احتمالاً شما هم در مورد آنتی اکسیدان چای شنیده باشید، مخصوصاً چای سبز و چای سفید، نوشیدنی‌ سالمی است چون آنتی اکسیدان دارد. آنتی اکسیدان‌ها ترکیباتی هستند که با استرس اکسیداتیو مداومی که سلول‌ها به دلیل انجام فعالیت‌های متابولیکی دچارش می‌شوند، می‌جنگند.

اما برای اینکه این جنگنده‌ها بتوانند با رادیکال‌های آزاد بجنگند، بدن‌تان باید آنها را به مقدار کافی جذب کند تا تاثیری داشته باشند. یعنی آنتی اکسیدان‌ها باید توسط سیستم گوارش جذب شوند، وارد جریان خون شده و به سلول‌ها و بافت‌ها برسند و اثر خود را بگذارند. این اتفاق آنتی اکسیدانی در مورد چای چگونه روی می‌دهد؟ آیا آنتی اکسیدان چای منبع مفید و قابل اعتمادی است؟

آنتی اکسیدان چای

چای‌های غیر تخمیری مانند چای سبز و چای سفید، حاوی ترکیبات بیواکتیوی متعددی هستند که مهمترین آنها، کاتچین‌ها نام دارند و ترکیبی که بیشتر از همه درباره‌ی آن شنیده‌ایم ECGC (اپی گالو کاتچین 3 گالات) است. کاتچین‌ها، شامل ECGC، بخشی از دسته‌ای بزرگ‌تر از آنتی اکسیدان‌ها به نام پلی فنول‌ها هستند.

چای سبز و چای سفید حاوی کاتچین‌های دیگری نیز هست اما دانشمندان عقیده دارند که ECGC، قدرتمندترین‌شان است. کاتچین‌های موجود در چای سبز، تاثیرات آنتی اکسیدانی و ضد التهابی دارند. برخی مطالعات نیز نشان داده که می‌توانند حساسیت انسولینی را بهبود بخشیده و اکسیداسیون را تا حدودی افزایش بدهند.

دانشمندان کنحکاوند تا نقش کاتچین‌های چای سبز در جلوگیری از سرطان را به خوبی درک کنند. تعدادی از پژوهش‌های لابراتواری نشان داده‌اند که کاتچین‌های چای سبز باعث می‌شوند سلول‌های سرطانی طی فرایندی به نام آپوپتوزیس خود را نابود کنند، اما هنوز به تحقیقات گسترده‌تری نیاز است

جذب و زیست دسترس پذیری کاتچین‌های چای سبز

برای اینکه کاتچین‌ها به سلول‌ها و بافت‌ها برسند و اثر بگذارند، چند اتفاق باید بیفتد که این حرکت از سیستم گوارش و با جذب کاتچین‌ها شروع می‌شود.

چای سبز را چگونه می‌نوشید؟ همراه غذا؟

آیا آنتی اکسیدان چای منبع مفید و قابل اعتمادی است؟مطالعه‌ای در نشریه‌ی Antioxidants، دریافت ECGC به شکل مکمل، بدون حضور غذا بهتر از هر حالت دیگری جذب می‌شود. مصرف ECGC همراه غذا، از مقدار کاتچین‌های جذب شده می‌کاهد و احتمالاً همین اتفاق زمانی که شما چای سبز خود را همراه غذا مصرف می‌کنید نیز می‌افتد. بنابراین نوشیدن چای سبز، بین وعده‌ها بهتر از نوشیدن آن همراه غذاست، چون زیست دسترس پذیری آن بیشتر شده و فواید بیشتری نصیب شما خواهد شد.

مطالعه‌ای نیز نشان داد افزودن شیر به چای سبز، از زیست دسترس پذیری کاتچین‌های چای سبز کم می‌کند زیرا کازئین شیر با کاتچین‌ها پیوند ایجاد می‌کند. اما مطالعه‌ی دیگری نشان داد کاتچین‌های چای سبز حتی در حضور شیر هم جذب می‌شوند.

