اگر معمولاً در محیط‌های نامتعارف تمرین می‌کنید که دارای آب و هوای بسیار گرم با دمای بالاست، بسیار مهم است که از محدودیت‌های خود آگاه باشید. بیش تمرینی می‌تواند به احساس خستگی، درد و بیماری منجر شود که در بدترین شرایط ممکن است منجر به وقوع پدیده‌ای خطرناک به نام رابدومیولیز شود.

این وضعیت خطرناک سلامت عمومی به طور جدی پیچیده است و برخی اوقات با مرگ و میر افرادی که در این گونه محیط‌های سخت و دشوار با دمای بالا به تمرین می‌پردازند، مرتبط می‌باشد. لازم است در حین تمرین در این گونه محیط‌ها به علائم و موارد ایمنی آن آگاهی داشته باشید. در بدترین حالت وقوع پدیده ناگوار رابدو به بستری شدن در بیمارستان منتهی خواهد شد.

رابدومیولیز چیست؟

رابدومیولیز که بطور مختصر و مفید به عنوان رابدو شناخته می‌شود، وضعیت خطرناکی از سلامت عمومی می‌باشد که سبب می‌شود تا سلول‌های عضلانی شکسته شده و به صورت پروتئین در جریان خون آزاد شود. رابدو حاصل استرس گرمایی شدید به هنگام پارگی بافت‌های میکروسکوپی عضلانی در حین تمرین شدید می‌باشند.

رابدومیولیز می‌تواند منجر به وضعیت‌های جدی‌تر مرتبط با سلامتی از جمله اختلالات موقتی در سیستم بدن، از کار افتادن کلیه و در برخی موارد با خطر مرگ همراه است. در اینگونه موارد بدن به جای ترمیم بافت‌های آسیب دیده هرچه پروتئین و الکترولیت موجود را به داخل خون آزاد می‌کند.

این مواد در داخل جریان خون به حرکت در می‌آیند که بوسیله گردش سراسری می‌تواند بر ارگان‌ها و بافت‌های مختلف اثر مخرب داشته باشد و در نهایت سبب شود تا سیستم بدن از کار بیفتد. فاکتورهای خطر شامل حرارت بالای محیط، فعالیت بدنی تاحد تقلا (رابدومیولیز حاصل از فعالیت بالا) و آسیب دیدگی عضلانی می‌باشد.

علائم و نشانه‌های رابدومیولیز

وقوع رابدو ۳ علامت اصلی دارد: ادرار تیره رنگ (ادرار دارای رنگ) عضلات ضعیف، درد عضلانی مزمن دائمی.

دلایل وقوع رابدومیولیز

دلایل وقوع پدیده «رابدو» زیاد است، اما معمول‌ترین دلیل وقوع رابدومیولیز تخریب بافت‌های عضلانی ناشی از آسیب پارگی است. این عارضه در اثر نتیجه مصرف دارو و مواد مخدر، همچنین علل دیگری از جمله عفونت و بیش‌تمرینی حاصل از فعالیت فیزیکی شدید در دمای بالاست (محیط‌های شرجی با رطوبت و حرارت خشک ۴۰ درجه به بالا) که منجر به‌عدم تعادل‌هایی در میزان الکترولیت می‌شود.

برخی از علل وقوع پدیده رابدومیولیز شامل مصرف استاتین‌ها می‌باشد. این طبقه دارویی که به عنوان HMG-CoA مهارکننده‌های ردوکتاز شناخته می‌شوند، جز داروهای کاهش دهنده چربی داخل جریان خون می‌باشند، که برای موارد کلسترول بالا مرتبط با بیماری‌های قلبی عروقی تجویز می‌شوند. در سال ۲۰۱۲ سازمان غذا و داروی آمریکا FDA در مورد مصرف داروهای استاتین و عوارض جانبی بلقوه این دارو اخطار داده بودند که شامل درد عضلانی منتهی به رابدومیولیز است می‌باشد.

در بین این علل کوفتگی ناشی از برخورد جسم سخت یا آسیب‌های پارگی داخلی در رشته‌های ورزشی دارای برخورد سنگین مانند رقابت‌های بوکس سنگین وزن، مسابقات موتور سیکلت و تصادفات اتومبیل می‌تواند سبب رابدومیولیز ناشی از ضربه و آسیب دیدگی شود.
همان طور که گفتیم ورزش می‌تواند علت بروز رابدومیولیز باشد. پس از ورزش سنگین سطوح سرمی کراتین کیناز افزایش می‌یابد. «تقریبا ۱۰ برابر میزان معمول.» این افزایش می‌تواند در رابدومیولیز حاصل از فعالیت شدید بیشتر نیز شود.

استرس حرارتی ناشی از دمای بالای محیط در وقوع پدیده رابدومیولیز می‌توانند به یکی از علل عمده وقوع آن بدل شود. به این صورت که وقتی دمای مرکزی بدن به ۴۰ درجه سانتی‌گراد برسد رابدو می‌تواند ایجاد شود.
همینطور نرسیدن خون به عضله که پیش‌تر به آن اشاره شد و عفونت از علل وقوع رابدومیولیز می‌باشد. دوره‌های طولانی مدت فقدان رسیدن اکسیژن به عضله و هرگونه عفونت ویروسی و باکتریایی می‌تواند سبب ایجاد رابدومیولیز شود.

درمان رابدومیولیز

درمان رابدومیولیز باید به فوریت صورت بپذیرد. درمان فوری برای این عارضه، شامل پشتیبانی فوری برای رسیدن مراکز درمانی و پزشکان متخصص بر سر بیمار برای بررسی و کنترل راه‌های هوایی، تنفس و بررسی جریان گردش خون، همچنین گرفتن اعداد فشار خون و بررسی وضعیت عملکرد کلیه‌ها و آب‌رسانی مجدد بدن شما با مایعات محلول حاوی الکترولیت‌ها برای متعادل‌سازی مواد معدنی و مورد نیاز در بدن می‌باشد.

بستری در بیمارستان می‌توان برای چند روز طول بکشد. اگر آسیب جدی بود بیمار نیازمند بررسی و درمان فیزیکی (توانبخشی) مرتب می‌باشد. بعد از کمی بهبودی، فرد می‌تواند با دریافت مایعات کافی و استراحت راحت‌تر به حالت اولیه سلامت خود بازگردد. اگر این علائم یعنی ادرار تیره همراه با ضعف عضلانی را مشاهده کردید، باید به سرعت به دنبال فوریت‌های پزشکی باشید. رابدومیولیز وضعیت جدی و تهدید کننده سلامت عمومی است که‌عدم درمان آن می‌تواند به پیامدهای ویرانگری منجر شود.

جلوگیری از وقوع رابدومیولیز

باوجود اینکه بر روی آسیب کنترلی ندارید اما می‌توانید زمانی که تمرین می‌کنید، از پیشرفت مزمن رابدومیولیز جلوگیری کنید. اگر مجبور هستید تا در فضاهای سرباز با وجود گرمای شدید تمرین کنید، شما می‌توانید موارد زیر را برای کمک به بهبود عارضه را در نظر بگیرید

  • ۱. تمرینات خود را به چندین دوره کوتاه در طول روز تقسیم کنید.
  • ۲. بین ساعات ۱۰ صبح تا ۳ بعد از ظهر از نور آفتاب فاصله بگیرید.
  • ۳. به سرعت تمرینات خود را در صورتی که احساس سرگیجه و تهوع داشتید، متوقف کنید.
  • ۴. از مایعات ورزشی که دمای مرکزی بدن را خنک نگه می‌دارد استفاده کنید.
  • ۵. هیدرات بمانید، رابدو در اثر کم آبی یا دهیدراتاسیون به وجود نمی‌آید، اما می‌توانید از وقوع آن جلوگیری کنید اگر آب کافی مصرف کنید.

کلام پایانی

رابدومیولیز یک وضعیت جدی تهدیدکننده سلامت عمومی و خطرناک است که در اثر تخریب بافت عضلانی ایجاد می‌شود. با وجود اینکه نمی‌توانید از وقوع آسیب‌های عضلانی جلوگیری کنید، اما می‌توانید از تمرین در محیط‌های نامتعارف با دمای بالای هوا در فضای باز خودداری کنید و کمتر خود را در معرض خطر چنین پیشامدهایی قرار دهید. با این حال اگر مجبور به تمرین در چنین شرایطی هستید موارد ایمنی گفته شده را رعایت و اگر متوجه ادرار تیره و درد شدید عضلانی شدید (علائم جدی رابدومیولیز) فوراً به پزشک مراجعه کنید.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com