ویتامین B12 یا کوبالامین، یک ویتامین محلول در آب است که در فرایندهای مختلف بدن تاثیر دارد‌. برای مثال، بدن شما از این ویتامین برای تولید DNA و ساخت گلبول‌های قرمز جدید، همچنین تولید انرژی استفاده می‌کند. این ویتامین همچنین ممکن است روی خلق و خوی شما و حافظه‌تان تاثیر بگذارد و به درست عمل کردن مغز و سیستم عصبی کمک ‌کند. بنابراین کمبود ویتامین B12 تاثیرات منفی بر سلامت فرد دارد‌.

علاوه بر این، برخی افراد اخیرا افزایش وزن ناخواسته را به لیست عوارض جانبی احتمالی کمبود این ویتامین اضافه کرده‌اند. در این مقاله به بررسی جدیدترین شواهد علمی موجود درباره تاثیر کمبود ویتامین B12 بر افزایش وزن می‌پردازیم.

کمبود ویتامین B12

بدن شما برای جذب کارامد ویتامین B12 به معده و روده سالم، لوزالمعده با عملکرد صحیح، و سطح کافی از فاکتورهای ذاتی (پروتئین ضروری برای جذب ویتامین B12) نیاز دارد. خانم‌های بزرگسال روزانه به ۲.۴ میکروگرم ویتامین B12 نیاز دارند. این میزان در دوران بارداری و شیردهی تا ۲.۸ میکروگرم در روز افزایش می‌یابد. مردان بزرگسال می‌توانند نیاز روزانه بدنشان به ویتامین B12 را با مصرف روزانه ۲.۶ میکروگرم از این ویتامین تامین کنند.

ویتامین B12 اضافی در کبد جمع می‌شود و فقط مقدار کمی از آن روزانه از طریق ادرار، تعریق یا مدفوع از بدن خارج می‌شود. ممکن است مصرف ناکافی ویتامین B12 به دلیل ذکرشده در بالا و به علت کم مصرف کردن روزانه آن، یک سال یا بیشتر به کمبود آشکار این ویتامین تبدیل شود‌، که این امر پیامدهای ناگواری به همراه دارد.

علائم کمبود ویتامین B12 عبارتند از:

  • خستگی مزمن
  • تنگی نفس
  • تپش قلب
  • گزگز یا بی‌حسی در انگشتان دست و پا
  • از دست دادن تعادل و تمرکز
  • احساس سردرگمی
  • حافظه ضعیف
  • تغییر خلق و خو
  • بی‌اختیاری در ادرار
  • بی‌خوابی

افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به کمبود ویتامین B12 هستند، عبارتند از: بزرگسالان، افرادی که سیگار می‌کشند، الکل زیاد مصرف می‌کنند یا گیاهخوار هستند. جراحی دل و روده، نارسایی لوزالمعده، بیماری سیبو، عفونت‌های انگلی  و برخی اختلالات خودایمنی نیز عوامل خطر کمبود ویتامین B12 محسوب می‌شوند. علاوه بر این برخی داروها از جمله متفورمین و آنتاسید ممکن است سبب کاهش توانایی بدن در جذب ویتامین B12 از رژیم غذایی شود‌.

خلاصه: کمبود ویتامین B12 خود را از طریق علائم مختلفی نشان می‌دهد. افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به کمبود ویتامین B12 هستند عیارتند از: بزرگسالان، گیاهخواران، افرادی که شرایط پزشکی خاصی دارند یا داروی خاصی مصرف می‌کنند.

دیگر عوارض کمبود ویتامین B12

تخلیه ذخایر بدن ویتامین ب۱۲ از بدن باعث آسیب به عصب‌ها می‌شود؛ مثلاً سوزن سوزن شدن دست و پاها، راه رفتن نا متعادل و یا لرزش در حرکات بدن، از جمله عوارض طولانی مدت این ویتامین هستند. همچنین رنگ‌پریدگی، زبان قرمز، ملتهب و دردناک و آفت‌های دهانی از علائم کمبود b12 هستند.

