقت بگذاریم و زحمت جستجو کردن را متحمل شویم، چیزهای زیادی برای همه ما وجود دارد.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com

منبع:

cathe.com/what-goes-on-in-the-brain-of-people-who-hate-to-exercise

exercise.about.com/od/plateausmotivation/a/exercisemotives.htm