متفورمین چیست؟ آیا مصرف متفورمین برای لاغری بی خطر است؟

متفورمین چیست و آیا مصرف این قرص برای کاهش وزن بی خطر است؟
تلگرام

متفورمین دارویی برای درمان بیماری دیابت نوع دوم است و به خانواده‌ی دارویی بیگوآنیدها تعلق دارد. از این دارو می‌توان برای پیشگیری از دیابت در افراد مستعد ابتلا به این بیماری استفاده کرد. افرادی که دیابت نوع دوم دارند، سطح قند خونشان بالاتر از حد نرمال است. متفورمین دیابت را درمان نمی‌کند، بلکه کمک می‌کند تا سطح قند خون در رِنج نرمال بماند.

متفورمین، داروی معروفی است زیرا خوب اثر می‌کند و عوارض جانبی کمی دارد و قیمتش هم نسبتاً پایین است. معلوم شده است که این دارو علاوه بر دیابت، برای سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز فوایدی دارد.

یکی از عوارض جانبی شایع مصرفاین دارو، کاهش وزن است. برای پایین آوردن ریسک دیابت نوع دوم، کاهش وزن هدفی است که از لحاظ پیشگیری و درمان اهمیت دارد و به همین علت، متفورمین برای کاهش ریسک و مدیریت دیابت نوع دوم مفید است.

اما آیا صرفاً اینکه مصرف متفورمین باعث کاهش وزن می‌شود دلیل خوبی برای مصرف این دارو از جهت کاهش وزن است؟ آیا مصرف آن خطری ندارد؟ برخی از مطالعات نشان داده‌اند که مصرف آن می‌تواند درمان بی‌خطری برای کاهش وزن افراد چاق باشد. اما ممکن است مناسب همه‌ی افراد نباشد، مخصوصاً آنهایی که اضافه وزن آنچنانی ندارند.

متفورمین چگونه عمل می‌کند؟

در دهه‌ی ۱۹۵۰، متفورمین به عنوان یک داروی ضد دیابت شناخته شد و هنوز هم دارویی است که برای کنترل یا پیشگیری دیابت نوع دوم تجویز می‌شود. یکی از شیوه‌‌های اثر گذاریآن، کاهش مقاومت نسبت به انسولین است. مقاومت به انسولین، دلیل اصلی دیابت نوع دوم بوده و می‌تواند عاملی برای بروز سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز باشد.

هر چند مکانیسم دقیق تاثیر متفورمین بر کاهش وزن هنوز کاملاً معلوم نیست، اما اینطور تصور می‌شود که دست کم تا حدودی می‌تواند حساسیت به انسولین را افزایش بدهد.


پیشنهاد مطالعه: انسولین چیست و چه نقشی در رشد عضلات و چاقی دارد؟


متفورمین، مقدار گلوکز تولید شده توسط کبد را کاهش می‌دهد، جذب گلوکز از طریق روده را کم می‌کند و به عضلات کمک می‌کند تا گلوکز بیشتری جذب کنند.

متفورمین به عنوان دارویی برای حساس کردن بدن نسبت به انسولین به کار می‌رود، نه به عنوان دارویی جهت کاهش وزن. بر اساس مکانیسم عمل متفورمین در بدن، «کاهش وزن، تنها یکی از عوارض جانبی آن است».

آیا متفورمین کمکی به کاهش وزن می‌کند؟

مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۲، بی‌خطر بودن متفورمین و قابل قبول بودن آن را برای کاهش وزن در افرادی که تحت برنامه‌های پیشگیرانه از دیابت بودند مورد آزمایش قرار داد. تنها موردی که مشاهده شد، عوارض جانبی این دارو روی سیستم معده و روده بود که خفیف بودند. افرادی که متفورمین مصرف کرده بودند، در مقایسه با گروهی که دارونما مصرف کرده بودند، وزن و دور کمر کمتری داشتند.

