همه‌ی ما می‌دانیم که ورزش برای سلامتی ما مفید است و تاثیرات مثبت بسیار زیادی برای بدن‌مان دارد؟ اما آیا می‌دانیم چرا؟ چگونه این همه عَرقی که در طول تمرینات ورزشی می‌ریزید سبب سلامتی هرچه بیشتر سلول‌ها و ارگان‌های بدن می‌شود؟

دو پژوهش که توسط گروه‌های متفاوت ارائه شده باشد، می‌تواند نتایج جالبی بدست دهد. یک تیم به سرپرستی محققان بیمارستان عمومی ماساچوست که چندین هزار فرآورده‌ی متابولیکی جانبی ایجاد شده در خون توسط تمرینات ورزشی را از هم تفکیک کردند و در مورد اینکه چگونه این ترکیبات قبل و بعد از ورزش تغییر می کنند،به نتایجی دست یافتند.

در حالی که تیم دیگر از دانشگاه کالیفرنیا، سان فرانسیسکو،ا ثر ورزش بر روی چگونگی سَیر افزایش سن سلول را مطالعه کرد. هر دو تیم محققان از حقایقی پرده برداشتند و در مورد نحوه پاسخ بدن به تمرینات ورزشی اکتشافاتی را به ارمغان آوردند. یافته‌های آنها شیوه‌ها‌ی نوینی را به منظور افزایش تاثیرات مفید فعالیت‌جسمانی بر بدن به جامعه‌ی ورزش عرضه کرد.

در مقاله ماساچوست که در مجله‌ای به نام (برگردان علم به طب) منتشر شده است، محققان 200 فرآورده‌ی متابولیک جانبی را از 300 فاکتوری که به مدت ۱۰دقیقه دویدن (بر روی تردمیل در آزمایشگاه) در خون ایجاد شده ‌بود، تفکیک کردند. نمونه‌های خون در فواصل زمانی قبل از فعالیت، بلافاصله پس از فعالیت و سپس یک ساعت بعد گرفته شده بود. از 200 عامل موجود در خون آزمودنی‌ها 20 عامل، تغییرات قابل توجهی در قبل و بعد از فعالیت داشتند.

نمونه‌هایی از این محصولات جانبی به عنوان فرآورده‌های متابولیکی حاصل از فعالیت بدنی، مانند افزایش لاکتات و ایجاد تغییراتی در تجزیه چربی‌ها، قندها و اسیدهای آمینه مختلف،بلاک‌های تامین‌کننده‌ی پروتئینی در عضلات،شناخته می‌شوند.

یکی از فرآیند‌هایی که تا قبل از این مطالعات کشف نشده بود، تولید نوعی ویتامین است که منجر به آزاد سازی انسولین می‌شود. همچنین مشخص شده است که افراد دارای تناسب اندام قادر به چربی‌سوزی بیشتر و موثرتر در حین اجرای فعالیت‌های بدنی هستند، زیرا بیشتر فرآورده‌های جانبی حاصل از متابولیسم‌ چربی‌ها را نسبت به افراد چاق‌تر به مصرف می‌رسانند.

این اطلاعات می‌توانند به درک بهتری از  چگونگی ارزشیابی میزان تناسب‌اندام افراد مختلف و به حداکثر رساندن فواید حاصل از تمرینات ورزشی بیانجامد (به عنوان مثال،کشف و ایجاد ترکیباتی که می‌تواند برای رفع کمبود‌ها و توسعه‌ی توانایی بدن افراد متخلف بکار رود و منجر به چربی‌سوزی بیشتر، سوخت قند یا پروتئین برای تولید انرژی مورد نیاز بدن شود.)

در مطالعه‌ا‌ی که توسط تیم دوم صورت گرفته است، محققان بر روی یک بخش خاصی از سلول‌ها که به عنوان مرکز پیری (بخشی از سلول که فرایند پیری را باعث می‌شود) شناخته می‌شود متمرکز شده‌‌است. تلومرها بخش‌هایی از DNA در انتهای کروموزوم‌ها هستند (مانند بخش پلاستیکی انتهای بند کفش) که به تثبیت ماده ژنتیکی درون سلول کمک می‌کند و به عنوان بخشی از سلول تقسیم می‌شوند و ژن‌های آن بار‌ها و بارها تکثیر می‌شوند.

