نویسنده:
زمان مطالعه:
آخرین ویرایش:
برای یک برنامه کوهنوردی یک‌روزه معمولاً به سنگین‌ترین و فنی‌ترین کفش بازار نیاز ندارید. کفش مناسب باید با سطح مسیر، میزان شیب، شرایط آب‌وهوایی و وزن کوله هماهنگ باشد و در عین حال فیت درستی روی پا داشته باشد. زیره با اصطکاک مناسب، محافظت کافی در برابر سنگ، وزن متعادل و فضای مناسب پنجه از ویژگی‌هایی هستند که در بیشتر برنامه‌های یک‌روزه اهمیت دارند. انتخاب درست زمانی انجام می‌شود که ابتدا نوع برنامه را مشخص کنید و بعد بین کفش‌های سبک طبیعت‌گردی، کفش‌های کوهنوردی کم‌ساق و مدل‌های ساق‌دار تصمیم بگیرید.
برای برنامه کوهنوردی یک‌روزه چه کفشی مناسب است؟
برای بیشتر برنامه‌های یک‌روزه روی مسیرهای سبک تا متوسط، کفش کوهنوردی نسبتاً سبک با زیره آج‌دار، فیت مناسب، محافظ پنجه و انعطاف متوسط انتخاب کاربردی‌تری است. اگر مسیر سنگلاخی، پرشیب، خیس یا ناهموار باشد، کفشی با زیره مقاوم‌تر و ساختار پایدارتر مناسب‌تر خواهد بود. مدل‌های سنگین مخصوص ترکینگ چندروزه معمولاً برای یک مسیر ساده یک‌روزه ضرورت ندارند.
به‌طور خلاصه، کفش مناسب را می‌توان براساس شرایط مسیر این‌طور انتخاب کرد:
| نوع برنامه | کفش مناسب‌تر |
| مسیر خاکی و پاکوب ساده | کفش Hiking سبک و کم‌ساق |
| مسیر ترکیبی خاک و سنگ | کفش کوهنوردی سبک تا متوسط |
| مسیر پرشیب و سنگلاخی | مدل پایدارتر با زیره مقاوم و محافظت بیشتر |
| مسیر خیس و گل‌آلود | زیره با آج مناسب و رویه مقاوم در برابر رطوبت |
| کوله سبک یک‌روزه | کفش سبک یا متوسط |
| کوله سنگین‌تر و مسیر سخت | کفش ساختارمندتر و ترجیحاً ساق‌دار |
راهنمای تخصصی REI نیز نوع زمین، طول مسیر و وزن باری که حمل می‌شود را سه عامل اصلی در انتخاب کفش Hiking می‌داند. کفش‌های Day Hiking معمولاً برای مسیرهای چندساعته و بار سبک تا متوسط طراحی شده‌اند، در حالی که کفش‌های Backpacking برای بارهای بیشتر و برنامه‌های چندروزه ساختار سنگین‌تر و سفت‌تری دارند.
قبل از خرید، سختی مسیر را مشخص کنید
عنوان «برنامه یک‌روزه» اطلاعات کافی درباره نوع کفش نمی‌دهد. یک مسیر سه‌ساعته روی پاکوب جنگلی با یک برنامه هشت‌ساعته روی سنگ و شیب زیاد، هر دو یک‌روزه محسوب می‌شوند اما نیاز یکسانی ندارند.
برای انتخاب دقیق‌تر، مسیر را از نظر سطح زمین بررسی کنید. مسیرهای صاف و مشخص فشار کمتری به زیره و ساختار کفش وارد می‌کنند و معمولاً کفش‌های Hiking سبک برای آنها کافی‌اند. با افزایش سنگ، ریشه درخت، شیب، تغییر جهت و سطوح لغزنده، پایداری کفش و اصطکاک زیره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در مسیرهای سخت‌تر همچنین محافظت کفش از کناره‌ها و نوک پا مهم‌تر می‌شود. برخورد نوک کفش با سنگ در یک مسیر کوتاه شاید مسئله بزرگی نباشد، اما تکرار همین اتفاق طی چند ساعت می‌تواند استفاده از یک کفش شهری یا بسیار سبک را نامناسب کند.
