آناتومی عضلات ساق پا

عضلات ساق پا را می‌توان به عضلات خلفی، عضلات قدامی و عضلات بخش جانبی ساق پا تقسیم نمود. این عضلات نیز همانند عضلات ساعد به دلیل قرار گیری در بخش فوقانی ساق  پا و داشتن تاندون‌های بلند، به این ناحیه از بدن یک حالت مخروطی شکل می‌دهند.

• عضلات ساق پا در قسمت خلفی: دو قلو، نعلی، کف پایی، رکبی، خم کننده طویل انگشتان پا، ساقی خلفی و خم کننده طویل شست پا می‌باشند.
• عضلات قدامی ساق پا شامل عضلات: ساقی قدامی، باز کننده طویل انگشتان پا، نازک نی یی طرفی و بازکننده طویل شست پا می‌باشند.
• عضلات جانبی ساق پا نیز شامل: دو عضله نازک نی  طویل و نازک نی کوتاه است.

عضله دوقلو

عضله دوقلو یکی از عضلات حجیم ساق پا می‌باشد. این عضله سطحی‌ترین عضله خلفی ساق پا و از سطح خلفی انتهای تحتانی استخوان ران شروع شده و به طرف پایین کشیده می‌شود. عضله با یک تاندون بسیار قوی به نام آشیل که قوی‌ترین تاندون بدن است و از بالا به پایین نازک‌تر می‌گردد، به سطح خلفی استخوان پاشنه متصل می‌شود. چسبندگی عضله روی کندیل داخلی استخوان ران در انتهای فوقانی عضله بیشتر و بزرگتر از محل چسبندگی عضله روی کندیل خارجی است. گاه عضله یک محل چسبندگی نیز روی مثلث رکبی استخوان ران دارد.

عضله نعلی

عضله نعلی نیز یکی دیگر از عضلات  حجیم ساق پا است. این عضله در بخش قدامی عضلۀ دوقلو واقع شده  و از بخش خلفی سر و یک چهارم فوقانی تنه نازک نی و همچنین سطح خلفی فوقانی و لبه میانی درشت نی در بخش میانی، شروع شده و به وسیله تاندون آشیل به سطح خلفی استخوان پاشنه متصل می‌شود. در حقیقت تاندون آشیل که ضخیم‌ترین و قوی‌ترین تاندون بدن است از بهم پیوستن تاندون‌های تحتانی دو عضله دوقلو و نعلی به وجود آمده است و حدود ۱۵ سانتیمتر طول دارد.

عضله کف پایی

عضله کف پایی عضله‌ای کوچک و کم حجم است که از انتهای تحتانی خط انشعاب خارجی استخوان ران شروع شده و به وسیله یک تاندون بسیار بلند که از میان عضلات دوقلو و نعلی می‌گذرد به انتهای تحتانی تاندون تحتانی آشیل مربوط می‌شود. شکم عضله حدود ۱۰-۷ سانتیمتر طول دارد.

عضله رکبی

عضله‌ای کوتاه و حجیم است که در بخش خلفی زانو وجود دارد. ابن عضله از بخش خارجی کندیل خارجی استخوان ران شروع شده و به طور مورب به سطح خلفی استخوان درشت نی در انتهای فوقانی چسبندگی پیدا می‌کند.

عضله خم کننده طویل انگشتان پا

این عضله از سطح خلفی استخوان درشت نی شروع شده و با یک تاندون طویل که از پشت قوزک پا می‌گذرد و در میانه کف پا به چهار قسمت تقسیم می‌شود و به چهار انگشت جانبی پا چسبندگی پیدا می‌کند. چسبندگی این چهار تاندون به بند سوم انگشتان در سطح کفی است. این عضله داخلی‌ترین عضله بخش عمقی عضلات این ناحیه می‌باشد.

عضله ساقی

عضله ساقی خلفی از سطح خلفی درشت نی در قسمت فوقانی و غشاء بین استخوانی و سطح داخلی استخوان نازک نی در قسمت فوقانی شروع می‌شود. تاندون عضله از سطح خلفی قوزک داخلی می‌گذرد و در سطح داخلی استخوان ناوی (برجستگی استخوان  ناوی) سطح کفی میخی (۱) میخی (۲)، میخی (۳)، لبه مسند قاپی در پاشنه و سطح کفی قاعده استخوان‌های دوم تا چهارم کف پایی و سطح کفی استخوان تاسی چسبندگی پیدا می‌کند.

