آیا شکستن قولنج ضرر دارد؟ آیا باعث آرتروز می‌شود؟

شکستن معمول قولنج انگشتان دست باعث آرتروز نمی‌شود. مطالعاتی که تاکنون انجام شده‌اند، ارتباط مشخصی بین عادت شکستن قولنج انگشتان و افزایش خطر آرتروز دست پیدا نکرده‌اند. همچنین شواهد موجود نشان نمی‌دهند که این عادت به‌طور قطعی باعث کاهش قدرت دست یا تخریب مفصل شود.

البته این نتیجه را نباید به هر نوع دستکاری مفصل تعمیم داد. شکستن قولنج انگشتان با فشار معمول با دستکاری شدید و سریع گردن یکسان نیست و درباره حرکات پرقدرت گردن باید احتیاط بیشتری داشت.

چرا شکستن قولنج صدا می‌دهد؟

صدای «تق» یا «ترق» هنگام شکستن قولنج بیشتر به تغییرات سریع داخل مفصل مربوط است. مفاصل سینوویال، مانند مفاصل انگشتان، دارای مایع سینوویال هستند و زمانی که مفصل تحت کشش قرار می‌گیرد، فاصله سطوح مفصلی و فشار داخل مفصل تغییر می‌کند.

مطالعه‌ای با استفاده از تصویربرداری MRI لحظه‌ای نشان داد که هنگام کشیده شدن مفصل انگشت، یک حفره گازی به‌سرعت درون مفصل شکل می‌گیرد و این اتفاق همزمان با ایجاد صدای قولنج است. این یافته با توضیح قدیمیِ «ترکیدن یک حباب از قبل موجود» تفاوت دارد و از شکل‌گیری سریع حفره در زمان جدایش سطوح مفصل حمایت می‌کند.

به این پدیده کاویتیشن (Cavitation) گفته می‌شود. جزئیات دقیق منشأ صدای قولنج همچنان از نظر فیزیکی مورد مطالعه است، اما اصل ارتباط صدای قولنج با ایجاد حفره در مایع مفصل به‌خوبی مورد بررسی قرار گرفته است.

آیا شکستن قولنج باعث آرتروز می‌شود؟

خیر؛ شواهد موجود نشان نمی‌دهند که شکستن عادت‌گونه قولنج انگشتان خطر آرتروز دست را افزایش دهد.

یکی از مطالعات مهم در این زمینه، ۲۱۵ نفر را که برای بررسی آرتروز دست تحت تصویربرداری قرار گرفته بودند بررسی کرد. شیوع آرتروز در افرادی که قولنج می‌شکستند ۱۸.۱ درصد و در افرادی که این کار را انجام نمی‌دادند ۲۱.۵ درصد بود؛ این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود. همچنین مدت‌زمان و میزان شکستن قولنج با افزایش خطر آرتروز ارتباطی نداشت.

یک مرور علمی نیز مطالعات موجود درباره شکستن قولنج را بررسی کرد و گزارش داد که شواهد ارتباط مشخصی میان شکستن قولنج و آرتروز نشان نمی‌دهند؛ البته بخش عمده این شواهد از مطالعات مشاهده‌ای به دست آمده است و نمی‌توان از آنها نتیجه گرفت که هر نوع دستکاری مفصل در هر شرایطی بی‌خطر است.

بنابراین باور رایج «اگر قولنج انگشتانت را بشکنی، آرتروز می‌گیری» پشتوانه علمی محکمی ندارد.

آیا شکستن قولنج انگشت ضرر دارد؟

در مورد عادت معمول شکستن قولنج انگشتان، مهم‌ترین نگرانی مردم آرتروز است؛ اگر می‌پرسید شکستن قولنج دست ضرر دارد، پاسخ کوتاه این است که مطالعات موجود چنین ارتباطی را نشان نداده‌اند.

یک مطالعه قدیمی در سال ۱۹۹۰ روی ۳۰۰ نفر، در افرادی که به‌طور عادت‌وار قولنج انگشتان خود را می‌شکستند، شیوع بیشتری از تورم دست و کاهش قدرت گرفتن را گزارش کرد؛ با این حال، افزایش آرتروز دست در این افراد مشاهده نشد.

مطالعات بعدی این یافته را به‌طور کامل تأیید نکردند. برای مثال، مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷ روی افراد جوانی که دست‌کم پنج بار در روز قولنج خود را می‌شکستند، تفاوتی در قدرت گرفتن دست بین افراد قولنج‌شکن و گروه کنترل پیدا نکرد. در همان مطالعه، ضخامت غضروف سر استخوان‌های متاکارپ در افراد قولنج‌شکن بیشتر بود، اما این یافته به معنی تخریب غضروف یا ایجاد آرتروز نیست.