کفش کم‌ساق یا ساق‌دار؛ کدام برای برنامه یک‌روزه بهتر است؟
هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیستند. انتخاب بین کفش Low-Cut و Mid-Cut باید براساس شرایط برنامه انجام شود.
کفش‌های کم‌ساق معمولاً سبک‌تر هستند و آزادی حرکت بیشتری ایجاد می‌کنند. برای پاکوب‌های مشخص، طبیعت‌گردی سبک و برنامه‌هایی که کوله سنگینی ندارید، این مدل‌ها می‌توانند انتخاب مناسبی باشند.
کفش‌های ساق‌دار یا Mid-Cut پوشش بیشتری در اطراف مچ ایجاد می‌کنند و معمولاً ساختار مقاوم‌تری دارند. در مسیرهای سنگی، شیب‌های زیاد، زمین‌های دارای سنگ‌ریزه یا شرایطی که احتمال ورود خاک و مواد خارجی به داخل کفش بیشتر است، این ساختار کاربرد بیشتری پیدا می‌کند.
مدل‌های سنگین Backpacking و Mountaineering را نباید صرفاً به دلیل ظاهر مقاوم‌تر برای یک برنامه معمولی انتخاب کرد. افزایش وزن و سفتی می‌تواند در مسیری که به چنین سطحی از محافظت نیاز ندارد، حرکت را دشوارتر کند. REI نیز کفش‌های Hiking سبک‌تر را برای زمین سبک تا متوسط و کفش‌های Backpacking را برای بار سنگین و مسیرهای دشوارتر دسته‌بندی می‌کند.
زیره کفش کوهنوردی را فقط با ظاهر آج قضاوت نکنید
زیره بیرونی یکی از مهم‌ترین بخش‌های کفش کوهنوردی است، زیرا کنترل تماس با زمین را بر عهده دارد. با این حال، بزرگ بودن آج‌ها به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که کفش روی هر سطحی اصطکاک بیشتری دارد.
طرح، جهت، عمق و فاصله آج‌ها باید با نوع زمین هماهنگ باشد. آج نسبتاً مشخص روی خاک، سنگ‌ریزه و زمین نرم کاربرد دارد، در حالی که زیره‌ای با آج بسیار تهاجمی برای مسیرهای ساده و سطوح سخت همیشه ضروری نیست.
برای یک برنامه کوهنوردی یک‌روزه معمولاً باید سه ویژگی زیره بیرونی را بررسی کرد:
- اصطکاک مناسب روی نوع سطحی که بیشتر در آن حرکت می‌کنید
- مقاومت کافی در برابر سایش سنگ و خاک
- طراحی آج متناسب با مسیر، نه صرفاً عمیق‌ترین آج ممکن
اگر مسیر شامل شیب نزولی است، طراحی قسمت پاشنه زیره نیز اهمیت پیدا می‌کند. در سرازیری، کفش باید هنگام قرار گرفتن پاشنه روی زمین کنترل کافی ایجاد کند و بیش از حد روی خاک یا سنگ‌ریزه حرکت نکند.
نرمی زیره میانی باید با پایداری همراه باشد
قسمتی که میان کف پا و زیره بیرونی قرار دارد نقش زیادی در احساس کفش دارد. EVA و TPU از مواد متداول مورد استفاده در Midsole کفش‌های Outdoor هستند. EVA معمولاً سبک‌تر و نرم‌تر است، در حالی که TPU می‌تواند ساختاری سفت‌تر و بادوام‌تر ایجاد کند.
برای یک برنامه یک‌روزه، حداکثر نرمی الزاماً مزیت محسوب نمی‌شود. روی زمین سنگلاخی، کفشی که زیر وزن پا بیش از اندازه تغییر شکل می‌دهد ممکن است برای بعضی افراد احساس پایداری کمتری ایجاد کند. از طرف دیگر، زیره بسیار سفت نیز برای یک مسیر ساده و طولانی می‌تواند غیرضروری باشد.