افراد شرکت کننده در این آزمایش به دو گروه تقسیم شده بودند؛ گروهی به مدت دو سال متفورمین مصرف کرده بودند و گروه دیگر دارونما. بعد از دو سال، گروهی که متفورمین مصرف کرده بودند نسبت به گروهی که دارونما مصرف کرده بودند، روند کاهش وزن بیشتری داشتند.

متفورمین چیست و آیا مصرف این قرص برای کاهش وزن بی خطر است؟

محققان نتیجه گرفتند که متفورمین، درمان بی‌خطری برای پیشگیری از دیابت بوده و طبق مطالعات، می‌‌توان تا ۱۰ سال مصرف آن را ادامه داد. سایر پژوهش‌ها دریافتند متفورمین به تنهایی می‌تواند دریافت کالری را کاهش بدهد اما روی چربی بدن تاثیری ندارد و متفورمین همراه با ورزش می‌تواند بیشتر از ورزش ِ تنها، وزن بدن را پایین بیاورد.

اما نتیجه‌ی همه‌ی مطالعات اینگونه نبوده است که ثابت کند متفورمین کاهش وزن چشمگیری به دنبال دارد. برخی مطالعات نیز اعلام کرده‌اند که کاهش وزن با متفورمین، پروسه‌ای زمانبر است و ممکن است یک یا دو سال طول بکشد تا کاهش وزن قابل توجهی مشاهده شود و این نتیجه در افراد متفاوت است.

عوارض جانبی متفورمین

متفورمین می‌تواند عوارض جانبی خفیف یا جدی داشته باشد، که در مردان و زنان یکسان است.  عوارض جانبی متفورمین می‌تواند با شروع مصرف آن بروز کند، اما معمولاً به مرور زمان برطرف می‌شود. اگر این علائم شدید شدند یا برای‌تان مشکلی ایجاد کردند، پزشک‌تان را در جریان بگذارید:

  • سوزش معده
  • معده درد
  • دل آشوبه یا استفراغ
  • نفخ
  • گاستریت
  • اسهال
  • یبوست
  • کاهش وزن
  • سر درد
  • طعم فلز مانند ناخوشانید در دهان

عوارض جانبی جدی مصرف متفورمین

اسیدوز لاکتیک

خطرناکترین عارضه‌ی جانبی مصرف متفورمین، اسیدوز لاکتیک است. در بسته‌ی محصول این دارو، هشدار جدی در این مورد وجود دارد که از طرف سازمان غذا و داروی آمریکاست. اسیدوز لاکتیک مشکلی نادر اما جدی است که می‌تواند به دلیل تجمع متفورمین در بدن ایجاد شود.

اسیدوز لاکتیک مشکلی اورژانسی است که باید فورا در بیمارستان درمان شود. مراقب فاکتورهایی که ریسک اسیدوز لاکتیک را بالا می‌برند باشید. اگر با هرگونه علامتی از اسیدوز لاکتیک مواجه شدید فوراً با پزشک‌تان تماس بگیرید:

  • خستگی مفرط
  • ضعف
  • کاهش اشتها
  • تهوع
  • استفراغ
  • تنگی نفس
  • سرگیجه
  • احساس سبُکی در سر
  • ضربان قلب تند یا کُند
  • احساس سرما
  • درد عضلانی
  • گُرگرفتگی
  • معده درد همراه با هرکدام از علامت‌های زیر
  • کم خونی (آنمی)

متفورمین می‌تواند سطح ویتامین B12 را در بدن کاهش بدهد. در موارد نادر این اتفاق می‌تواند موجب کم خونی شود. اگر ویتامین B12 یا کلسیم کافی در رژیم غذایی‌تان مصرف نکنید، ممکن است در معرض خطرات جدی‌تر کاهش ویتامین B12 قرار بگیرید. سطح ویتامین B12 شما می‌تواند با توقف مصرف آن یا مصرف مکمل B12 بهبود پیدا کند. بدون مشورت با پزشک مصرف متفورمین را متوقف نکنید.

