آیا بدنسازی فتق هیاتال را تشدید کند؟درمان فتق هیاتال با ورزش

فتق هیاتال شایع است و با افزایش سن، احتمال وقوع آن نیز بیشتر می‌شود، البته جوان‌ها نیز دچارش می‌شوند. اما فتق هیاتال چیست؟ فتق هیاتال بیماری است که در اثر کشیده شدن قسمتی از معده به سمت بالا و درون دیافراگم روی می‌دهد. دیافراگم عضله‌ای است که حفره‌ی قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند و به ریه‌ها سیگنال می‌فرستد که تنفس کنند. به طور طبیعی لوله‌ی مری در حفره‌ی دیافراگم قرار دارد اما معده نه. اگر معده بالا کشیده شده و در این حفره گیر بیفتد (یعنی جایی که نباید باشد)، فتق هیاتال روی خواهد داد.

فتق هیاتال انواع گوناگونی دارد، که شایع‌ترین آنها فتق هیاتال لغزشی است. بیش از 95 درصد تمام فتق‌های هیاتال از این نوع هستند. شاید تعجب کنید که چرا فتق هیاتال اینقدر معمول است. بین 10 تا 80 درصد جمعیت، فتق هیاتال لغزشی دارند. طبق مطالعه‌ای، 60 درصد از افراد با رسیدن به 60 سالگی، دچار فتق هیاتال می‌شوند. اسم فتق هیاتال لغزشی از این گرفته شده که قسمت بالایی معده به حفره‌ی قفسه سینه می‌لغزد. معمولا علت این اتفاق، ضعف بافت عضله‌ای است که اطراف حفره‌ی دیافراگم را گرفته است.

علت فتق هیاتال چیست؟

هیچکس نمی‌داند دلیل فتق هیاتال دقیقاً چیست. بعضی از افراد از نظر آناتومی، بیشتر مستعد فتق هستند و بعضی از آسیب‌های شکمی نیز می‌توانند این احتمال را افزایش بدهند. داشتن اضافه وزن یا چاق بودن، بویژه چاقی شکمی، فشار را در حفره‌ی شکم افزایش داده و شانس بروز فتق را نیز بیشتر می‌کند. سرفه‌های شدید، استفراغ، بلند کردن جسم سنگین یا کشیدن بدن نیز احتمال فتق را بیشتر می‌کند. سیگاریها هم ریسک بالاتری دارند.

از کجا می‌توانید بفهمید که فتق دارید؟

خیلی از افرادی که فتق هرنیال دارند علائمی از ریفلاکس اسید معده به مری یا GERD را تجربه می‌کنند. این علائم ممکن است شامل احساس سوزش در گلو یا سینه مخصوصاً وقتی صاف روی تخت دراز کشیده‌اید یا به پایین خم می‌شوید می‌شود. داشتن مشکل ریفلاکس، با فتق هیاتال یا بدون آن، نشانه‌های مشابهی دارد: برگشت اسید معده به مری و دهان، سوزش سردل، آروغ زدن، احساس سیری و سنگینی و گاهی هم تهوع. بسیاری از فتق‌های هیاتال جزئی، علائم خاصی ندارند و ممکن است شما دچارش باشید بدون آنکه حتی بدانید.

فتق هیاتال و ریفلاکس اسید گاهی با هم همراه می‌شوند

تقریباً 20 درصد افراد دچار مشکل ریفلاکس هستند، اما همه‌ی آنها فتق هیاتال ندارند. شما هم ممکن است فتق هیاتال داشته باشید اما علائم ریفلاکس را نداشته باشید. بعضی وقت‌ها افراد زمانیکه به دلایل دیگری تحت اندوسکوپی معده قرار می‌گیرند متوجه می‌شوند که فتق هیاتال دارند. اگر پزشک‌تان به شما گفت که فتق هیاتال دارید چه؟ ممکن است این سوال پیش بیاید که آیا می‌توانم تمرینات بدنسازی را انجام بدهم، مخصوصا با وزنه‌های سنگین، زیرا بلند کردن وزنه‌های سنگین، فشار داخل حفره‌ی شکم را افزایش می‌دهد.