آیا کمبود ویتامین B12 روی افزایش وزن تاثیر دارد؟

بر خلاف اینکه ویتامین B12 در بسیاری از فرایندهای بدن دخیل است، شواهد کمی وجود دارد که ثابت کند ویتامین B12 روی کاهش یا افزایش وزن تاثیر دارد. بیشتر شواهدی که این ادعا را تایید می‌کنند، برگرفته از تعداد کمی از مطالعات مشاهده‌ای است.

برای مثال یک مطالعه‌ ادعا می‌کند که افرادی که به اضافه وزن یا چاقی مبتلا هستند، سطح ویتامین B12 بدنشان نسبت به افرادی که توده بدنی نرمالی دارند، کمتر است. در مطالعات بیشتر نشان داده شد ‌که افرادی که به طور داوطلبانه مکمل ویتامین B12 مصرف کردند، نسبت به افرادی که مکمل این ویتامین را مصرف نکردند، طی ۱۰ سال  ۱.۲ تا ۷.۷ کیلوگرم افزایش وزن داشتند.

با این‌حال این مطالعات مشاهده‌ای نمی‌تواند تاثیر کمبود ویتامین B12 را بر افزایش وزن تایید کند. از طرف دیگر کمبود ویتامین B12، علت از دست دادن اشتها در برخی افراد است، که این امر به جای افزایش وزن، سبب کاهش وزن می‌شود. مطالعات خیلی کمی درباره تاثیر کمبود ویتامین B12 بر وزن (چه کاهش و چه افزایش وزن) وجود دارد.

خلاصه: شواهد کمی برای تایید این تصور وجود دارد که کمبود ویتامین B12 سبب افزایش وزن می‌شود. به مطالعات بیشتری در این زمینه نیاز داریم.

چگونه کمبود ویتامین b12 را جبران کنیم؟

ویتامین B12 را می‌توان به وفور در غذاهای حیوانی یا غذاهای غنی‌شده با ویتامین یافت، مانند:

  • گوشت و مرغ: بویژه گوشت ارگانیک و گوشت قرمز مانند گوشت گاو
  • ماهی و غذاهای دریایی: بویژه صدف، ساردین، ماهی تن، ماهی قزل آلا، و سالمون
  • محصولات لبنی: از جمله شیر، پنیر، و ماست
  • تخم مرغ: بویژه زرده تخم مرغ
  • غذاهای غنی‌شده: غلات صبحانه، خمیرمایه‌های مغذی، همچنین گوشت مرغ و خروس و شیرهای گیاهی

همچنین می‌توانید از مکمل‌ها برای تامین نیاز روزانه خود به ویتامین B12 استفاده کنید. این مکمل‌ها همچنین برای افرادی که سطح فاکتور ذاتی  بدنشان کم است(پروتئینی که به بدن کمک می‌کند ویتامین B12 را آسان‌تر جذب کند) سودمند است.

علاوه بر این به افرادی همچون گیاهخواران که با دقت رژیم غذایی‌شان را تنظیم نمی‌کنند، و برای تامین نیاز روزانه‌شان به ویتامین B12 از طریق مصرف کافی مواد غذایی ذکرشده در بالا مشکل دارند، کمک می‌کند.

نکته پایانی

ویتامین B12 یک ویتامین محول در آب است، که بدن از آن در فرایندهای مختلفی از جمله تولید انرژی و حفظ سلامت مغز و سیستم عصبی استفاده می‌کند. از جمله منابع ویتامین B12 می‌توان به غذاهای حیوانی، غذاهای غنی‌شده از ویتامین B12 و مکمل‌ها اشاره کرد. ویتامین B12 را می‌توان در محصولات حیوانی، همچنین غذاهای غنی‌شده یافت. مکمل‌ها یک روش مفید برای تامین نیاز روزانه‌ بدن به ویتامین B12 هستند.

افراد مبتلا به کمبود ویتامین B12 احتمالا علائم مختلفی را تجربه می‌کنند، اگرچه افزایش وزن جزء این علائم نیست. اگر افزایش وزن ناخواسته را تجربه کردید، با پزشک یا متخص تغذیه برای پی بردن به علت اصلی افزایش وزن خود مشورت کنید.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com