بهتر است کفشی انتخاب شود که فشار ناشی از قدم زدن روی زمین سخت را کاهش دهد اما هنگام تغییر جهت یا قرار گرفتن روی سطح ناهموار، پا روی آن کنترل مناسبی داشته باشد.
محافظت زیر پا در مسیر سنگی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند
در بعضی کفش‌های Hiking ساختار زیره به شکلی طراحی می‌شود که فشار مستقیم سنگ‌های تیز کمتر به کف پا منتقل شود. این موضوع با نرمی زیره متفاوت است. ممکن است یک کفش نرم باشد اما روی سطح سنگی محافظت کافی ایجاد نکند.
اگر مقصد شما عمدتاً مسیرهای سنگلاخی است، هنگام امتحان کردن کفش تنها روی سطح صاف فروشگاه راه نروید. بهتر است میزان سفتی پیچشی کفش و محافظت زیر پنجه را نیز بررسی کنید.
کفشی که برای مسیر سنگی انتخاب می‌شود معمولاً باید نسبت به کفش پیاده‌روی شهری ساختار مقاوم‌تری در قسمت زیره داشته باشد. در مقابل، برای یک پاکوب ساده جنگلی نیازی نیست به‌خاطر این ویژگی سراغ سنگین‌ترین کفش موجود بروید.
سایز کفش کوهنوردی را فقط از روی عدد انتخاب نکنید
یکی از مهم‌ترین بخش‌های راهنمای خرید کفش کوهنوردی، فیت واقعی آن است. دو کفش با سایز درج‌شده یکسان می‌توانند در عرض پنجه، حجم روی پا، محل قوس و فرم پاشنه تفاوت محسوسی داشته باشند.
کفش کوهنوردی باید در قسمت پاشنه و میانه پا نسبتاً ثابت باشد، اما انگشتان نباید در قسمت جلویی تحت فشار قرار بگیرند. REI توصیه می‌کند کفش Hiking در هیچ نقطه‌ای بیش از حد تنگ نباشد و فضای کافی برای حرکت انگشتان داشته باشد؛ همچنین هنگام بررسی طول، حدود عرض یک انگشت شست میان بلندترین انگشت و انتهای کفی به‌عنوان یک معیار عمومی قابل استفاده است.
این فاصله در سرازیری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر جلوی کفش بیش از حد کوتاه باشد، انگشتان در هر قدم نزولی به انتهای کفش برخورد می‌کنند.
تست سرازیری را قبل از خرید انجام دهید
اگر فروشگاه سطح شیب‌دار دارد، چند قدم به سمت پایین حرکت کنید. اگر پنجه پا با وجود بسته بودن صحیح بندها به جلوی کفش برخورد می‌کند، سایز یا قالب کفش مناسب نیست.
در نبود سطح شیب‌دار، چند حرکت کوتاه رو به جلو و توقف ناگهانی نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره حرکت پا داخل کفش بدهد. پاشنه نباید مرتب بالا بیاید و پا نیز نباید داخل کفش به سمت جلو سر بخورد.
امتحان کردن کفش در ساعات پایانی روز نیز می‌تواند مفید باشد، چون پا پس از فعالیت روزانه معمولاً کمی حجیم‌تر از ابتدای صبح است. این توصیه در راهنمای فیت کفش Hiking نیز مطرح شده است.
وزن کفش را با وزن کوله مقایسه کنید
کفش سبک‌تر معمولاً در برنامه‌های سریع و مسیرهای ساده‌تر مزیت دارد، اما سبک بودن نباید باعث حذف محافظت و پایداری موردنیاز مسیر شود.
برای یک برنامه چندساعته با کوله سبک، استفاده از کفش بسیار سنگین مخصوص سفرهای چندروزه معمولاً ضرورتی ندارد. اگر کوله سنگین‌تر، مسیر پرشیب و سطح زمین نامنظم باشد، افزایش پایداری و ساختار کفش ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
به همین دلیل عدد وزن کفش به‌تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه دو مدل نیست. یک کفش سبک با ساختار مناسب می‌تواند برای یک برنامه یک‌روزه عالی باشد و همان کفش برای حمل بار زیاد روی مسیر سنگی انتخاب مناسبی نباشد.
