تجربه ورزشکار حرفه ای از ابتلا به کرونا و بازگشت به ورزش

استفن دِی بسیار خوش اندام و بسیار سالم بود. تا سن 49 سالگی، سه مرتبه مسابقات دوی کونا را به اتمام رسانده بود، یک بار در میان 10 نفر برتر گروه سنی خود بوده است. شاید هر 5 سال تنها یک بار به دکتر مراجعه می‌کرد، هرگز مصرف دوره‌ای آنتی‌بیوتیک نداشته است. تا اینکه به ویروس کرونا مبتلا شد.

دی از طریق تماسی تلفنی از خانه‌اش خارج از شهر نیویورک گفت «طی ماه گذشته 5 بار به دکتر رفته‌ام. سه ماه گذشته و تازه احساس می‌کنم که سلامتی کامل خود را به دست آورده‌ام. بخشی از تناسب اندام خودم را از دست دادم، اما مشکلی نیست».

با نگاهی به گذشته، دِی دقیقاً می‌داند چه زمانی در معرض این ویروس قرار گرفته است. عصر شنبه 7 مارس بود که با همسرش در جشن تولدی در اتاقی خصوصی در یکی از رستوران‌های نیویورک شرکت کردند. فاصله اجتماعی در این مهمانی مسئله نبود، غذا به سبک خانوادگی سرو شد. او می‌گوید «این مسئله آزمایشی علمی برای ویروس شد».

در روز سه‌شنبه اندکی سرفه می‌کرد، اما تمرین سختی را پشت سر گذاشت و اصلا این موضوع به ذهنش خطور نکرد. چهارشنبه صبح با تب و سردرد بیدار شد و به دکتر مراجعه کرد. دکتر به او گفت که مریضی‌تش «ویروسی است» اما میزان تب و سطح اشباع اکسیژن خون او با معیارهای تست کرونا متفاوت بود.

دکتر دِی را به خانه فرستاد و از او خواست تا خود را در خانه قرنطینه کند. کمی بعد در همان روز، یکی از دوستانش که آن شب در جشن تولد حضور داشت، به دِی گفت که تعدادی از مهمانان علائم کرونا دارند. در نهایت 17 نفر از 18 مهمان علائم کرونا را نشان دادند. پس از آن‌که کلینیک باز هم از دِی تست کرونا نگرفت، او و همسرش به خانه تعطیلات خود رفتند که حدود 145 کیلومتر از شهر دور بود. آن‌ها با خود فکر کردند که قرنطینه در آنجا راحت‌تر خواهد بود.

دِی کمی کمر درد داشت و شب‌ها عرق می‌کرد، اما هیچ مشکل تنفسی نداشت. احتمالاً خستگی سخت‌ترین علائم وی بود- دِی روز خود را به چرت‌زنی سپری می‌کرد. «اما من توانستم کار کنم. در آن زمان فکر می‌کردم از آن سرماخوردگی‌های شدید گرفته‌ام. در پسا ذهن خود، عقیده‌ام را عوض کردم».

پس از گذران دو هفته بدون هیچ تمرینی، دِی بالاخره برای دویدنی کوتاه از خانه بیرون رفت. «احساس وحشتناکی داشتم، واقعاً خسته شده بودم، ضربان قلبم بالا بود. مستقیم به سمت تخت خوابم رفتم. هنوز خیلی زود بود. یک هفته دیگر گذشت و باز هم تلاش کردم. طی دویدنم دفعات بسیاری ایستادم و دوباره شروع کردم. احساس کردم حالم خوب است، برای دویدن به بیرون ‌رفتم، حدود یک کیلومتر از خانه دور ‌شدم و پس از آن مجبور ‌شدم مسیر تا خانه راه بروم.

سرعت دویدنم در فوریه 6:45 بود، در آوریل به 8:30 رسید و احساس خیلی بدی داشتم. هیچ احساس تنگی‌ای در قفسه سینه خود نداشتم؛ انگار تناسب اندام خود را به طور کامل از دست داده بودم. اما این قضیه بخشی‌اش به ذهنم برمی‌گشت. از 12 تا 13 ساعت تمرین در هفته به راه رفتن تا خانه پس از دویدن مسیری 1 کیلومتری واقعاً سخت بود. این قضیه بر حال و هوای من تاثیر گذاشته بود. نمی‌توانستم بر کارم تمرکز کنم».