 عضله خم  کننده طویل شست پا

این عضله خارجی‌ترین عضله عمقی این ناحیه از بدن است. عضله خم کننده طویل شست پا از بخش خلفی نازک نی و غشاء بین استخوانی (پرده پیوندی بین دو استخوان درشت نی و نازک نی) شروع می  شود. عضله به وسیله یک  تاندون بسیار بلند، که از سطح داخلی پا و پشت قوزک داخلی گذشته و به کف پا میرسد، به سطح کفی بند دوم انگشت شست پا متصل می‌شود  و بدین وسیله نیروی انقباضی این عضله به شست انتقال پیدا می‌کند.

عضله ساقی قدامی

این عضله قوی‌ترین عضله بخش قدامی ساق پا می‌باشد. عضله از کندیل خارجی درشت نی و دو سوم بخش فوقانی سطح خارجی درشت نی و بخش فوقانی سطح قدامی غشاء بین استخوانی شروع می‌شود. تاندون عضله در یک دوم تحتانی ساق پا شروع می‌شود و بعد از گذشتن از روی پا به سطح داخلی اولین استخوان میخی و سطح داخلی قاعده اولین استخوان کف پایی چسبندگی پیدا می‌کند.

عضله بازکننده طویل انگشتان پا

عضله  بازکننده طویل انگشتان پا از کندیل جانبی درشت نی (بخش قدامی کندیل) و بخش قدامی سر و سه چهارم بخش قدامی نازک نی شروع می‌شود. و به وسیله یک تاندون طویل که در پشت پا به چهار قسمت تقسیم می‌شود و هر یک به یکی از چهار انگشت جانبی پا می‌روند، به انگشتان ارتباط پیدا می‌کند. محل چسبندگی تاندون‌های روی سطح پشتی بند دوم و سوم چهار انگشت جانبی می‌باشد.

عضله نازک نی طرفی

این عضه بخشی از عضله بازکننده طویل انگشتان پا می‌باشد. در حقیقت قسمت کوچکی در بخش خارجی انتهای تحتانی عضله است و با یک تاندون پنجمی که از بخش خارجی تاندون اصلی جدا می‌شود و به روی سطح پشتی –  میانی قاعده استخوان پنجم کف پا ارتباط برقرار می‌کند.

عضله بازکننده طویل شسست پا

عضله بازکننده طویل شست پا از روی نیمه میانی سطح داخلی تنه نازک نی و غشاء بین استخوانی مجاور آن شروع شده و به وسیله یک تاندون طویل که از پشت پا می‌گذرد به قاعده بند دوم شست پا در سطح پشتی چسبندگی پیدا می‌کند. اغلب به وسیله یک تاندون نیز به قاعده سطح پشتی اولین بند شست نیز مربوط می‌شود.

عضله نازک نی طویل

این عضله بسیار طویل است و از سر و دو سوم  فوقانی سطح خارجی نازک نی شروع می‌شود. عضله نازک نی یی ممکن است روی کندیل خارجی درشت نی نیز چسبندگی داشته باشد. عضله با یک تاندون بسیار بلند که از قسمت خلفی قوزک خارجی پا می‌گذرد و سپس به کف پا کشیده می‌شده و بعد از گذشتن از عرض کف پا (به طور مورب) به قاعده سطح جانبی اولین استخوان کف پایی و اولین استخوان میخی چسبندگی پیدا می‌کند. این عضله همچنین ممکن است روی قاعده انگشت دوم کف پا نیز چسبندگی داشته باشد.

عضله نازک نی کوتاه

این عضله از دو سوم تحتانی سطح جانبی استخوان نازک نی در محل قدامی‌تر نسبت به محل چسبندگی عضله نازک نی یی بلند شروع شده و با یک تاندون نسبتا” طویل به سطح خارجی برجستگی قاعده استخوان پنجم کف پا چسبندگی پیدا می‌کند. لازم به ذکر است که تاندون عضله از بخش خلفی قوزک خارجی پا می‌گذرد.

منبع:  آناتومی انسان، تألیف اصغر رواسی