نویسنده:
زمان مطالعه:
آخرین ویرایش:
آیا نوسان وزن طی چند روز طبیعی است؟ اگر هر روز صبح خودتان را وزن می‌کنید، پس احتمالا متوجه شده‌اید که عددی که ترازو نشان می‌دهد می‌تواند یک روز با روز بعدش تغییرات قابل توجهی داشته باشد.
گاهی دلیل نوسان وزن طی چند روز واضح است. شاید پیش از خواب غذای سنگینی خورده‌اید که باعث افزایش وزن‌تان شده یا یک تمرین سنیگن انجام داده‌اید و حسابی عرق ریخته‌اید و باعث کاهش وزن‌تان شده است. اما دلایل دیگری هم وجود دارند که باعث نوسان وزن در روزهای مختلف می‌شوند.
اگر سعی دارید وزن کم کنید یا ساختار بدنی‌تان را تغییر دهید، شاید وسوسه شوید باور کنید که نوسان وزن طی روز به دلیل چربی سوزی یا تجمع چربی رخ می‌دهد. این هم یک احتمال است اما عوامل زیاد دیگری وجود دارند که بر وزن هر روز شما اثر می‌گذارند.
علت نوسانات وزن چیست؟
تغییر وزن در حد 2300 گرم در روز برای بیشتر افراد طبیعی است اما بسته به سایز بدن، عددی که ترازو نشان می‌دهد می‌تواند تا 9 کیلوگرم هم تغییر کند. حالا چرا اینهمه تغییر؟ عوامل زیر می‌توانند وزن شما را کاهش یا افزایش بدهند:
نوسان وزن ناشی از سدیم
غذاهای پُرنمک می‌توانند سبب احتباس آب در بدن شوند. آب اضافی می‌تواند وزن را بالا ببرد. برخی از افراد نسبت به سدیم خیلی حساساند و ممکن است آب بیشتری در بدن‌شان احتباس کنند، در حالی که عده‌ای دیگر نسبت به سدیم کمتر حساساند.
خیلی از ما سر سفره غذا از نمک استفاده بیش از حد نمی‌کنیم. اما سدیم می‌تواند در خیلی از مواد غذایی پنهان باشد. غذاهای منجمد، انواع سس و … اغلب پُر از سدیم هستند. سوپ‌ها و دیگر غذاهای کنسروی نیز سدیم بسیار زیادی دارند. ضمنا خیلی از غذاهای کم کالری نیز پُر از سدیم‌اند.
حتی سوپ‌های خانگی هم می‌توانند نمک افزوده داشته باشند. اگر سعی دارید وعده‌های غذایی حجیم نخورید و سوپ کم کالری را جایگزین کرده باشید، احتمالا متوجه افزایش عددی که ترازو نشان می‌دهد شده‌اید، هر چند که این وزن اضافی فقط ناشی از احتباس آب است.
نوسان وزن ناشی از کربوهیدرات
اگر عاشق نان و پاستا و برنج و دیگر کربوهیدرات‌های نشاسته‌ای هستید، افزایش وزنی که ترازو نشان‌تان می‌دهد می‌تواند مرتبط با کربوهیدرات مصرفی‌تان باشد. به ازای هر گرم کربوهیدراتی که مصرف می‌کنید، بدن‌تان حدود سه گرم آب احتباس می‌کند تا سوخت ذخیره نماید.
به همین دلیل، اگر شما یک وعده غذایی پُرکربوهیدرات بخورید، وزن بدن‌تان به احتمال زیاد بیشتر می‌شود که در واقع وزن آب است، نه انباشت چربی. ضمنا، خیلی از غذاهای کربوهیدراتی فرآوری شده، سدیم زیادی هم دارند. مثلا یک وعده اسپاگتی با گوشت همراه با پنیر پارمزان ممکن است موجب احتباس آب در بدن‌تان شود زیرا پُرکربوهیدرات و پُر نمک است.
نوسان وزن ناشی از وزن غذا
مصرف غذا نیز باعث می‌شود حین هضم آن وزن‌تان کمی بالا برود. غذایی که مصرف می‌کنید می‌تواند هر وعده‌اش چند گرم تا چند کیلوگرم در روز باشد. آب موجود در غذا نیز باعث افزایش وزن‌تان خواهد شد.
به گفته‌ی برخی از کارشناسان، مصرف دو فنجان آب، چه از طریق نوشیدنی و چه از طریق آب موجود در غذا، وزن‌تان را نیم کیلوگرم افزایش می‌دهد. چه اتفاقی برای اینهمه وزن می‌افتد؟ این وزن به طور اتوماتیک به ران‌های‌تان نمی‌چسبد. کالری غذا یا برای سوخت رسانی به فرایندهای طبیعی بدن استفاده می‌شود، یا به صورت انرژی برای مصارف بعدی ذخیره می‌شود. مواد اضافی نیز فرآوری شده و به شکل ادرار و مدفوع توسط بدن دفع می‌شوند.
نوسان وزن ناشی از اجابت مزاج
احتمالا دیده‌اید که وزن‌تان با اجابت مزاج تغییر می‌کند. مدفوع چقدر وزن دارد؟ در مطالعه‌ای، محققان دریافتند شما ممکن است 125 تا تقریبا 170 گرم در روز مدفوع کنید.
اما دیگر مطالعات دریافته‌اند وزن متوسط مدفوع در روز تقریبا 106 گرم است. منابع دیگر نیز گفته‌اند که شما ممکن است به ازای هر 6 کیلوگرم از وزن بدن‌تان، روزانه 30 گرم مدفوع کنید. حتی زمانی که وزن مدفوع‌تان را از دست می‌دهید، هنوز هم موادی قابل هضم در روده‌های‌تان هستند.
