همه ما در زندگی برای یک بار هم که شده احساس سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم را تجربه کرده‌ایم. این احساس در بیشتر موارد مشکل‌ساز نیست، اما گاهی می‌تواند هشداری برای آگاه شدن از برخی از فعل و انفعالات در قلب و مغزمان باشد. دکتر ونکاتش، اپیدمیولوژیست بالینی در موسسه تحقیقات بیمارستان اوتاوا و استادیار دانشگاه اوتاوا مطالعات فراوانی درخصوص سرگیجه، احساس گیجی و منگی و سیاهی رفتن چشم‌ها داشته است و البته به گفته او، برای افتراق سرگیجه یا گیجی سر، باید تعریف درستی از آنها داشته باشیم.

به عقیده دکتر ونکاتش حدود ۹۰ درصد افرادی که به دلایلی سرگیجه می‌گیرند یا چشمان‌شان سیاهی می‌رود، پس از استراحت کوتاهی، بهبودی کامل خود را به دست می‌آورند و دیگر مشکلی ندارند. آن ۱۰ درصد باقی‌مانده باید علت سرگیجه را در بیماری‌های نهفته بدن‌شان جستجو کنند. از جمله این که تپش قلب نامنظم یا مشکلات قلبی دارند که یقیناً باید مدام تحت نظر پزشک باشند.
دکتر لارنس فیلیپ، استادیار پزشکی در بخش و عروق دانشگاه نیویورک، نیز در این زمینه معتقد است: تمام مشکلات مربوط به سرگیجه، گیجی و منگی و سیاهی رفتن چشم از نارسایی خون به مغز طی زمان کوتاهی ناشی می‌شود و آن هم عللی دارد؛ افرادی که فشار خون پایین دارند یا ضربان قلبشان کند است، بیشتر درگیر سرگیجه و ضعف می‌شوند. اما چه عواملی باعث می‌شود فشار خون افت پیدا کند یا ضربان قلب کند شود.

کمبود آب بدن

برخی افراد در گرمای شدید پس از تعریق فراوان و از دست دادن آب بدن به سرعت احساس ضعف، بیحالی و سرگیجه می‌کنند؛ بخصوص در یک فضای بسته کوچک مانند یک اتاق گرم یا هنگام ورزش در یک سالن گرم و فاقد سیستم تهویه. هر چه آب بدن کمتر باشد، حجم خون نیز کمتر خواهد بود و به دنبال آن فشار خون نیز کاهش خواهد یافت. با افت فشار خون چشم‌ها سیاهی می‌رود. در این شرایط، بهتر است به آرامی روی زمین دراز بکشید تا قلب به سرعت خون‌رسانی به قلب را بهبود بخشد و کمبود خون مغز را جبران کند. تنها پس از چند دقیقه همه چیز به حالت اول برخواهد گشت.

پیشنهاد مطالعه:
۱۲ علامت و هشدار که نشان می دهد به اندازه کافی آب نمی نوشید

یک سورپرایز!

دوستان قدیمی به مناسبت تولد یکی از هم‌اتاقی‌ها مهمانی مفصلی ترتیب داده‌اند و دوست تازه متولد شده، بی‌خبر از همه جا وارد خانه می‌شود. ناگهان همه از مخفیگاه‌شان بیرون می‌پرند و با فریادی تولدش را تبریک می‌گویند. گاهی قلب و سیستم عصبی توان تحمل این حجم از هیجان ناگهانی را ندارند. ریتم ضربان قلب تغییر می‌کند، خون‌رسانی به مغز کم می‌شود، فشار خون افت می‌کند و سرگیجه رخ می‌دهد. ممکن است بر اثر هیجان زیاد، حالت تهوع و استفراغ هم به فرد دست دهد یا حتی از شدت سرگیجه غش کند.

دلیل سرگیجه ناگهانی، 9 دلیل که چرا دچار سرگیجه می‌شویم؟

برخاستن ناگهانی ممنوع!

برای همه ما اتفاق افتاده که هنگام بلند شدن از پشت میز یا از رختخواب، ناگهان احساس سرگیجه کرده، چشمان‌مان سیاهی می‌رود و مجبور می‌شویم دست خود را به جایی بگیریم تا نیفتیم. در بعضی موارد نقطه‌های سیاهی روبه‌روی خود می‌بینیم و در نهایت باید خود را محکم بگیریم یا به جایی تکیه دهیم تا حالمان بهتر شود و سرگیجه به اتمام برسد. البته این اتفاق چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد. این حالت ناخوشایند تنها یک بدی دارد و دلیلش پایین آمدن فشار خون اولیه هنگام بلند شدن است. وقتی افت فشار خون موقتی در بدن رخ می‌دهد مدت کوتاهی طول می‌کشد تا مکانیزم‌های اصلاحی این مشکل را برطرف کند و اوضاع به حالت عادی برگردد. در صورتی که این اتفاق به طور مکرر برای شما اتفاق می‌افتد حتما با پزشک مشورت کنید.

پیشنهاد مطالعه:
چه دلایلی باعث می شوند که همیشه احساس خستگی کنید

دریچه‌های قلبی

به عقیده دکتر ملیسا پنا، بیماری‌های دریچه‌ای قلب، معمولاً مادرزادی هستند. به نظر می‌رسد این مشکل باید بیشتر جوانان را درگیر کند، در حالی که افراد بالای ۶۰ سال هم از خطرات آن در امان نیستند. مشکلات دریچه‌ای قلب، خون‌رسانی به مغز را محدود می‌کند و همین موجب سرگیجه شدید می‌شود؛ سرگیجه‌هایی که غالبا هنگام ورزش یا بالا رفتن از پله‌ها شخص را گرفتار می‌کنند.

