نویسنده:
زمان مطالعه:
آخرین ویرایش:
داروهای دوپینگی که به عنوان داروهای افزایش عملکرد نیز شناخته می‌شوند مواد غیرقانونی هستند که به منظور بهبود عملکرد طراحی و استفاده می‌شوند. این مواد می‌توانند خطرناک باشند و سلامتی ورزشکاران را نیز به خطر بیندازند. همچنین استفاده از آنها می‌تواند باعث محرومیت ورزشکاران از رقابت‌ها شود.
داروهای دوپینگی چیست؟
داروهای دوپینگی موادی هستند که برای بهبود عملکرد طراحی می‌شوند؛ اما استفاده از آنها در ورزش‌ها ممنوع است، چون استفاده از آنها به طور بالقوه‌ای باعث آسیب به ورزشکاران شده و همچنین صحت و روح جوانمردی ورزش را نیز زیر سوال می‌برند.
برنامه‌های ضد دوپینگ برای ورزشکاران ایجاد شده است تا از سلامت ورزشکاران محافظت کند و همچنین تمامیت و یکپارچگی رقابت‌های ورزشی را حفظ کنند. این برنامه‌ها به این منظور طراحی می‌شوند که همه را در زمین مسابقه در یک سطح نگه دارد نه اینکه ورزشکاری به شکل ناجوانمردانه‌ای بتواند در رقابت با دیگران بهتر عمل کند.
دوپینگ ورزشی، داروها در ورزش، استروئید غیرقانونی، دوپینگ خونی و مکمل‌های ممنوعه همه اصطلاحاتی هستند که به استفاده غیرقانونی از مواد شیمیایی یا داروی غیرقانونی در ورزش اشاره دارد.
چرا ورزشکارها از داروهای دوپینگی استفاده می‌کنند
برنامه‌های تمرینی یک ابزار اساسی برای توسعه عملکرد در سطحی بالا هستند. ورزشکاران برنامه‌های تخصصی را دنبال می‌کنند که برای کمک به دستیابی به اوج عملکردشان طراحی شده‌اند. حتی با این حال، بعضی از ورزشکاران می‌خواهند مزیت عملکردی‌شان را با استفاده از مواد غیرقانونی در مقایسه با دیگران افزایش دهند.
اگر بخواهیم کمی از آنها را نام ببریم، ورزشکاران نخبه، شامل وزنه‌برداران المپیکی، بدنسازها، دونده‌های سرعت، دونده‌های ماراتن و حتی کمانداران و تیراندازان بعضی اوقات از داروهای دوپینگی به منظور بهره‌بردن از مزایای رقابتی استفاده می‌کنند.
انواع داروهای دوپینگی غیرقانونی
اگرچه انجام آزمایشات اطمینان از رقابت قانونی را فراهم می‌آورد؛ اما همیشه بعضی نمونه‌های دوپینگی شناسایی نمی‌شوند. در ادامه مشهورترین مواد ممنوعه افزایش عملکرد و نحوه استفاده آنها را آورده‌ایم.
آژانس جهانی ضد دوپینگ در سال 2021 لیست همه مواد ممنوعه افزایش عملکرد را منتشر کرد و همچنین مشخص کرد که آیا این مواد همیشه ممنوع هستند یا فقط در رقابت خاص یا رشته خاصی استفاده از آنها غیرقانونی است.
استروئید آنابولیک مصنوعی
استروئید آنابولیک یکی از عوامل مشهور در فعالیت‌هایی است که نیازمند حجم و قدرت برای عملکرد است. اگرچه تستوسترون طبیعی را می‌توان به عنوان یک عامل آنابولیک توصیف کرد، اما انواع نسخه‌های مصنوعی مختلفی از استروئید در بین بدنسازها محبوب شده‌اند.
مؤسسه ملی سوءمصرف مواد مخدر (NIDA) در این باره عنوان می‌کند که استروئید در میان غیرورزشکاران وزنه‌برداری در دهه 20 یا 30 سال رایج است. همچنین افرادی که عزت‌نفس پایینی دارند، افسردگی در آنها رو به افزایش است و دانش کمی درباره سلامتی نیز دارند بیشتر به استفاده از استروئید روی می‌آورند.
بیشتر استروئیدها به آسانی قابل تشخیص هستند و تقلب آماتوری درصد موفقیت کمی دارد. مثال‌ها: آنادرول، دیانابول، استانوزلول
تستستورن و هورمون‌های مربوطه
تستوسترون یک هورمون طبیعی است که در مردان و زنان یافت می‌شوند اگرچه مردان به طور مشخصی مقدار میانگین بالاتری از آن را در بدن در مقایسه با زنان دارند. افزایش تستوسترون بدن باعث فراهم‌آوردن اثر آنابولیک در بدن می‌شود. هورمون‌های پیش‌ساز که باعث افزایش تستوسترون نیز می‌شوند نیز استفاده می‌شوند.