کفش ضدآب همیشه انتخاب بهتر نیست
یکی از معیارهایی که هنگام خرید کفش کوهنوردی زیاد مورد توجه قرار می‌گیرد، ضدآب بودن است. این ویژگی در بارندگی، گل، علف خیس و مسیرهای مرطوب کاربرد دارد، اما در همه شرایط اولویت اول نیست.
کفش‌هایی که ساختار مقاوم‌تر در برابر نفوذ آب دارند معمولاً گردش هوای کمتری نسبت به مدل‌های بسیار تنفس‌پذیر ایجاد می‌کنند. در مسیر خشک و هوای گرم، تهویه مناسب ممکن است کاربرد بیشتری از ضدآب بودن کامل داشته باشد.
برای برنامه‌های یک‌روزه می‌توان شرایط را این‌طور در نظر گرفت:
هوای گرم و خشک: رویه تنفس‌پذیر و وزن پایین‌تر اهمیت بیشتری دارد.
مسیر جنگلی مرطوب: مقاومت در برابر رطوبت و خشک ماندن پا ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
بارندگی مداوم یا گل: مدل ضدآب همراه با زیره مناسب زمین خیس انتخاب منطقی‌تری است.
عبور از آب عمیق: حتی کفش ضدآب نیز اگر آب از بالای ساق وارد شود، مزیت خود را تا حد زیادی از دست می‌دهد.
در دسته کفش کوهنوردی هامتو نیز مدل‌ها از نظر وزن، ساختار و میزان مقاومت در برابر آب یکسان نیستند؛ خود هامتولند نیز اشاره می‌کند که همه مدل‌های این دسته کاملاً ضدآب نیستند و باید مشخصات هر مدل جداگانه بررسی شود.
رویه کفش باید متناسب با برخوردهای مسیر باشد
رویه یک کفش Outdoor فقط برای نگه داشتن پا طراحی نشده است. این قسمت باید در برابر تماس با سنگ، شاخه، خاک و سایش متناسب با نوع کاربرد مقاومت داشته باشد.
برای طبیعت‌گردی سبک، پارچه‌های مشبک می‌توانند وزن و تهویه را بهبود دهند. در مسیرهای سنگی‌تر، وجود لایه‌های تقویتی در کناره‌ها و قسمت پنجه کاربرد بیشتری دارد.
محافظ پنجه یا Toe Cap نیز در یک کفش کوهنوردی ویژگی مفیدی است. این بخش می‌تواند شدت برخورد مستقیم نوک پا با سنگ یا ریشه‌های بیرون‌زده را کاهش دهد. برای مسیرهایی که سطح کاملاً مشخص و صاف دارند، نیاز به محافظ بسیار سنگین کمتر است.
انعطاف کفش را متناسب با زمین انتخاب کنید
کفش پیاده‌روی شهری معمولاً به انعطاف بیشتری نیاز دارد، اما کفش کوهنوردی باید بین انعطاف و پایداری تعادل ایجاد کند.
برای بررسی اولیه، کفش را از دو طرف بگیرید و به‌آرامی تلاش کنید آن را پیچ دهید. اگر کفش بدون مقاومت قابل‌توجه تغییر شکل می‌دهد، احتمالاً ساختار آن برای مسیرهای سنگی و ناهموار بسیار سبک است. از طرف دیگر، یک کفش بسیار سفت برای یک پاکوب ساده ممکن است آزادی حرکت غیرضروری را محدود کند.
REI نیز توضیح می‌دهد که سفتی Midsole در زمین‌های سنگی و ناهموار می‌تواند به محافظت و پایداری بیشتر کمک کند، در حالی که مدل‌های سبک Day Hiking معمولاً انعطاف بیشتری نسبت به بوت‌های Backpacking دارند.