داروها هم مقصرند!

داروهای خاصی از جمله مسکن‌ها و برخی قرص‌های آرام‌بخش باعث سرگیجه، سیاهی‌رفتن چشم‌ها و ضعف و بیحالی می‌شوند. دکتر پنا معتقد است: برخی داروها تاثیر مستقیمی روی مغز می‌گذارند؛ ضربان قلب را کند می‌کنند، فشار خون را پایین می‌آورند و می‌تواند سرگیجه و منگی را در فرد تشدید کند. دکتر پنا می‌گوید: برخی بیماران مدام از سرگیجه‌های مکرر و پشت سر هم شکایت می‌کنند و من نمی‌دانم چه توضیحی باید به آنها بدهم.

وقتی از شیوه درمان در مورد آنها مطمئن می‌شوم، سراغ داروهای تجویزشده برای آنها می‌روم و علت را در نوع داروها جستجو می‌کنم. در این مواقع معمولاً با تغییر برخی داروها رضایت و سلامت را در بیماران مشاهده می‌کنم. گاهی اوقات هم برخی افراد به بعضی از داروها آلرژی دارند و برخی دارویی برای شخصی آلرژیک باشد، او را در معرض سرگیجه یا حتی بیهوشی قرار می‌دهد. در اینجا سیستم ایمنی بدن با بهترین واکنش یعنی سرگیجه، به شخص می‌گوید این دارو برای تو سازگار نیست و نباید آن را استفاده کنی!

قلب منظم کار نمی‌کند!

برخلاف علائمی که هنگام هیجان زیاد رخ می‌دهد، که اکثرا روند کندی دارد (ابتدا رنگ چهره می‌پرد بعد ضربان قلب کند می‌شود و کم‌کم به حالت تهوع و غش می‌رسد.) در صورتی که افت فشار خون و کندی ضربان قلب ناشی از ناراحتی قلبی باشد، علائم ناگوارش به سرعت فرد را غافلگیر می‌کند و زمانی برایش نمی‌گذارد؛ آنقدر سریع که فرد حتی فرصت توجه کردن به سرگیجه را هم نخواهد داشت. هنگامی که ریتم تپش‌های قلب خیلی کند یا برعکس خیلی تند است، یعنی ضربان قلب نامنظم است.

دلیل سرگیجه ناگهانی، 9 دلیل که چرا دچار سرگیجه می‌شویم؟

به این حالت آریتمی گفته می‌شود. آریتمی می‌تواند روی ذخیره خونی که به مغز می‌رسد تاثیر بگذارد. در این شرایط ممکن است شخص ناگهان از حال برود بدون هیچ اخطاری و این نگران‌کننده خواهد بود. دکتر ملیسا پنا، استادیار کلینیک پزشکی در بخش قلب و عروق دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو می‌گوید: ممکن است شخصی در حال صحبت کردن با دوستانش باشد که ناگهان از هوش می‌رود و بعد از مدت کوتاهی روی زمین به هوش می‌آید بدون این که به خاطر بیاورد اتفاقی برایش افتاده است. یکی از شایع‌ترین مرگ‌ها در اثر حملات قلبی ناشی از همین آریتمی قلبی است.

سکته مغزی

اگر خون‌رسانی به قسمتی از مغز مختل یا متوقف شود، این قسمت از مغز دیگر عملکرد طبیعی خود را نخواهد داشت. این همان سکته مغزی است. سکته مغزی هنگامی رخ می‌دهد که یک رگ خونی مغز پاره شود یا یک لخته خونی باعث انسداد شریان خون‌رسان به مغز شود. مهم‌ترین علائم سکته مغزی عبارتند از: احساس بی‌حسی، کرختی یا فلج ناگهانی، تاری ناگهانی دید، اختلال در تکلم، سردرد شدید و غیرعادی و از دست دادن تعادل و سرگیجه! سرگیجه بدون دلیل یا افتادن ناگهانی روی زمین.

گرسنه نمانید

گرسنه که باشید مغز با کمبود گلوکز مواجه می‌شود و این نیاز مغز با بی‌حالی، کسالت و گیجی در فرد نمایان می‌شود. کمبود گلوکز به اندازه نارسایی خون به مغز یا فشار خون پایین می‌تواند مغز را تحت تاثیر قرار دهد و حتی ممکن است اثرات جبران‌ناپذیری در پی داشته باشد.

سعی کنید همیشه روی میز کارتان خوراکی‌های مغذی و حاوی پروتئین و گلوکز داشته باشید. البته در صورتی که دچار دیابت هستید، سرگیجه نشانه‌ای است که به شما هشدار می‌دهد قند خونتان افت کرده و افت ناگهانی و شدید قند خون می‌تواند بسیار خطرناک باشد. باید این زنگ خطر را جدی بگیرید تا به حمله منجر نشود.

سرماخوردگی و آنفلوآنزا

به گفته دکتر پنا، سرماخوردگی باعث می‌شود کمتر آب و غذا بخورید. وقتی آب بدنتان را در گرما از دست می‌دهد یا قند خونتان افت می‌کند و منجر به سرگیجه می‌شود، هنگام ابتلا به آنفلوآنزا هم کمتر میل به غذا دارید یا آب و مایعات کافی نمی‌نوشید، سرگیجه، بی‌حالی و ضعف شدید در انتظار است.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com