علائم کمتر شایع کم خونی شامل خستگی، سرگیجه و احساس سبُکی در سر می‌شود. اگر فکر می‌کنید ممکن است کم خونی داشته باشید، از پزشک‌تان بخواهید وضعیت سلول‌های قرمز خونی‌تان را چکاپ کند.


پیشنهاد مطالعه: قرص چربی سوز ونوستات و آیا می تواند مضر باشد؟


هیپو گلیسمی

متفورمین به تنهایی منجر به هیپوگلیسمی نمی‌شود (افت قند خون)، اما در موارد نادر اگر مصرف آن همراه با موارد زیر شود ممکن است دچار هیپو گلیسمی شوید:

  • رژیم غذایی نادرست
  • ورزش‌های سنگین
  • مصرف زیاد الکل
  • سایر داروهای دیابت

اگر هر کدام از علامت‌های هیپو گلیسمی را داشتید با پزشک‌تان تماس بگیرید، شامل:

  • ضعف
  • خستگی
  • تهوع
  • دل آشوبه
  • معده درد
  • سرگیجه
  • احساس سبُکی در سر
  • ضربان قلب تند یا کُند غیر عادی

فاکتورهای گوناگونی می‌توانند خطر بروز اسیدوز لاکتیک ناشی از مصرف متفورمین را بالا ببرند. اگر هر کدام از این فاکتورها را دارید، حتماً پیش از مصرف آن با پزشک‌تان گفتگو کنید.

مشکلات کلیوی

کلیه‌های شما متفورمین را از بدن‌تان خارج می‌کنند. اگر کلیه‌های‌تان خوب کار نکنند، میزان بیشتری از آن در سیستم‌تان خواهد ماند که می‌تواند خطر اسیدوز لاکتیک را افزایش بدهد. اگر دچار مشکلات کلیوی خفیف یا متوسط باشید ممکن است پزشک‌تان با دوز کمتری از متفورمین درمان را شروع کند.

اگر هم مشکل کلیوی‌تان شدید باشد یا سن‌تان بالاتر از ۸۰، این دارو مناسب شما نیست. پزشک‌تان احتمالا قبل از اینکه مصرف متفورمین را شروع کنید، عملکرد کلیه‌های‌تان را تست خواهد کرد و سپس سالی یکبار این چکاپ تکرار خواهد شد.

مشکلات کبدی

اگر مشکلات حاد کبدی دارید نباید متفورمین مصرف کنید. کبد، اسید لاکتیک را از بدن خارج می‌کند. بنابراین مشکلات حاد کبدی می‌تواند منجر به تجمع اسید لاکتیک در بدن شود. تجمع اسید لاکتیک نیز ریسک اسیدوز لاکتیک را بالا می‌برد. بنابراین مصرف آن با وجود مشکلات کبدی خطرناک است.

مصرف الکل

نوشیدن الکل همراه با مصرف متفورمین، ریسک هیپوگلیسمی را افزایش می‌دهد و ضمنا خطر اسیدوز لاکتیک را بالا می‌برد. زیرا مصرف الکل، سطح اسید لاکتیک را در بدن افزایش می‌دهد. بنابراین همزمان با مصرف متفورمین نباید الکل بنوشید.

عمل جراحی یا رادیولوژی

اگر قرار است تحت عمل جراحی یا رادیولوژی قرار بگیرید که از کنتراست یُد استفاده می‌شود، باید مصرف متفورمین را از ۴۸ ساعت قبل متوقف کنید. عمل جراحی یا رادیولوژی می‌توانند دفع این دارو را از بدن را کُند کنند و در نتیجه ریسک اسیدوز لاکتیک را بالا ببرند. بعد از عمل جراحی یا رادیولوژی تنها در صورتی می‌توانید مصرف آن را ادامه دهید که تست عملکرد کلیه‌های‌تان نرمال باشد

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com

منابع:   caloriesecrets + healthline

به اشتراک بگذارید :
loading...
loading...

مطالب مشابه

نظرتان را برای ما بنویسید. اگر هم در خصوص موضوعی سوال دارید، چنانچه اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشیم پاسخ خواهیم داد.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *