مفهوم تعليم و تربيت
ديدگاه ديويی در تعليم و تربيت در چند عبارت قابل تعريف است:
 شخص براساس تجارب پيشين فكر می كند، و يا تربيت فرد عبارت است از تمام اعمال از بدو تولد تا لحظه مرگ. تعليم و تربيت يک پديده عملی است، فرد با عمل ياد می گيرد. تعليم و تربيت در كلاس درس، كتابخانه، زمين‌بازی، ورزشگاه، مسافرت و خانه به‌وقوع می پيوندد و محدود به كليسا يا كلاس درس نيست، بلكه هر جا كه افراد جمعی را تشكيل دهند تربيت تحقق خواهد يافت (بوچارد 1374).

استاد مطهری درباره تربيت می نويسد:
تربيت عبارت است از پرورش دادن، يعنی به فعليت در آوردن استعدادهای درونی فرد. بدين جهت تربيت بايد تابع و پيرو فطرت باشد، يعنی تابع و پيرو طبيعت و سرشت آدمی باشد. اگر بخواهيم يک فرد استعدادهايش شكوفا شود، بايد كوشش كرد همان استعدادهايی كه در او هست بروز و ظهور كند.امروزه، تعليم و تربيت به‌معنی پرورش فرد به‌عنوان يک موجود هدفدار، مستقل، معنويت خواه و خداجوست.

برای اينكه قشر جوان برای نيل به چنين هدفی مهيا شوند بايد موارد زير را درک كنند:

1- شناسايی فطرت خويش و ديگران و ظرفيت ادامه خود تكاملی و ارتباط با ديگران.
2- درک ميراث های فرهنگی و توانايی ارزيابی آن ها.
3- درک مظاهر اجتماعی، مهارت و ارزش های ضروری برای شركت مؤثر در فعاليت ها.
4-درک نقش ارتباط و مهارت در برقرار كردن ارتباط.
5- شناخت جهان مادی و توانايی سازگاری با آن.
6- شناخت نقش جلوه‌های زيبايی شناسی در زندگی انسان، ظرفيت بيان و اظهار احساسات خود از طريق اين جلوه‌ها (بوچارد 1374).
7- كاوش در جهان‌بينی ها به‌منظور انتخاب برترين جهان‌بينی و ايدئولوژی برای آگاهی كامل بر غايت هستی و روش صحيح زندگی.
8- درک فوايد تزكيه و تهذيب نفس برای دستيابی به سعادت و قرب‌الی الله (اشرفی 1364) كه غايت هستی است.

قلمروهای تعليم و تربيت

قلمرو های تعليم و تربيت عبارتند از :
 يادگيری شناختی
حوزه شناختی، قابليت های عقلانی و هوشی مركب از معرفت، شكل‌گيری ايده‌ها، مفاهيم، قدرت حل مسأله، تجزيه و تحليل و ارزيابی اطلاعات را در برمی گيرد.
 احساسی (عاطفی)
قلمرو احساسی و عاطفی بر تكامل علائق، عقايد، آرمان ها رفتارها و ارزش ها متمركز است.
 روانی ـ حركتي
حوزه روانی ـ حركتی، تكامل و توسعه آمادگی جسمانی و كسب مهارت های حركتی و هماهنگی عصبی عضلانی را شامل می شود.

تربيت‌بدنی و ارتباط آن با تعليم و تربيت

براي تشريح كامل نقش تربيت‌بدنی در فرايند تعليم و تربيت، بايد توانايی تربيت‌بدنی در سه حوزه تربيتی مورد بحث قرار گيرد.

  •  يادگيری شناختی
  • قلمرو احساسی (عاطفی)
  • حوزه روانی ـ حركتی

حوزه شناختی

هدف از تكامل شناختی، توسعه معرفت و بالا بردن فهم و ادراک است. تربيت‌بدنی به‌طرق مختلف در اين روند تكاملی مؤثر است. اين راه ها عبارت‌اند از:
1-تربيت‌بدنی در موفقيت تحصيلی و فرهنگی مؤثر است.
2- فعاليت حركتی با جريان فكری پويا و متعالي در ارتباط است.
 3- تربيت‌بدنی موجب شناخت تمرين و ورزش، تندرستی و بيماری می شود.
4- تربيت‌بدنی موجب شناخت بدن انسان است.
5- تربيت‌بدنی روشنگر نقش فعاليت جسمانی و ورزش در فرهنگ ملل است.
6- تربيت‌بدنی و ورزش به مصرف معقول و استفاده مطلوب از خدمات و تسهيلات كمک می كند.

قلمرو احساسی (عاطفی)
1- در اين قلمرو علائق، نظرات و رفتار، احساسات و ارزش ها مد نظر هستند. در اين قلمرو بر سيستم ارزشی و فلسفه‌ای كه پايه و اساس بلوغ و تكامل فرد است تأكيد می شود. موارد تأثير تربيت‌بدنی در اين قلمرو عبارت‌اند از:
تربيت‌بدنی به خودشكفتگی عزت‌نفس و واكنش سالم واصولی در مقابل فعاليت جسمانی كمک می كند.
2- تربيت‌بدنی موجب باور و تصديق زيبايی است.

3- تربيت‌بدنی در جهت دادن زندگی به سوی اهداف ارزشمند سهيم است. فرد تربيت يافته بايد هوشيارانه زندگی را در جهت صحيح هدايت كند.
4- برنامه‌های تربيت‌بدنی دارای اهداف انسان دوستانه هستند.
5- برنامه‌های تربيت‌بدنی از طريق بازی، لذت از تجارب غنی اجتماعی را فراهم می سازد.
6- برنامه‌های تربيت‌بدنی فرصت بازی گروهی را فراهم می آورد.
7- تربيت‌بدنی تواضع، بازی عادلانه و خصايل پهلوانی را می آموزد.

حوزه روانی ـ حركتی

در تربيت‌بدنی حوزه روانی ـ حركتی با مهارت های حركتی در ارتباط است. فعاليت های سازمان يافته در مدارس اساس و مبنای بهينه‌سازی عملكردهای جسمانی قشر جوان در طول دوران رشد و تكامل است. تربيت‌بدنی به‌طرق مختلف در حوزه روانی ـ حركتی مؤثر است. اين راه ها عبارت‌اند از:

1- تربيت‌بدنی مهارت های حركتی را در ورزشكاران و تماشاگران بهبود می بخشد .
2- تربيت‌بدنی به كسب مهارت های استفاده از اوقات فراغت پس از اشتغال ذهنی كمک می كند.
3-تربيت‌بدنی  مهارت های اساسی حفاظت از محيط‌ زيست را توسعه می دهد

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com

حسن خلجی