چون تستوسترون به صورت طبیعی در بدن وجود دارد، آزمایش‌کنندگان تمایل دارند بازه طبیعی آن را مد نظر قرار دهند. محدوده بازه مرجع آزمایشگاهی سطوح طبیعی هورمون‌های پیش‌ساز را در مردان از 280 NG/DL تا 1100 NG/DL و در زنان از 15 NG/DL تا 70 NG/DL دسته‌بندی می‌کنند.
مثال‌ها: تستوسترون، DHEA
آمفتامین‌ها و دیگر محرک‌ها
انواع مختلفی از محرک‌ها مانند انواع مختلفی از آمفتامین‌ها در ورزش‌های مختلفی از فوتبال گرفته تا دوچرخه سواری و وزنه‌برداری و دو سرعت به کار گرفته شده‌اند. این عوامل دارویی و شیمایی با تحریک سیستم عصبی کار می‌کنند که باعث بهبود زمان واکنش ورزشکار می‌شوند.
بعضی از داروهای تجویزشده برای بعضی بیماری‌ها نیز محرک هستند؛ مانند داروهایی که برای ADHD (اختلال کم‌توجهی بیش‌فعالی) تجویز می‌شوند. یک ورزشکار که این نوع محرک را استفاده می‌کند می‌بایست به منظور رقابت معافیت درمانی (گواهی پزشک برای استفاده از آن دارو را داشته باشد) را ارائه کند.
مثال‌ها: دکسدرین، فن فلورامین، فنترمین
اپو
اریتروپویتین یا اپو (EPO) یک هورمون است که تولید سلول‌های خونی را افزایش می‌دهد که به نوبه خود باعث دسترسی بیشتر بافت‌ها به اکسیژن می‌شود. اکسیژن افزایش‌یافته باعث بهبود عملکرد می‌شود که به خصوص در ورزشکاران استقامتی مانند دونده‌های ماراتن، تری‌اتلون‌ها (سه‌گانه کارها) و دوچرخه‌سوارهای استقامتی به کار گرفته می‌شود.
دوپینگ اپو بعضی اوقات به عنوان دوپینگ ژنی نیز شناخته می‌شود. چون ژن‌درمانی پیشرفت‌های سریعی داشته است، تشخیص این نوع از دوپینگ می‌تواند سخت باشد. اما بعضی محققان در حال توسعه آزمایشات تشخیص ژنتیکی هستند که بهتر بتواند دوپینگ‌های ژنی را شناسایی کند.
مثال‌ها: اپو، سرا (CERA مخفف فعال کننده مداوم گیرنده‌های اریتروپویتین)
دوپینگ خون
دوپینگ خون در واقع گرفتن خون و ذخیره خون خودتان است تا به بدنتان اجازه دهید منابع خونی خود را دوباره پر کند. سپس خون گرفته‌شده دوباره به جریان خون تزریق می‌شود تا مانند دوپینگ اپو ظرفیت اکسیژن خون را افزایش دهد.
دیورتیک‌ها و سایر عوامل پوشاننده
استروئیدها و دیگر داروها به ناچار آثاری از خود به جا می‌گذارند که آزمایش‌کنندگان می‌توانند آنها را پیدا کنند. یک روش برای پرهیز از این کار استفاده از دیگر عوامل پوشاننده مانند افزایش خروجی ادرار به امید خارج‌سازی آثار داروهای ممنوعه است. این جایی است که دیورتیک‌ها و سایر عوامل پوشاننده (به این دلیل به آنها پوشاننده گفته می‌شود، چون آثار دوپینگ را مخفی می‌کنند) وارد میدان می‌شوند.
با این حال، آزمایش‌کنندگان با این رویکرد آشنا هستند و به همین دلیل در آزمایشاتشان علاوه بر داروهای ممنوعه، دنبال عوامل پوشاننده نیز هستند؛ بنابراین، هیچ راهی برای فرار از تشخیص وجود ندارد مگر اینکه عامل پوشاننده یا دیورتیک نیز دفع یا متابولیزه شود.
مثال‌ها: استازولامید، کلرتالیدون، دسموپرسین
چربی سوزها
بعضی از ورزشکارها از داروهایی استفاده می‌کنند که با حفظ و حمایت عضلات از چربی‌ها بیشتر استفاده کنند. این داروها می‌توانند خیلی پیچیده باشند با ترکیباتی مانند آنهایی که در درمان‌های کاهش وزن سنتی استفاده می‌شوند که به عنوان یک عامل بالقوه بهبوددهنده استقامتی-عملکردی عمل می‌کنند.