فتق هیاتال و تمرینات بدنسازی

خوشبختانه اگر شما دچار فتق هیاتال لغزشی در حد جزئی باشید، بلند کردن وزنه آسیبی به شما نمی‌زند، البته ممکن است علائم ریفلاکس‌تان را تشدید کند. وقتی وزنه می‌زنید، فشار داخل شکم را افزایش می‌دهید و این اتفاق می‌تواند موجب برگشت اسید معده به مری شده و علائم ریفلاکس را ایجاد کند، یعنی سوزش سردل، احساس ترش مزه در دهان، تهوع، نفخ یا استفراغ اسید معده. در هرصورت پیش از شروع تمرینات بنسازی این علائم را با پزشک‌تان در میان بگذارید، مخصوصا اگر فتق جدی یا علائم بارز ریفلاکس را دارید و حتما طبق توصیه‌های او عمل کنید.

همانطور که گفته شد بیشتر فتق‌های هیاتال از نوع لغزشی هستند. درصد کمتری از افراد، یعنی چیزی حدود 5 درصد، دچار فتق هیاتال از نوع پارامری هستند. در این نوع فتق، معده به درون حفره می‌لغزد و به راحتی هم برنمی‌گردد. این فتق هیاتال، جدی‌تر است زیرا خونرسانی به معده را کاهش می‌دهد.

اگر فتق هیاتال دارید قبل از بدنسازی با پزشک‌تان مشورت کنید. بسته به نوع فتق و شدت علائمی که دارید، پزشک توصیه می‌کند تغییراتی در روتین تمرینات خود ایجاد کنید تا وزنی که بلند می‌کنید، درصد بالایی از یک تکرار بیشینه‌تان را شامل نشود و فشار زیادی به شما وارد نکند. می‌توانید از تکنیک وزن پایین‌تر و تکرار بیشتر استفاده کنید. همچنین ممکن است لازم باشد از انجام ورزش‌هایی که به شکم فشار وارد می‌کنند خودداری کنید، مانند دراز و نشست، کرانچ و بالا آوردن پا.

اگر پزشک به شما اجازه‌ی زدن وزنه‌های سبک را داد، حتما فرم اجرای‌تان را کاملا اصلاح کنید و یادتان باشد درست تنفس کنید و نفس‌تان را حبس نکنید. وقتی نفس را حبس می‌کنید، فشار داخل حفره‌ی شکم بیشتر شده و می‌تواند علائم فتق را بروز دهد. همچنین همیشه از ناحیه‌ی زانو خم شوید، نه از کمر.

درمان فتق هیاتال با ورزش؛ کدام تمرین واقعاً می‌تواند کمک‌کننده باشد؟

اگر منظورتان از «درمان فتق هیاتال با ورزش» این است که با تمرین بتوان فتق را به جای خود برگرداند یا سوراخ دیافراگم را ترمیم کرد، شواهد علمی چنین اثری را برای ورزش نشان نداده‌اند. درمان فتق هیاتال به نوع فتق، اندازه آن و علائم فرد بستگی دارد و در مواردی که نیاز به درمان قطعی وجود داشته باشد، ورزش جایگزین درمان پزشکی یا جراحی نیست.

اما یک تفاوت مهم وجود دارد: برخی تمرین‌ها ممکن است به کاهش علائم ناشی از رفلاکس همراه فتق هیاتال کمک کنند.

یکی از جالب‌ترین موارد، تنفس دیافراگمی است. دیافراگم فقط عضله تنفس نیست؛ بخشی از ساختار ضد رفلاکس در محل اتصال مری و معده نیز محسوب می‌شود. به همین دلیل پژوهشگران بررسی کرده‌اند که آیا تقویت عملکرد دیافراگم می‌تواند کنترل رفلاکس را بهتر کند یا نه.