در مطالعه دیگری نیز تفاوت قابل‌توجهی در عملکرد دست، قدرت گرفتن یا تورم بین افراد عادت‌مند به شکستن قولنج و افراد دیگر مشاهده نشد. تنها دامنه حرکتی مفاصلی که در همان لحظه صدا داده شدند، به‌طور موقت بیشتر بود.

عوارض شکستن قولنج؛ کدام آسیب‌ها واقعاً ثابت شده‌اند؟

اگر منظورتان شکستن معمول قولنج انگشتان است، آرتروز، ضعیف شدن دائمی دست یا تخریب مفصل از عوارض اثبات‌شده آن نیستند. مطالعات مختلف ارتباطی بین این عادت و افزایش خطر آرتروز دست پیدا نکرده‌اند و شواهدی هم وجود ندارد که نشان دهد شکستن قولنج به‌طور معمول قدرت دست را کاهش می‌دهد یا باعث تخریب غضروف می‌شود.

نکته مهم، نوع شکستن قولنج است. کشیدن معمول انگشتان با فشار شدید روی مفصل یا دستکاری سریع گردن یکسان نیست. به‌خصوص در مورد گردن، دستکاری شدید و ناگهانی با خطر نادر دیسکسیون شریان گردنی ارتباط آماری داشته است؛ به همین دلیل نمی‌توان نتیجه مطالعات مربوط به قولنج انگشتان را به حرکات شدید گردن تعمیم داد.

آیا شکستن قولنج گردن خطرناک است؟

شکستن قولنج گردن با شکستن قولنج انگشتان یکسان نیست. دستکاری سریع و پرقدرت گردن، به‌ویژه حرکاتی که با چرخش یا کشش شدید همراه هستند، موضوع حساس‌تری است. مطالعات و گزارش‌های پزشکی بین دستکاری گردن و دیسکسیون شریان‌های گردنی ارتباطی را مطرح کرده‌اند. دیسکسیون به ایجاد پارگی در دیواره یکی از شریان‌های گردن گفته می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز سکته مغزی شود.

البته این موضوع به این معنی نیست که هر بار صدا دادن گردن باعث پارگی شریان یا سکته می‌شود. انجمن قلب آمریکا نیز تأکید کرده است که شواهد موجود برای اثبات رابطه علت و معلولی مستقیم میان دستکاری گردن و دیسکسیون شریانی کافی نیست و خود دیسکسیون می‌تواند بدون ضربه شدید نیز رخ دهد. با وجود این، وجود ارتباط بالقوه موضوعی است که هنگام دستکاری گردن باید مورد توجه قرار گیرد.

به همین دلیل، برای ایجاد صدای قولنج گردن نباید گردن را با فشار زیاد، چرخش شدید یا حرکت ناگهانی دستکاری کرد.

اگر بعد از حرکت شدید گردن دچار علائمی مانند درد ناگهانی و شدید گردن یا سر، سرگیجه، دوبینی، اختلال تکلم، ضعف یا بی‌حسی یک‌طرفه بدن یا اختلال شدید تعادل شدید، باید فوراً ارزیابی پزشکی دریافت کنید. دیسکسیون شریان گردنی می‌تواند با علائم متنوعی از جمله درد گردن، سردرد، سرگیجه یا علائم عصبی ظاهر شود.

آیا شکستن قولنج کمر ضرر دارد؟

صدای ایجادشده در کمر و ستون فقرات می‌تواند منشأهای مختلفی داشته باشد و نمی‌توان همه صداهای ستون فقرات را دقیقاً با مکانیسم قولنج انگشتان یکسان دانست. نکته مهم‌تر از خود صدا، نحوه ایجاد آن است.

اگر حرکت طبیعی و بدون فشار بدن باعث ایجاد صدا شود، این وضعیت با زمانی که فرد برای ایجاد صدا کمر خود را با شدت می‌چرخاند یا شخص دیگری با نیروی زیاد به کمر او فشار وارد می‌کند، یکسان نیست.

بنابراین برای ایجاد عمدی صدای کمر نباید از فشار یا چرخش شدید استفاده کرد؛ به‌خصوص اگر درد، سابقه آسیب ستون فقرات یا بیماری مفاصل و دیسک دارید. اگر صدای کمر همراه با درد، بی‌حسی، ضعف، انتشار درد به پا یا محدودیت حرکت است، بهتر است علت این علائم بررسی شود.

آیا لازم است شکستن قولنج را ترک کنیم؟

اگر منظور شکستن گاه‌به‌گاه قولنج انگشتان بدون درد و با فشار معمولی است، شواهد فعلی دلیلی برای ترک این عادت صرفاً از ترس ابتلا به آرتروز نشان نمی‌دهند. مطالعات موجود ارتباط مشخصی میان شکستن قولنج و آرتروز دست پیدا نکرده‌اند.

اما اگر برای ایجاد صدا مجبور هستید مفصل را با فشار زیاد بکشید یا بچرخانید، بهتر است این کار را متوقف کنید.