یک مثال از داروهای چربی‌سوز که برای کمک به بدنسازی استفاده می‌شود DNP است – که مخفف 2،4 – دی نیتروفنول است. استفاده از این دارو زمانی توجه آژانس ضد دوپینگ را به سمت خود جلب کرد که باعث کشته‌شدن و بیماری جدی یکی از ورزشکاران شد. امروزه این دارو در لیست داروهای ممنوعه است.
مثال‌ها: کلن بوترول، اسکیلوفرین
DNP همچنین گاهی اوقات در ساخت مواد منفجره به کار گرفته می‌شده است، و این مورد می‌تواند یکی از مهم‌ترین دلایل خطرناک بودن آن برای مصرف انسانی باشد.
هورمون‌های رشد
هورمون‌های رشد یا HGH به عنوان مکمل‌های دارویی برای سالیان زیادی توسط بدنسازها و سال‌های گذشته توسط دونده‌های سرعتی به کار گرفته می‌شدند. هورمون‌های رشد به صورت طبیعی توسط بدن تولید می‌شوند.
آزمایش‌کنندگان به دنبال بازه‌هایی داروی هستند که میزان تولید هورمون را در بدن تحریک می‌کنند. از جمله آنها می‌توان به فاکتور رشد فیبربلاست (FGFS)، فاکتور رشد هپاتوسیت (HGF)، فاکتور رشد شبه انسولین 1 (IGF-1) و فاکتور رشد مشتق از پلاکت (PDGF) اشاره کرد.
هورمون‌های پپتید
ورزشکاران ممکن است از پپتیدها که پروتئین‌های کوچک ضروری هستند برای طیف زیادی از اهداف عملکردی استفاده کنند. این اهداف عملکردی می‌توانند شامل تحریک تولید هورمون رشد و افزایش رشد عضله باشند.
تعداد زیادی از پپتیدهای استفاده شده به عنوان داروهای دوپینگی برای مصرف انسانی تأیید نشده‌اند. این داروها ورزشکار را در معرض خطر قرار می‌دهند؛ چون هیچ شواهد واضحی در دسترس نیست که مشخص کند که این مواد چگونه بر بدن تأثیر می‌گذارند.
مثال‌ها: گنادوتروپین جفتی، کورتیکورلین، هورمون لوتئینی
بتابلاکرها
بتابلاکرها دسته‌ای از داروهای سنتی هستند که در درمان بیماری‌های قلبی و فشارخون به کار گرفته می‌شوند. این داروها به طور قابل ملاحظه‌ای باعث پایین آوردن نرخ ضربان قلب می‌شوند. ورزشکاران رقابتی مانند کمانداران، تیراندازان و بیلیاردبازها از آنها استفاده می‌کنند تا ثبات لازم برای ضربات را برایشان به ارمغان بیاورد.
در رشته‌های کمانداری و تیراندازی با کمان استفاده از داروهای بتابلاکر برای همیشه ممنوع است – در دیگر ورزشکار شامل بیلیارد، دارت و گلف – فقط استفاده از آنها طی مسابقات ممنوع است.
مثال‌ها: آسبوتولول، سلیپرولول، پروپرانولول
سایر مواد
این گروه شامل عوامل شیمایی با کاربردهای تا حدی خاص است از دست‌کاری هورمونی گرفته تا اثرات متابولیک. برای مثال، مردان از داروی ضد-استروژن تاموکسیفن که برای درمان سرطان سینه استفاده می‌شود به منظور مقابله با اثرات استروژنی آنابولیک استروئیدها استفاده می‌کنند.
دیگر مواد ممنوعه طی رقابت‌ها شامل موارد زیر هستند:
- مواد مخدر (فنتانیل، مورفین، اکسی کدون)
- کانابینوئیدها (بجز کانابیدیول)
- گلوکوکورتیکوئیدها (کورتیزون، هیدروکورتیزون، متیل پردنیزولون)
تشخیص دوپینگ غیرقانونی
آزمایش داروهای غیرقانونی بهبود عملکرد در رشته‌های ورزشی نیازمند خون یا ادرار ورزشکاران و انتقال آنها به آزمایشگاه‌های معتبری است که توسط آژانس ضد-دوپینگ تأیید شده‌اند. این فرایند به منظور حفاظت از صحت نمونه‌های گرفته شده طراحی شده است.
اگر آزمایش یک ورزشکار برای یک ماده ممنوعه مثبت شود، عواقب آن می‌تواند شامل رد صلاحیت، تحریم یا تعلیق شود. مقررات ضد دوپینگ سختگیرانه است و ورزشکاران را مسئول هر چیزی که در بدنشان قرار می‌دهند می‌داند چه ممنوعه باشد چه نه.