چه کفشی برای مسیرهای رایج کوهستانی ایران مناسب‌تر است؟
در بخش زیادی از مسیرهای کوهستانی ایران، به‌ویژه در نواحی خشک، ترکیبی از خاک فشرده، شن، سنگ‌ریزه و قسمت‌های سنگی دیده می‌شود. برای چنین شرایطی زیره‌ای با اصطکاک مناسب، محافظ پنجه و پایداری قابل قبول معمولاً مهم‌تر از ضدآب بودن کامل است؛ مگر اینکه برنامه در فصل بارندگی یا برف انجام شود. در مسیرهای جنگلی شمال کشور شرایط متفاوت است. خاک نرم، ریشه درخت، رطوبت و گل باعث می‌شود طراحی آج و مقاومت در برابر آب اهمیت بیشتری پیدا کند. بنابراین عباراتی مثل «بهترین کفش کوهنوردی» بدون دانستن مقصد کاربرد چندانی ندارند. کفشی که برای یک مسیر خشک و سنگی مناسب است ممکن است روی گل عملکرد متفاوتی داشته باشد.
آیا برای اولین برنامه کوهنوردی باید کفش حرفه‌ای بخریم؟
اگر قصد دارید فعالیت را با مسیرهای سبک و مشخص شروع کنید، معمولاً نیازی به خرید کفش بسیار سنگین و تخصصی Mountaineering نیست. یک کفش Hiking مناسب با زیره قابل‌اعتماد و فیت درست می‌تواند برای شروع کاربرد بیشتری داشته باشد.
البته کفش شهری یا رانینگ معمولی نیز جایگزین تمام کفش‌های کوهنوردی نیست. تفاوت در زیره، محافظت پنجه، مقاومت رویه و طراحی متناسب با زمین ناهموار در مسیرهای طبیعی مشخص می‌شود.
اگر قرار است به‌مرور سراغ مسیرهای سخت‌تر بروید، می‌توان از ابتدا مدلی انتخاب کرد که کمی بیشتر از نیاز فعلی شما پایداری و دوام داشته باشد، بدون اینکه وارد گروه کفش‌های سنگین فنی شوید.
هنگام خرید کفش کوهنوردی هامتو چه چیزهایی را مقایسه کنیم؟
هامتولند در حال حاضر مجموعه‌ای از مدل‌های زنانه و مردانه کفش کوهنوردی هامتو را با سایزبندی‌ها و طراحی‌های متفاوت در دسته تخصصی خود عرضه می‌کند. بنابراین بهتر است به‌جای انتخاب براساس ظاهر، چند مشخصه را میان مدل‌های مختلف مقایسه کنید.
پیش از خرید کفش کوهنوردی هامتو ابتدا مشخص کنید استفاده اصلی شما مسیر سبک، مسیر سنگی، طبیعت‌گردی مرطوب یا برنامه‌های طولانی‌تر است. سپس نوع زیره، وزن، ارتفاع ساق، جنس رویه و وضعیت مقاومت در برابر آب هر مدل را بررسی کنید.
اگر بین کفش کوهنوردی و مدل‌های سبک‌تر مردد هستید، بررسی دسته کلی کفش هامتو نیز امکان مقایسه مدل‌های پیاده‌روی، طبیعت‌گردی و کوهنوردی را فراهم می‌کند. سایت هامتولند این گروه‌ها را به‌صورت دسته‌بندی‌های جداگانه ارائه کرده است.
چند اشتباه رایج هنگام خرید کفش کوهنوردی
بعضی ویژگی‌ها در نگاه اول نشانه کیفیت به نظر می‌رسند، اما انتخاب براساس آنها بدون توجه به نوع برنامه می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.
- خرید کفش سنگین فقط به دلیل مقاوم‌تر به نظر رسیدن
- انتخاب سایز براساس عدد کفش شهری بدون امتحان کردن قالب
- تصور اینکه هر کفش ساق‌دار برای هر مسیر بهتر است
- انتخاب زیره براساس بزرگی آج بدون توجه به جنس و طراحی آن
- خرید مدل ضدآب برای استفاده دائمی در هوای گرم و خشک
- نادیده گرفتن برخورد انگشتان با جلوی کفش در سرازیری
- امتحان کردن کفش با جورابی متفاوت از جوراب مورد استفاده در برنامه
در عمل، کفشی که با پای شما و نوع مسیر هماهنگ است ارزش بیشتری از مدلی دارد که صرفاً تعداد بیشتری ویژگی فنی روی مشخصات محصول نوشته شده است.