همچنین اگر احساس می‌کنید بدون شکستن قولنج نمی‌توانید سفتی یا ناراحتی مفصل را تحمل کنید، بهتر است به‌جای تمرکز روی ایجاد صدا، علت این احساس را پیدا کنید.

آیا شکستن قولنج فوایدی هم دارد؟

شکستن قولنج ممکن است برای مدت کوتاهی احساس راحتی یا افزایش دامنه حرکت ایجاد کند. در یک مطالعه، مفاصلی که در همان لحظه صدا داده شدند، افزایش کوتاه‌مدتی در دامنه حرکتی داشتند. اما این موضوع با اثر درمانی تفاوت دارد.

در حال حاضر شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد شکستن قولنج انگشتان می‌تواند آرتروز، خشکی مفصل یا بیماری دیگری را درمان کند یا سلامت مفصل را در بلندمدت بهبود دهد. بنابراین اگر بعد از شکستن قولنج احساس سبکی می‌کنید، نباید این احساس را به معنی درمان مفصل در نظر گرفت.

پس بالاخره شکستن قولنج ضرر دارد یا نه؟

اگر منظورتان شکستن معمول قولنج انگشتان دست است، شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که این عادت باعث آرتروز شود یا به‌طور قطعی قدرت دست را کاهش دهد. مطالعات مختلف نیز آسیب پایدار و مشخصی را به مفاصل دست نسبت نداده‌اند.

صدای قولنج نیز با تغییرات سریع داخل مفصل و شکل‌گیری یک حفره گازی هنگام جدا شدن سطوح مفصل ارتباط دارد.

اما صدای مفصل با دستکاری شدید مفصل یکی نیست. به‌خصوص درباره گردن، ایجاد عمدی صدا با چرخش یا فشار شدید توصیه نمی‌شود، زیرا دستکاری گردن با دیسکسیون شریان‌های گردنی ارتباط بالقوه دارد؛ عارضه‌ای نادر اما جدی که می‌تواند به سکته مغزی منجر شود.

پس اگر مفصل شما بدون درد صدا می‌دهد، صرف صدای «تق» به معنی آرتروز نیست. اما اگر صدا با درد، تورم، قفل شدن، محدودیت حرکت، بی‌حسی یا ضعف همراه است، بهتر است علت آن بررسی شود.

سوالات متداول

آیا شکستن قولنج انگشتان باعث بزرگ شدن انگشتان می‌شود؟

شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد شکستن معمول قولنج باعث بزرگ شدن دائمی انگشتان می‌شود. برخی مطالعات تغییرات محدودی مانند تورم دست یا تفاوت در ضخامت غضروف را بررسی کرده‌اند، اما این یافته‌ها به معنی بزرگ شدن انگشتان یا ایجاد آرتروز نیستند.

چرا بعد از شکستن قولنج دوباره صدا می‌دهد؟

بعد از ایجاد صدای قولنج، مفصل معمولاً برای مدتی نمی‌تواند دوباره با همان روش صدا تولید کند. با گذشت زمان، شرایط داخل مفصل به حالت مناسب برای ایجاد مجدد کاویتیشن برمی‌گردد و امکان ایجاد صدای دیگری فراهم می‌شود. این موضوع به‌خودی‌خود نشانه آسیب مفصل نیست.

آیا هر روز شکستن قولنج دست ضرر دارد؟

صرف تعداد دفعات شکستن قولنج، ارتباط مشخصی با افزایش خطر آرتروز نشان نداده است. در مطالعه‌ای که مدت‌زمان و میزان تجمعی شکستن قولنج را بررسی کرد، این عوامل با افزایش خطر آرتروز دست ارتباط نداشتند. با این حال، وارد کردن فشار شدید و مکرر به مفصل با شکستن معمول قولنج یکسان نیست.

چرا بعد از شکستن قولنج احساس سبکی می‌کنیم؟

ایجاد صدا ممکن است برای مدت کوتاهی احساس راحتی یا تغییر در دامنه حرکت مفصل ایجاد کند. مطالعات نیز افزایش موقت دامنه حرکت مفصل پس از شکستن قولنج را گزارش کرده‌اند. اما شواهدی وجود ندارد که این احساس به معنی درمان یا بهبود بلندمدت مفصل باشد.

چه زمانی شکستن قولنج می‌تواند نگران‌کننده باشد؟

اگر برای ایجاد صدا مجبور به وارد کردن فشار شدید هستید یا شکستن مفصل با درد، تورم، محدودیت حرکت، قفل شدن، بی‌ثباتی، ضعف یا بی‌حسی همراه است، بهتر است علت آن بررسی شود. درباره گردن نیز ایجاد عمدی صدا با حرکات سریع و پرقدرت توصیه نمی‌شود.

_{منابع
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25875374
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21383216
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30080300
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2344210
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28137441
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28050816
AHA: https://professional.heart.org/en/science-news/treatment-and-outcomes-of-cervical-artery-dissection-in-adults}