اما مطالعه‌ای که در نشریه‌ی اروپایی Heart منتشر شد دریافت افزودن شیر به چای سیاه می‌تواند تاثیرات مفید آن بر قلب و رگهای خونی را مهار کند. هر چند هنوز کاملا مشخص نشده اما به نظر می‌رسد اگر می‌خواهید از فواید آنتی اکسیدان چای به خوبی بهره مند شوید، بهتر است به چای‌تان شیر یا سایر محصولات لبنی اضافه نکنید.

شاید هم دوست داشته باشید کمی هم آب مرکبات به چای‌تان اضافه کنید

مطالعات نشان داده که ویتامین C، زیست دسترس پذیری کاتچین‌های چای را بیشتر می‌کند. در مطالعه‌ای، افزودن آب مرکبات موجب افزایش زیست دسترس پذیری کاتچین‌های چای سبز تا 5 برابر شده بود! ظاهراً مرکبات تاثیر تثبیت کنندگی بر کاتچین‌ها دارد.

بنابراین اگر دوست دارید چای سبزتان را همراه با کمی آبلیمو بنوشید، خیلی هم خوب است! در مطالعه‌ی انجام شده، آبلیمو بهترین تثبیت کننده‌ی کاتچین بود، پرتقال و گریپ فروت مقام‌های بعدی را کسب کرده بودند!

موضوع دیگری که در ارتباط با تاثیر گزاری آنتی اکسیدان چای سبز مطرح است این است که، باید به مقدار زیاد از آن بنوشید، یعنی دست کم سه فنجان در روز، اما برخی منابع توصیه می‌کنند لازم است ۶ فنجان در روز چای سبز بنوشید تا بیشترین بهره را ببرید.

این مقدار چای سبز، مقدار قابل توجهی کافئین نیز دارد، یعنی خیلی بیشتر از مقدار کافئینی که افراد حساس به کافئین بتوانند تحمل کنند. به همین دلیل است که عده‌ای سراغ عصاره‌ی چای سبز به صورت مکمل آن می‌روند. اما گزارش‌هایی در مورد آسیب‌های کبدی ناشی از مصرف چای سبز به صورت کنستانتره و مکمل نیز وجود دارد که هر چند نادر است اما به هر حال چیزی است که به هنگام مصرف مکمل ECGC باید آن را مد نظر داشت.

چای سبزی که می‌نوشید، باید واقعا کاتچین داشته باشد!

می‌دانیم که چای سبز، تخمیر شده است و تخمیر باعث تخریب بیشتر کاتچین‌ها می‌شود. البته چای سیاه زی فرایند تخمیر، حاوی ترکیبات دیگری به نام تی فلاوین‌ها می‌شود که چای غیر تخمیری آنها را ندارد. معلوم شده که تی فلاوین‌ها، فواید بالقوه‌ای برای سلامتی دارند. اما اگر به دنبال بهترین آنتی اکسیدان‌های کاتچینی هستید، چای سبز و چای سفید، بهترین گزینه‌ها هستند.

اینکه چای سبز را چطور تهیه می‌کنید هم مهم است. مطالعات نشان داده بسیاری از برندهای چای سبز قوطی، حاوی کاتچین‌های کمتری هستند. بنابراین بهترین کار این است که خودتان در خانه چای سبز درست کنید.

مدت دم کشیدن و دمایی که برای دم کشیدن چای سبز در نظر می‌گیرید نیز بر ظرفیت آنتی اکسیدانی آن اثر می‌گذارد، اما این تاثیر گزاری خیلی روشن نیست. در تحقیقات انجام شده، در مورد چای سیاه، فعالیت آنتی اکسیدانی زمانی بیشترین بود که زمان دم کشیدن چای کوتاه‌تر بوده است، در حالیکه در مورد چای سبز و چای سفید، زمان طولانی‌تر برای دم کشیدن چای باعث افزایش فعالیت آنتی اکسیدانی آن شده بود. در مورد چای سبز، دمای کمتر، بهترین شرایط برای بهینه کردن ظرفیت آنتی اکسیدانی آن است. دم کشیدن برگهای چای سبز به مدت دو ساعت در دمای سردتر منجر به بیشترین فعالیت آنتی اکسیدانی در این چای شده بود.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com