با این وجود هر تلومر با تقسیم سلولی،کوتاه می‌شود.این اتفاق در سلول‌های سوماتیک بخصوص سلول‌های پروتئینی بیشتر رخ می‌دهد.در سلولهای سوماتیک جانداران پر سلولی مثل انسان طول تلومر پیوسته کاهش می‌یابد.این سلول‌ها طی تمایز،توانایی تولید آنزیم تلومراز(آنزیمی که طول تلومر‌ها را افزایش می‌دهد)را از دست می‌دهند، بنابراین در هر دور همانند سازی در این سلول‌ها آنزیم‌های درگیر در انتهای تلومر با مشکل عدم وجود پایانه روبرو شده و قسمتی از انتهای تلومر همانند سازی نمی‌گردد. این مسئله طی تقسیمات متوالی باعث کاهش تدریجی طول تلومر می‌گردد، نهایتاً منجر به مرگ سلول می‌شود.

بدنه‌ی اصلی تحقیقات به این موضوع اشاره دارد (که توسط تیم دوم یعنیUCSF انجام شده است) ،که عامل استرس می‌تواند منجر به کوتاه شدن تلومرها در نتیجه خاتمه‌ی زندگی سلولی را تسریع کند. بنابراین تیم تحقیقاتی (کشف کارکرد تلومر و آنزیم تلومراز در دهه 1990 توسط سه دانشمند آمریکایی به نام‌های الیزابت بلک‌برن، خانم کرول گریدر و آقای جک زوستاک، منجر به اهدای جایزه نوبل سال 2009 به این سه نفر شد.) تصمیم گرفتند آزمایش کنند که آیا تمرین می‌تواند با این روند کاهش مقابله کند و طول تلومر‌ها و عمر سلول‌ها را تثبیت کند.

محققان با استفاده از نمونه‌هایی که از سلول‌های ایمنی خون 62  زن میانسال یائسه گرفته شده‌ است، اندازه‌ی طول تلومرها را در این سلول‌ها طی سه روز بررسی کردند. بیشتر داوطلبان اشخاصی بودند که به علت بیماری دمانس (اختلال مزمن و گاهی حاد فرایندهای روانی به علت بیماری عضوی مغز که با تغییر شخصیت و نئاندرتال شدن و موقعیت‌ناشناسی و اختلال در حافظه و داوری و اندیشه همراه است) تحت مراقبت بودند.

میزان دقایقی که این اشخاص صرف تمرینات ورزشی با شدت بالا کرده‌اند در پایان هر روز ثبت شده است. پس از گرد‌آوری داده‌ها، محققان بر این باورند (علیرغم استرس‌های موجود در زندگی آن‌ها) طول مدت توصیه‌ی شده‌ی کلی حداقل 75دقیقه فعالیت بدنی در هفته به منظور جلوگیری از کوتاه شدن تلومر‌ها در سلول‌هاست. این در حالیست که این زنان کمتر از این مدت حتی به نتایج بسیار شگفت‌انگیزی دست یافته‌اند.

این موضوع یک دیدگاه نوینی به منظور تغییر شیوه زندگی به ما ارائه می‌دهد.اینکه ورزش می‌تواند پیری سلولی را تحت تأثیر قرار دهد و کنترل کند.حتی شاید با وجود تاثیرات منفی استرس بر سلول‌ها نیز با کاهش طول عمر سلول‌ها مبارزه کند.اما همچنان تحقیقات برای تأیید این موضوع که فعالیت بدنی می‌تواند پیری سلولی را مهار کند، ادامه دارد.

این دو پژوهش در کنار هم به این موضوع اشاره دارند که چگونه مجموعه‌ای سیستماتیک به نام تمرینات ورزشی می‌تواند تاثیراتی بر بدن داشته باشد. کشف چنین موضوعاتی در سطح سلولی که نشان ‌دهد چگونه بدن‌ما به تمرینات جسمانی واکنش نشان می‌دهد به ما کمک می‌کند تا هم اهمیت فعالیت روزانه را بهتر درک کنیم،همچنین بتوانیم استفاده از هر دقیقه‌ی تمرینات‌مان در باشگاه را بیاموزیم.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com