آیا نوشیدن آب گرم به کاهش وزن کمک می‌کند؟

شاید دیده باشید یک ترند جالب در اینترنت در حال دست‌به‌دست شدن است: گروهی ادعا می‌کنند که یک فنجان آب گرم روزانه (بدون چیز دیگری داخلش) می‌تواند فواید مختلفی مثل کاهش وزن، پوست شفاف‌تر، تسکین دردهای قاعدگی و گلودرد را ایجاد کند. این عمل اغلب به‌عنوان چیزی ساده و طبیعی تلقی می‌شود. اما آیا این ادعاها واقعی است؟ یا اینکه نوشیدن آب گرم فقط یکی از همان ترندهای سلامتی ویروسی (viral wellness fad) است که بیشتر درباره‌اش حرف زده می‌شود تا اثبات علمی؟

هر فایده‌ای که مشاهده می‌شود، ممکن است صرفاً ناشی از نوشیدن آب بیشتر، پیروی از یک روتین منظم سلامتی، یا احساس راحتی و آرامشی باشد که گرما ایجاد می‌کند، نه به‌خاطر خودِ داغ بودن آب. به عبارت دیگر، احتمالاً خودِ آب و عادتی که فکر می‌کنید برایتان مفید است، اهمیت بیشتری نسبت به دمای آن دارد.

در حالی که گرما می‌تواند برای برخی علائم تسکین‌دهنده باشد، تحقیقات فعلی نشان نمی‌دهند که آب گرم فراتر از فواید هیدراته ماندن، مزیت ویژه‌ای برای سلامتی داشته باشد.

هیدراتاسیون مهم‌تر از آب گرم یا سرد

آب، چه گرم باشد و چه سرد، برای حیات ضروری است. هیدراته ماندن از هضم غذا، گردش خون، عملکرد کلیه‌ها، تنظیم فشار خون و سلامت کلی بدن حمایت می‌کند.

تحقیقات منتشرشده در سال ۲۰۲۵ حتی نشان می‌دهند که ننوشیدن آب به میزان کافی می‌تواند مدیریت استرس‌های روزمره را به‌طور قابل توجهی دشوارتر کند. تا این لحظه، شواهد علمی قوی کمی وجود دارد که نشان دهد آب گرم نسبت به آب خنک یا آب با دمای اتاق، فواید سلامتی منحصربه‌فردی فراتر از خودِ هیدراتاسیون داشته باشد.

افسانه شماره1: آب گرم به کاهش وزن کمک می‌کند

هیچ کارآزمایی انسانی با کیفیت بالا وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آب گرم به‌تنهایی باعث کاهش وزن معنادار می‌شود.

پژوهش‌های مرتبط با مصرف آب به‌طور کلی نشان می‌دهند که نوشیدن مایعات بیشتر می‌تواند با افزایش احساس سیری قبل از وعده‌های غذایی و کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین یا پرکالری، به کنترل وزن کمک کند. با این حال، شواهد به اندازه‌ای قوی نیستند که آب گرم را برای کاهش وزن برتر از آب در دماهای دیگر بدانند.

یک مطالعه‌ی کوچک نشان می‌دهد که نوشیدن آب گرم ممکن است حرکات روده (پریستالسیس) را تحریک کند که می‌تواند به هضم کمک کند، اما این اثر محدود بوده و به کاهش چربی بدن منجر نمی‌شود.

به‌طور ساده، اگر نوشیدن آب گرم به شما کمک کند نوشیدنی‌های شیرین را کنار بگذارید یا در مجموع آب بیشتری بنوشید، ممکن است به‌طور غیرمستقیم از اهداف وزنی شما حمایت کند. اما خودِ دمای آب چیزی نیست که «چربی بسوزاند».

افسانه شماره 2: آب گرم گلودرد را درمان می‌کند

در اینجا روشن‌ترین شواهد وجود دارد که نشان می‌دهد دما می‌تواند اهمیت داشته باشد.

مایعات گرم می‌توانند گلودرد را تسکین دهند و به کاهش گرفتگی بینی کمک کنند. گرما و در برخی موارد بخار، باعث شل شدن مخاط و آرام شدن بافت‌های تحریک‌شده در گلو و راه‌های هوایی می‌شود.

