علت سرگیجه ناگهانی چیست؟ 9 دلیل که چرا دچار سرگیجه می‌شویم؟

همه ما در زندگی برای یك بار هم كه شده احساس سرگیجه ناگهانی یا سیاهی رفتن چشم را تجربه كرده‌ایم. این احساس در بیشتر موارد مشكل‌ساز نیست، اما گاهی می‌تواند هشداری برای آگاه شدن از برخی از فعل و انفعالات در قلب و مغزمان باشد. دكتر ونكاتش، اپیدمیولوژیست بالینی در موسسه تحقیقات بیمارستان اوتاوا و استادیار دانشگاه اوتاوا مطالعات فراوانی درخصوص سرگیجه، احساس گیجی و منگی و سیاهی رفتن چشم‌ها داشته است و البته به گفته او، برای افتراق سرگیجه یا گیجی سر، باید تعریف درستی از آنها داشته باشیم.

به عقیده دكتر ونكاتش حدود 90 درصد افرادی كه به دلایلی سرگیجه می‌گیرند یا چشمان‌شان سیاهی می‌رود، پس از استراحت كوتاهی، بهبودی كامل خود را به دست می‌آورند و دیگر مشكلی ندارند. آن 10 درصد باقی‌مانده باید علت سرگیجه را در بیماری‌های نهفته بدن‌شان جستجو كنند.

از جمله این كه تپش قلب نامنظم یا مشكلات قلبی دارند كه یقیناً باید مدام تحت نظر پزشك باشند.
دكتر لارنس فیلیپ، استادیار پزشكی در بخش و عروق دانشگاه نیویورك، نیز در این زمینه معتقد است: تمام مشكلات مربوط به سرگیجه، گیجی و منگی و سیاهی رفتن چشم از نارسایی خون به مغز طی زمان كوتاهی ناشی می‌شود و آن هم عللی دارد؛ افرادی كه فشار خون پایین دارند یا ضربان قلبشان كند است، بیشتر درگیر سرگیجه و ضعف می‌شوند. اما چه عواملی باعث می‌شود فشار خون افت پیدا كند یا ضربان قلب كند شود.

كمبود آب بدن

برخی افراد در گرمای شدید پس از تعریق فراوان و از دست دادن آب بدن به سرعت احساس ضعف، بیحالی و سرگیجه می‌كنند؛ بخصوص در یك فضای بسته كوچك مانند یك اتاق گرم یا هنگام ورزش در یك سالن گرم و فاقد سیستم تهویه. هر چه آب بدن كمتر باشد، حجم خون نیز كمتر خواهد بود و به دنبال آن فشار خون نیز كاهش خواهد یافت. با افت فشار خون چشم‌ها سیاهی می‌رود. در این شرایط، بهتر است به آرامی روی زمین دراز بكشید تا قلب به سرعت خون‌رسانی به قلب را بهبود بخشد و كمبود خون مغز را جبران كند. تنها پس از چند دقیقه همه چیز به حالت اول برخواهد گشت.

حتما بخوانید:

علائم کم آبی بدن ؛ چگونه بدانیم بدن مان کم آب است؟

هیجان

دوستان قدیمی به مناسبت تولد یكی از هم‌اتاقی‌ها مهمانی مفصلی ترتیب داده‌اند و دوست تازه متولد شده، بی‌خبر از همه جا وارد خانه می‌شود. ناگهان همه از مخفیگاه‌شان بیرون می‌پرند و با فریادی تولدش را تبریك می‌گویند. گاهی قلب و سیستم عصبی توان تحمل این حجم از هیجان ناگهانی را ندارند. ریتم ضربان قلب تغییر می‌كند، خون‌رسانی به مغز كم می‌شود، فشار خون افت می‌كند و سرگیجه رخ می‌دهد. ممكن است بر اثر هیجان زیاد، حالت تهوع و استفراغ هم به فرد دست دهد یا حتی از شدت سرگیجه غش كند.

برخاستن ناگهانی ممنوع!

برای همه ما اتفاق افتاده كه هنگام بلند شدن از پشت میز یا از رختخواب، ناگهان احساس سرگیجه كرده، چشمان‌مان سیاهی می‌رود و مجبور می‌شویم دست خود را به جایی بگیریم تا نیفتیم. در بعضی موارد نقطه‌های سیاهی روبه‌روی خود می‌بینیم و در نهایت باید خود را محكم بگیریم یا به جایی تكیه دهیم تا حالمان بهتر شود و سرگیجه به اتمام برسد.

البته این اتفاق چند ثانیه بیشتر طول نمی‌كشد. این حالت ناخوشایند تنها یك بدی دارد و دلیلش پایین آمدن فشار خون اولیه هنگام بلند شدن است. وقتی افت فشار خون موقتی در بدن رخ می‌دهد مدت كوتاهی طول می‌كشد تا مكانیزم‌های اصلاحی این مشكل را برطرف كند و اوضاع به حالت عادی برگردد. در صورتی كه این اتفاق به طور مكرر برای شما اتفاق می‌افتد حتما با پزشك مشورت كنید.

حتما بخوانید:

19 دلیل که چرا همیشه احساس خستگی می کنیم؟

دریچه‌های قلبی

به عقیده دكتر ملیسا پنا، بیماری‌های دریچه‌ای قلب، معمولاً مادرزادی هستند. به نظر می‌رسد این مشكل باید بیشتر جوانان را درگیر كند، در حالی كه افراد بالای 60 سال هم از خطرات آن در امان نیستند. مشكلات دریچه‌ای قلب، خون‌رسانی به مغز را محدود می‌كند و همین موجب سرگیجه شدید می‌شود؛ سرگیجه‌هایی كه غالبا هنگام ورزش یا بالا رفتن از پله‌ها شخص را گرفتار می‌كنند.