در یک کارآزمایی تصادفی، افرادی که GERD داشتند و فتق بزرگ یا جراحی قبلی ناحیه اسفنکتر مری نداشتند، به مدت چهار هفته تمرین تنفسی دیافراگمی انجام دادند. این تمرین باعث کاهش مواجهه مری با اسید و بهبود کیفیت زندگی شد. در افرادی که تمرین را ادامه دادند، مصرف داروی مهارکننده پمپ پروتون نیز در پیگیری طولانی‌تر کاهش یافت.

مطالعه دیگری نیز نشان داد که تنفس دیافراگمی می‌تواند تعداد دوره‌های رفلاکس بعد از غذا را کاهش دهد. در این مطالعه، افزایش فشار اسفنکتر تحتانی مری هنگام دم یکی از تغییرات فیزیولوژیک مشاهده‌شده بود؛ یعنی تمرین تنفسی احتمالاً فقط یک اثر آرام‌بخش ساده ندارد و می‌تواند روی مکانیسم‌های کنترل رفلاکس اثر بگذارد.

چگونه تنفس دیافراگمی را انجام دهیم؟

برای این هدف، تمرکز باید روی حرکت شکم و قسمت پایینی قفسه سینه هنگام دم باشد، نه بالا آوردن شانه‌ها. به‌آرامی از بینی نفس بکشید و اجازه دهید شکم در هنگام دم جلو بیاید؛ سپس بدون فشار و حبس کردن نفس، بازدم را انجام دهید.

نکته مهم این است که هدف از این تمرین، ایجاد فشار شدید داخل شکم نیست. بنابراین نباید آن را با مانور والسالوا، حبس نفس یا تمرین‌های شکمی پرفشار اشتباه گرفت.

شواهد جدیدتر نیز در مجموع کاهش علائم GERD با تمرین تنفسی دیافراگمی را گزارش کرده‌اند، اما نتایج مطالعات کاملاً یکدست نیستند و کیفیت و روش اجرای تمرین‌ها بین پژوهش‌ها تفاوت دارد. بنابراین بهتر است این تمرین را یک روش کمکی برای کنترل علائم بدانیم، نه درمان قطعی فتق هیاتال.

سایر راه‌های تسکین علائم فتق هیاتال

وعده‌های سنگین غذایی نخورید چون شکم‌تان را منبسط کرده و فشار وارد بر حفره‌ی آن را بیشتر می‌کند. بعد از خوردن غذا، دست کم دوساعت صبر کنید و سپس ورزش کنید. یک سری از غذاها می‌توانند علائم فتق را آشکار کنند، مثلا نوشابه‌های کافئین‌دار، شکلات، غذاهای اسیدی، الکل و غذاهای پرچرب.

اگر مدام علائم ریفلاکس را دارید، پزشک احتمالا داروهایی برای کاهش اسید معده تجویز می‌کند. این داروها می‌توانند ریسک آسیب به مخاط مری را کاهش بدهند. اما اگر چنین آسیبی روی بدهد می‌تواند شما را بیشتر مستعد ابتلا به سرطان مری کند. به همین دلیل درمان ریفلاکس اهمیت زیادی دارد. اگر علا‌‌ئم ریفلاکس مکرر‌تان ناشی از فتق هیاتال است، به دارو جواب نخواهد داد و برای برطرف کردن مشکل به عمل جراحی نیاز است، البته کمتر از 5 درصد افراد به عمل جراحی نیاز پیدا می‌کنند.

فراموش نکنید که تغییر سبک زندگی، مخصوصا کاهش وزن می‌تواند شدت ریفلاکس ناشی از فتق هیاتال را کم کند. ما می‌دانیم که بدنسازی به کنترل وزن کمک می‌کند، بنابراین به دستورالعمل‌های پزشک در این باره عمل کنید.

همچنین اگر با مشکلاتی چون تنگی نفس، درد در ناحیه قفسه سینه و یا مشکل در بلع مواجه شدید فورا به پزشک مراجعه کنید. اگر مشکل فتق هیاتال‌تان جدی باشد، گیرافتادگی معده در حفره‌ی دیافراگم می‌تواند به ریه‌ها فشار وارد کند و چنین شرایطی به عمل جراحی نیاز دارد.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com