حتی مکمل‌های غذایی به ظاهر ایمن نیز گاهی اوقات می‌توانند به دلیل استفاده بعضی مواد ممنوعه در آنها برای ورزشکاران مشکل درست کنند. اگر این مواد تشخیص داده شوند، می‌توانند باعث نتایج مثبتی در عملکرد ورزشکاران شوند.
آزمایش دوپینگ ورزشکاران در دوره مدرن امروزی خیلی پیچیده است و تلاش‌های اولیه تقریباً به طور قطع باعث شناسایی داروهای ممنوعه خواهد شد که در نتیجه آن، ورزشکار رد صلاحیت می‌شود. با این حال با اینکه پیچیدگی آزمایش افزایش یافته است اما نبوغ متقلبین دوپینگ نیز رشد کرده است.
خطرات سلامتی داروهای دوپینگی
استفاده از داروهای دوپینگی علاوه بر خطر تحت تأثیر قراردادن حرفه ورزشکارها، باعث افزایش احتمال خطرات سلامتی برای آنها نیز می‌شود. عواقب سلامتی بالقوه مرتبط با داروهای دوپینگی شامل موارد زیر می‌شوند:
- مشکلات قلبی
- سکته مغزی
- اثرات سلامتی روانی
- آسیب کلیوی یا کبد
- کاهش باروری در مردان و زنان
- آسیب مغزی
سؤالات رایج
چه درصد از ورزشکاران از داروهای بهبود عملکرد استفاده می‌کنند؟
مطالعات نشان داده‌اند که 14 تا 39% ورزشکاران نخبه بزرگسال عمداً از دوپینگ استفاده می‌کنند. برای ورزشکاران تفریحی این مقدار 18.4% است. با این حال، بعضی محققان می‌گویند که فهمیدن اینکه چه مقدار ورزشکار از داروهای ممنوعه استفاده می‌کنند به دلیل گزارشات نامتناقض سخت است.
آیا هیچ گونه داروهای بهبود عملکردی وجود دارند که قانونی باشند؟
اگر داروهای بهبود عملکردی در لیست ممنوعه آژانس ضد-دوپینگ نباشد، استفاده از آن قانونی است با این حال آن ماده می‌بایست توسط مقامات بهداشتی دولتی برای استفاده توسط انسان به عنوان یک دارو تأیید شده باشد.
چرا آزمایش ورزشکاران برای داروهای بهبود عملکرد اهمیت دارد؟
داروهای بهبود عملکرد هم می‌توانند برای سلامتی ورزشکار مضر باشند هم اینکه برای آنها مزایای ناجوانمردانه رقابتی را فراهم بیاورند. آزمایشات ورزشکاران برای بررسی این داروها به محافظت از سلامتی ورزشکاران کمک می‌کند در حالی که همچنین از صحت و یکپارچگی و روح جوانمردی ورزش نیز محافظت می‌کند.
عوارض جانبی داروهای بهبود دهنده عملکرد کدام‌اند؟
عوارض جانبی داروهای بهبود عملکرد بر پایه مواد استفاده شده متفاوت است؛ اما بعضی اوقات شامل موارد زیر می‌شوند:
- استروئیدهای آنابولیک: آکنه، الگوی طاسی مردانه، افزایش پرخاشگری، ناتوانی جنسی، افزایش اندازه سینه‌ها در مردان، رشد مو در صورت و دیگر اعضای بدن در زنان
- اپو: فشارخون، کم‌خونی، سکته مغزی، سرطان خون
- دوپینگ خون: لخته‌شدن خون، سکته مغزی
- هورمون رشد انسانی: مشکلات تیروئید، سردردهای شدید، ازدست‌دادن بینایی، دیابت، تومورها، آرتریت
- بتابلاکرها: کاهش فشارخون، مشکلات خواب، اسپاسم برونش
- دیورتیک‌ها: کم‌آبی، کرامپ عضلانی، سرگیجه، هماهنگی و تعادل ضعیف
- محرک‌ها: بی‌خوابی، اضطراب، لرزش، افزایش فشارخون، سکته مغزی، حمله قلبی
- کانابینوئیدها: افزایش نرخ ضربان قلب، مشکلات حافظه کوتاه‌مدت، کاهش واکنش‌پذیری و هماهنگی
- مواد مخدر: تهوع، استفراغ؛ کاهش نرخ ضربان قلب
جمع‌بندی
در حالی که بسیاری از ورزشکاران به مواد بهبود عملکرد وابسته نیستند، اما بعضی از آنها از این مواد غیرقانونی استفاده می‌کنند. این مواد پیامدهای منفی هم برای سلامتی ورزشکاران و هم برای صحت و روح جوانمردی ورزش دارند.
تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com
برچسبها:
منبع:
به اشتراک بگذارید:
مطالب مرتبط
مثل همیشه عالی.خدا قوت