داروها هم مقصرند!

داروهای خاصی از جمله مسكن‌ها و برخی قرص‌های آرام‌بخش باعث سرگیجه، سیاهی‌رفتن چشم‌ها و ضعف و بیحالی می‌شوند. دكتر پنا معتقد است: برخی داروها تاثیر مستقیمی روی مغز می‌گذارند؛ ضربان قلب را كند می‌كنند، فشار خون را پایین می‌آورند و می‌تواند سرگیجه و منگی را در فرد تشدید كند. دكتر پنا می‌گوید: برخی بیماران مدام از سرگیجه‌های مكرر و پشت سر هم شكایت می‌كنند و من نمی‌دانم چه توضیحی باید به آنها بدهم.

وقتی از شیوه درمان در مورد آنها مطمئن می‌شوم، سراغ داروهای تجویزشده برای آنها می‌روم و علت را در نوع داروها جستجو می‌كنم. در این مواقع معمولاً با تغییر برخی داروها رضایت و سلامت را در بیماران مشاهده می‌كنم. گاهی اوقات هم برخی افراد به بعضی از داروها آلرژی دارند و برخی دارویی برای شخصی آلرژیك باشد، او را در معرض سرگیجه یا حتی بیهوشی قرار می‌دهد. در اینجا سیستم ایمنی بدن با بهترین واكنش یعنی سرگیجه، به شخص می‌گوید این دارو برای تو سازگار نیست و نباید آن را استفاده كنی!

قلب منظم كار نمی‌كند!

برخلاف علائمی كه هنگام هیجان زیاد رخ می‌دهد، كه اكثرا روند كندی دارد (ابتدا رنگ چهره می‌پرد بعد ضربان قلب كند می‌شود و كم‌كم به حالت تهوع و غش می‌رسد.) در صورتی كه افت فشار خون و كندی ضربان قلب ناشی از ناراحتی قلبی باشد، علائم ناگوارش به سرعت فرد را غافلگیر می‌كند و زمانی برایش نمی‌گذارد؛ آنقدر سریع كه فرد حتی فرصت توجه كردن به سرگیجه را هم نخواهد داشت. هنگامی كه ریتم تپش‌های قلب خیلی كند یا برعكس خیلی تند است، یعنی ضربان قلب نامنظم است.

به این حالت آریتمی گفته می‌شود. آریتمی می‌تواند روی ذخیره خونی كه به مغز می‌رسد تاثیر بگذارد. در این شرایط ممكن است شخص ناگهان از حال برود بدون هیچ اخطاری و این نگران‌كننده خواهد بود. دكتر ملیسا پنا، استادیار كلینیك پزشكی در بخش قلب و عروق دانشگاه كالیفرنیا سانفرانسیسكو می‌گوید: ممكن است شخصی در حال صحبت كردن با دوستانش باشد كه ناگهان از هوش می‌رود و بعد از مدت كوتاهی روی زمین به هوش می‌آید بدون این كه به خاطر بیاورد اتفاقی برایش افتاده است. یكی از شایع‌ترین مرگ‌ها در اثر حملات قلبی ناشی از همین آریتمی قلبی است.

سكته مغزی

اگر خون‌رسانی به قسمتی از مغز مختل یا متوقف شود، این قسمت از مغز دیگر عملكرد طبیعی خود را نخواهد داشت. این همان سكته مغزی است. سكته مغزی هنگامی رخ می‌دهد كه یك رگ خونی مغز پاره شود یا یك لخته خونی باعث انسداد شریان خون‌رسان به مغز شود. مهم‌ترین علائم سكته مغزی عبارتند از: احساس بی‌حسی، كرختی یا فلج ناگهانی، تاری ناگهانی دید، اختلال در تكلم، سردرد شدید و غیرعادی و از دست دادن تعادل و سرگیجه! سرگیجه بدون دلیل یا افتادن ناگهانی روی زمین.

گرسنه نمانید

گرسنه كه باشید مغز با كمبود گلوكز مواجه می‌شود و این نیاز مغز با بی‌حالی، كسالت و گیجی در فرد نمایان می‌شود. كمبود گلوكز به اندازه نارسایی خون به مغز یا فشار خون پایین می‌تواند مغز را تحت تاثیر قرار دهد و حتی ممكن است اثرات جبران‌ناپذیری در پی داشته باشد.

سعی كنید همیشه روی میز كارتان خوراكی‌های مغذی و حاوی پروتئین و گلوكز داشته باشید. البته در صورتی كه دچار دیابت هستید، سرگیجه نشانه‌ای است كه به شما هشدار می‌دهد قند خونتان افت كرده و افت ناگهانی و شدید قند خون می‌تواند بسیار خطرناك باشد. باید این زنگ خطر را جدی بگیرید تا به حمله منجر نشود.

سرماخوردگی و آنفلوآنزا

به گفته دكتر پنا، سرماخوردگی باعث می‌شود كمتر آب و غذا بخورید. وقتی آب بدنتان را در گرما از دست می‌دهد یا قند خونتان افت می‌كند و منجر به سرگیجه می‌شود، هنگام ابتلا به آنفلوآنزا هم كمتر میل به غذا دارید یا آب و مایعات كافی نمی‌نوشید، سرگیجه، بی‌حالی و ضعف شدید در انتظار است.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com