این اثر مختص آب گرم ساده نیست. چای‌های گرم، دمنوش‌های گیاهی و نوشیدنی‌های گرمِ حاوی لیمو نیز می‌توانند تسکین مشابهی ایجاد کنند، زیرا گرما و مایع را هم‌زمان فراهم می‌کنند. به همین دلیل، نوشیدنی‌های گرم معمولاً برای علائم عفونت‌های تنفسی فوقانی توصیه می‌شوند. این روش درمان عفونت نیست و مدت بیماری را کوتاه نمی‌کند، اما تسکین علائم واقعی و از نظر فیزیولوژیک قابل توجیه است.

بنابراین آب گرم و سایر نوشیدنی‌های گرم می‌توانند علائم را کاهش دهند، حتی اگر علت زمینه‌ای بیماری را درمان نکنند.

افسانه شماره ۳: آب گرم پوست را شفاف می‌کند

هیچ شواهد علمی مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آب گرم باعث بهبود شفافیت پوست یا «سم‌زدایی» پوست می‌شود.

هیدراته ماندن به حفظ خاصیت کشسانی پوست و پیشگیری از خشکی کمک می‌کند. اما مطالعات نشان نمی‌دهند که نوشیدن آب گرم نسبت به آب با دمای دیگر برای سلامت پوست بهتر باشد.

ادعاهایی مبنی بر اینکه آب گرم پوست را «سم‌زدایی» می‌کند، گمراه‌کننده هستند. سم‌زدایی توسط اندام‌هایی مانند کبد و کلیه‌ها انجام می‌شود، نه با شست‌وشوی بدن از طریق نوشیدن آب گرم. بنابراین نوشیدن آب کافی از سلامت پوست حمایت می‌کند، اما دمای آن تفاوتی ایجاد نمی‌کند.

افسانه شماره ۴: آب گرم درد قاعدگی را کاهش می‌دهد

گرمای خارجی، مانند کیسه آب گرم، می‌تواند با شل کردن بافت‌ها و بهبود گردش خون، به کاهش گرفتگی عضلات و دردهای قاعدگی کمک کند.

اما نوشیدن آب گرم به‌تنهایی درد قاعدگی را تسکین نمی‌دهد. با این حال، هیدراته ماندن در دوران قاعدگی ممکن است به کاهش برخی ناراحتی‌های مرتبط با احتباس مایعات کمک کند، حتی اگر دمای آب نقشی نداشته باشد.

برخی دمنوش‌ها (به‌ویژه چای سبز و چای آویشن) ممکن است با کاهش سطح پروستاگلاندین‌ها (هورمون‌های دخیل در درد قاعدگی) و کاهش استرس اکسیداتیو (عاملی در بروز درد قاعدگی) در رحم، فوایدی داشته باشند. در مجموع، هیدراتاسیون مناسب همراه با این دمنوش‌ها می‌تواند به کاهش ناراحتی‌های قاعدگی کمک کند، اما آب گرم به‌تنهایی درمان محسوب نمی‌شود.

بنابراین گرما روی بدن مؤثر است، اما شواهد قوی برای مؤثر بودن نوشیدن آب گرم به‌تنهایی به‌عنوان درمان گرفتگی وجود ندارد.

چرا ادعاهای سلامتی درباره آب گرم همچنان باقی مانده‌اند؟

در دست گرفتن یک نوشیدنی گرم می‌تواند احساس آرامش ایجاد کند، شما را به نوشیدن مایعات بیشتر تشویق کند و بخشی از یک روتین آرام‌بخش شود که برای سلامت روان احساس خوبی ایجاد می‌کند.

این اثرات حسی و آیینی واقعی هستند، حتی اگر فواید فیزیکی آن‌ها محدود باشد. شبکه‌های اجتماعی می‌توانند تجربه‌های شخصی را شبیه به شواهد علمی جلوه دهند و همین باعث می‌شود این ادعاها به‌سرعت گسترش پیدا کنند.

اما بیشتر ادعاهای سلامتی، از جمله کاهش وزن، شفافیت پوست و کاهش دردهای قاعدگی، فراتر از فواید پایه‌ی هیدراتاسیون، پشتوانه‌ی علمی قوی ندارند. دمای آب اهمیت کمتری نسبت به مقدار آبی دارد که می‌نوشید.

بنابراین اگر آب گرم به شما کمک می‌کند بیشتر آب بنوشید، احساس آرامش بیشتری داشته باشید یا روزتان را با یک روتین لذت‌بخش شروع کنید، این کاملاً قابل قبول است. فقط تصور نکنید که خودِ گرما یک درمان مخفی و معجزه‌آساست.