بعد از گذشت دو ماه پیشرفت تدریجی، دِی هوشیارانه خوش‌بین بود. پس از آن از ناحیه آرنج دچار عفونت شد و تمام بازویش متورم گشت. یک هفته پس از آن و پس از اولین دوره از مصرف آنتی بیوتیک در عمرش، دچار عفونت کلیه شد. دِی می‌گوید «هرچند این مسئله مستقیماً به کرونا مربوط نمی‌شد، اما پزشک اذعان داشت که این ویروس سیستم دفاعی بدنم را تحریک کرده است».

تجربیات دِی نشان می‌دهند که این بیماری چه قدر بی‌سر و صدا عمل می‌کند. فهرست مواردی که از این بیماری نمی‌دانیم طولانی است- چرا روند بیماری در برخی بدون علامت و در برخی کشنده است، چه اندام‌هایی از بدن تحت تاثیر قرار می‌گیرند، و این تغییرات چگونه بر بیمار طی بیماری و پس از آن اثر می‌گذارند. این تغییرات موقتی هستند یا دائمی؟ و آیا طولانی مدت هستند؟ هنوز حتی به پاسخ به این سوالات نرسیده‌ایم. باید اقرار کنیم که افزودن بار تمرینات ورزشی به دوره ریکاوری حدسی بر پایه دانش است.

علم در این خصوص چه می‌گوید؟

«با توجه به کمبود اطلاعات کافی از این بیماری جدید و به خصوص کمبود دانش علمی بر جنبه‌های مختص به ورزش این بیماری، این مقاله را می‌توان به عنوان اولین توافق نظر متخصصان بر پاسخ به سوال در زمینه درک امن‌ترین راه ممکن برای بازگشت یک ورزشکار حرفه‌ای به تمرینات برای مسابقات ورزشی پس از مبتلا به این ویروس ‌دانست».

این نکته مهم بخشی از مقاله‌ای است که در مجله آلمانی درمان‌های ورزشی به چاپ رسیده است، یکی از چندین مقاله‌ای که اخیراً چاپ شده‌اند و راهکارهایی برای بازگشت به ورزش پس از ابتلا به کرونا ارائه می‌دهند. از جمله مجله لنست و جاما کاردیولوژی، همه رویکردی محتاطانه را برای بازگشت به تمرینات در پیش گرفتند، نظر آن‌ها طیفی را شامل می‌شد که از شروع با دو هفته تمرینات سبک تا 3 ماه بدون تمرین و آزمایش‌های قلبی گسترده بود. پروتکل  بازگشت به ورزش به شدت علائم- بدون علائم، خفیف تا متوسط، یا نیاز به بستری در بیمارستان- بستگی دارد.

بازگشت به ورزش پس از کرونا

دکتر بیل رابرترز، پروفسور پزشک خانواده در انجمن پزشکی ورزشی و سلامتی در دانشگاه مینه‌سوتا، درباره بازگشت به ورزش پس از کرونا می‌گوید «من باور دارم که اگر گوش دهید، بدن ما با شما صحبت می‌کند». دکتر رابرتز که همچنین مسئول پزشکی ماراتون شهرهای دوقلو است، ادامه می‌دهد «صبر کنید تا احساس خوبی داشته باشید و به تدریج فعالیت خود را افزایش دهید. برای ورزشکاران، بسیار مهم است که از آن نقطه‌ای که ورزش را به اجبار ترک کرده بودند، ادامه ندهند. فرض کنید که از یک نقطه بدون فعالیت می‌خواهید آغاز کنید، پس حتی برای یک ورزشکار که ظاهر متناسبی داشته است، شروع از نقطه بدون فعالیت به معنای شروع با شاید 30 دقیقه پیاده روی قبل از شروع دویدن باشد».

برای کسانی که هیچ علامتی از ویروس کرونا نداشته‌اند، راهکارها توصیه بر آن دارند که با تمرینات سبک برای دو هفته و نظارت دقیق بر علائم آن شروع کنند. برای افراد با علائم خفیف تا متوسط ویروس کرونا، مثل استفن دِی، پیشنهاد می‌کنند که به دو هفته استراحت خود، پس از حل شدن تمامی علائم اولیه ویروس 10 روز دیگر به استراحت خود اضافه کنند، یعنی در نهایت شاید نیاز به 4 هفته استراحت داشته باشند. این میزان استراحت برای دِی دقیق و به اندازه بود. اگرچه افرادی که در بیمارستان بستری شدند، به مراقبت‌های بیشتر نیاز دارند.