چک‌لیست نهایی قبل از خرید
قبل از نهایی کردن انتخاب، این موارد را یک بار بررسی کنید:
مسیر: خاکی، جنگلی، سنگی یا ترکیبی؟
شیب: بیشتر صاف است یا صعود و فرود قابل‌توجه دارد؟
کوله: سبک یک‌روزه است یا بار بیشتری حمل می‌کنید؟
آب‌وهوا: خشک، گرم، مرطوب یا بارانی؟
فیت: پاشنه ثابت است و پنجه فضای کافی دارد؟
زیره: برای سطح مسیر اصطکاک و محافظت کافی دارد؟
وزن: برای چند ساعت حرکت غیرضروری سنگین نیست؟
رویه: میزان تهویه و مقاومت آن با شرایط مسیر هماهنگ است؟
اگر پاسخ این موارد مشخص باشد، مقایسه مدل‌های مختلف بسیار ساده‌تر از زمانی خواهد بود که فقط به قیمت، ظاهر یا عنوان «کفش کوهنوردی» توجه شود.
جمع‌بندی
برای برنامه‌های کوهنوردی یک‌روزه، کفش مناسب باید براساس نوع مسیر، شیب، وزن کوله و شرایط آب‌وهوایی انتخاب شود. در بیشتر مسیرهای سبک تا متوسط، یک کفش Hiking یا کوهنوردی سبک با زیره قابل‌اعتماد، محافظت مناسب و فیت صحیح نیاز کاربر را پوشش می‌دهد و استفاده از بوت‌های بسیار سنگین ضرورتی ندارد. در مسیرهای سنگلاخی، خیس یا پرشیب باید پایداری، اصطکاک و محافظت بیشتری در نظر گرفت. مهم‌ترین معیار نهایی همچنان فیت کفش است؛ مدلی که روی کاغذ مشخصات مناسبی دارد اما با فرم پا هماهنگ نیست، گزینه مناسبی برای چند ساعت صعود و فرود نخواهد بود.
سوالات متداول
آیا کفش کوهنوردی نو را می‌توان مستقیماً در یک برنامه طولانی استفاده کرد؟
بهتر است ابتدا چند بار در مسیرهای کوتاه‌تر از آن استفاده شود. این کار علاوه بر مشخص کردن نقاط فشار، فرصت تنظیم بند و جوراب مناسب را قبل از برنامه اصلی فراهم می‌کند.
برای کفش کوهنوردی چه جورابی مناسب است؟
جوراب Hiking با قابلیت مدیریت رطوبت و ضخامت متناسب با فضای داخلی کفش انتخاب بهتری است. جوراب خیلی ضخیم در کفش تنگ می‌تواند فیت را بدتر کند.
آیا کفی اصلی کفش را باید تعویض کرد؟
اگر کفی اولیه راحت و متناسب با فرم پا باشد، الزام به تعویض وجود ندارد. کفی تخصصی زمانی کاربرد دارد که فرد به حمایت یا فیت متفاوتی نیاز داشته باشد.
کفش Trail Running برای کوهنوردی یک‌روزه مناسب است؟
در مسیرهای سبک، مشخص و با بار کم می‌تواند مناسب باشد. برای زمین سنگی، مسیرهای دشوار یا زمانی که محافظت بیشتری لازم است، کفش Hiking یا کوهنوردی انتخاب مطمئن‌تری است.
بعد از برنامه گل‌آلود کفش کوهنوردی را چطور خشک کنیم؟
گل سطحی را با برس نرم و آب ولرم پاک کنید و کفش را در هوای آزاد و دور از حرارت مستقیم خشک کنید. قرار دادن کفش کنار بخاری یا منبع گرمای شدید می‌تواند به بعضی مواد و چسب‌های آن آسیب بزند.
به اشتراک بگذارید:
مطالب مرتبط
نظرتان را برای ما بنویسید. اگر هم در خصوص موضوعی سوال دارید، چنانچه اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشیم در طی 48 ساعت (سعی می کنیم) پاسخ خواهیم داد.