دکتر رابرترز می‌گوید «نگرانی ما از بابت میوکاردیت است». میوکاردیت، التهاب عضلات قلب است که ویروس کرونا باعث آن می‌شود و می‌تواند منجر به تضعیف قلب و آریتمی شود که گاه کشنده است. وی ادامه می‌دهد «سخت می‌شود گفت عضلات قلب چه کسانی زخمی شده‌اند. درد عضلات، یکی از علائم کرونا، ناشی از حمله ویروس به عضلات است و اگر ویروس به عضلات اسکلتی حمله کند، شاید بشود گفت که در این صورت به عضلات قلب هم حمله می‌کند».

سخت می‌شود تشخیص داد که چه کسی میوکاردیت را تجربه کرده و این تجربه چگونه بر زندگی شخصی بیمار طی طولانی مدت اثر خواهد گذاشت. به همین دلیل دکتر رابرتز با دیگر متخصصان موافق است که هر فردی که علائمش آنقدر شدید بود که نیاز به بستری در بیمارستان داشت، باید زمانی اضافی را صرف استراحت و دوری از ورزش کند و قبل از شروع و ادامه تمرینات ورزشی حتماً تست قلب بدهد. اگر میوکاردیت در او اثبات شود، محتاطانه‌‌ترین توصیه برای این فرد 3 ما بدون ورزش و همزمان با شروع دوباره ورزش نیاز به تست قلب و نظارت دقیق توسط پزشک خواهد داشت.

هرچند هیچ داده‌ی محکمی تضعیف سیستم ایمنی بدن بعد از درگیری با کرونا، مثل تجربه دِی، را نشان نمی‌دهد. اما این مورد با آن‌چه در مورد دیگر بیماری‌های عفونی می‌دانیم هم راستا است. خبر خوب موقتی بودن این عوارض است، مانند نوعی ضعف موقت سیستم ایمنی بعد از یک تمرین سخت و پر فشار می‌ماند.

نگرانی دیگر ورزشکاران برای بازگشت به تمرینات این است که 3 یا 4 هفته استراحت کامل منجر به نوعی از بین رفتن آمادگی ورزشی آن‌ها می‌شود. پس آن احساسی که دِی توصیف کرده بود، که احساس می‌کرد کاملاً تناسب اندام خود را از دست داده، آیا از بین رفتن آمادگی ورزشی بود یا علامت این بود که شما هنوز برای ورزش آمادگی لازم را ندارید؟

دکتر رابرتز می‌گوید «این قسمت سخت ماجرا است. هیچ نشانه محکم و دقیقی وجود ندارد. حدس من این است که اگر امروز تمرین کنید و فردا صبح حال شما خوب باشد، پس مشکلی نیست. اما اگر روز بعد همچنان خسته بودید، اگر ضربان قلبتان با نبض صبحگاهی شما بالا بود، احتمالاً زیادی به خود فشار آورده‌اید».

دستورالعمل‌های پروتکل بازگشت به ورزش در مجله آلمانی درمان‌ای ورزشی و جاما کاردیولوژی  هر دو توصیه می‌کنند که ورزشکاران با علائم خفیف تا متوسط ویروس، قبل از بازگشت به تمرینات سنگین نوار قلب بگیرند. رابرتز بیان دارد «این مسئله بحث برانگیز است. من سعی کردم که به سراغ این مطالعات بروم که شاید بعضی موارد از علائم ویروس باشند اما دیگران مختلف این موضوع باشند».

علائمی که همچون پرچم قرمز می‌مانند و رابرتز به آن‌ها اشاره می‌کند عبارت‌اند از فشار یا درد قفسه سینه، ناتوانی در نگه داشتن نفس، ضربان قلب نامنظم یا بالا، احساس اینکه نمی‌توانید ورزش کنید، یا به نوعی احساس سنگینی در چند دقیقه اول شروع ورزش. دکتر رابرترز توصیه می‌کند که اگر هر یک از این علائم را در بازگشت خود به ورزش تجربه کردید، برای ارزیابی احتمال میوکاردیت مراجعه کنید.

استفن دِی 10 روز پس از سومین دوز مصرفی آنتی بیوتیک‌ها حس آدمی جدید را داشت. یا بهتر است بگوییم احساس می‌کرد خود گذشته‌اش است. او می‌گوید «تناسب اندام من به سرعت و دیوانه‌وار رو به پیشرفت بود. فکر کنم تناسب اندام و آمادگی ورزشی من از بین نرفته بود- فقط زیر بیماری پنهان شده بود. واقعاً حس می‌کنم بعد از یک دوره سختی، حالا به سرعت رو به پیشرفت هستم. البته، این را بارها طی 3 ماه گذشته گفته‌ام».