زمان نرمال انتقال فیزیولوژیکی مدفوع، بین 40 تا 60 ساعت تخمین زده شده است، که زمان بهینه انتقال مدفوع در تمام روده، 24 تا 48 ساعت است. اگر فیبر بیشتری بخورید، این زمان کوتاه‌تر خواهد شد. عادات دفع نرمال متفاوت‌اند اما مسئله اجابت مزاج به تنهایی نمی‌تواند سبب نوسان وزن چندانی شود.
نوسان وزن ناشی از ورزش
ورزش می‌تواند باعث شود عرق کنید و بخشی از وزن آب بدن را از دست بدهید. کارشناسان می‌گویند یک فرد معمولی به ازای هر یک ساعت تمرین، تقریبا 800 تا 1330 میلی لیتر مایعات بدن از دست می‌دهد، خصوصا حین فعالیت هوازی شدید.
البته این عدد می‌تواند بر اساس شرایط آب و هوایی و دیگر فاکتورها، متفاوت باشد. البته مایعات از دست رفته از طریق عرق نباید تغییری در عدد ترازو ایجاد کنند، چرا؟ زیرا مایعاتی که حین ورزش از دست می‌دهید باید جایگزین شوند. اگر متوجه شدید که مکررا بعد از ورزش وزن کم می‌کنید، پس حتما باید هیدراسیون بدن‌تان را جدی‌تر بگیرید و بیشتر آب بنوشید.
دیگر فُرم‌های ورزش نیز می‌توانند سبب نوسانات وزن شوند. وزنه زدن یا هر فُرم دیگری از تمرین قدرتی می‌تواند باعث شود عضلات شما آب احتباس کنند. چرا چنین اتفاقی می‌افتد؟ وقتی شما تمرین قدرتی انجام می‌دهید، پارگیهای ریزی در عضلات‌تان روی می‌دهد. عضلات شما برای ترمیم این آسیب‌ها، آب ذخیره و مصرف می‌کنند. وقتی این پارگیهای ریز را ایجاد و ترمیم می‌کنید، عضلات شما بزرگ‌تر و قوی‌تر می‌شوند.
نوسان وزن ناشی از دارو
برخی از داروها ممکن است سبب افزایش وزن شوند. برخی از آنها، اشتها را زیاد می‌کنند، برخی دیگر باعث احتباس آب می‌شوند و داروهای دیگری هم می‌توانند بر نحوه‌ی جذب گلوکز و ذخایر آن اثر بگذارند که می‌تواند منجر به تجمع چربی در میان تنه شود.
اگر به دلیل عوارضی مانند دیابت، فشار خون بالا، اختلالات خلقی، صرع یا میگرن تحت درمان با دارویی هستید، ممکن است متوجه افزایش وزن یک یا چند کیلوگرمی در ماه شوید. برخی از افراد ممکن است در عرض یک سال، یکی دو کیلوگرم وزن اضافه کنند و عده‌ای دیگر ممکن است تنها در عرض چند ماه پنج یا ده کیلوگرم و یا حتی بیشتر وزن اضافه کنند.
اگر بعد از شروع مصرف یک داروی جدید، متوجه یک افزایش ناگهانی در وزن‌تان شدید، مصرف دارو را قطع نکنید. در عوض با پزشک‌تان مشورت نمایید. گاهی افزایش وزن، طبیعی بوده و دور از انتظار نیست اما در مواردی دیگر ممکن است نشاندهنده‌ی وجود مشکلی باشد.
نوسان وزن ناشی از سیکل قاعدگی
بیشتر خانم‌ها قبل و طی پریود خود متوجه می‌شوند به دلیل احتباس مایعات تا حدودی نفخ کرده‌اند. مطالعات نشان می‌دهند احتباس مایعات در روز اول خونریزیِ پریود، در بیشترین حد خود است و طی فاز میانی سیکل قاعدگی به کمترین میزان خود می‌رسد و سپس تدریجا طی یازده روز حوالی تخمک گذاری دوباره افزایش می‌یابد.
برخی پژوهشگران دریافته‌اند احتباس مایعات با تغییرات هورمونی در تخمدان مرتبط نیست. اما دیگر مطالعات نشان داده‌اند نوسانات در استرادیول و پروژسترون (هورمون‌های تخمدان شما) با پُرخوری و هیجانی خوردن‌تان ارتباط دارند.
بنابراین تغییرات هورمونی ممکن است سبب افزایش وزن نشوند، بلکه اشتهایی که قبل از پریودتان پیدا می‌کنید ممکن است شما را وادار به پُرخوری یا خوردن غذاهای جورواجور کند. در نتیجه احتباس مایعات بدن‌تان بیشتر شده و احتمالا وزن‌تان به دلیل مصرف غذا و آب افزایش می‌یابد.
اگر سعی دارید حین پریودتان وزن کم کنید، باید از الگوهای غذا خوردن‌تان آگاه بوده و آن را مدیریت کنید. چند روز غذاهای پُرکالری و پُرچرب خوردن به راحتی می‌تواند نتیجه‌ی چند هفته رژیم گرفتن‌تان را از بین ببرد.
نوسان وزن ناشی از الکل
الکل یک مدر است، بنابراین این احتمال وجود دارد که بعد از نوشیدن الکل اگر بیشتر از حد معمول ادرار کنید، متوجه شوید یک کاهش وزن ناگهانی دارید. در واقع محققان دریافته‌اند که الکل می‌تواند در عرض 20 دقیقه بعد از مصرف، ادرار تولید کند و منجر به از دست رفتن مایعات و احتمالا بهم خوردن تعادل مایعات بدن شود.
اما این عدم تعادل ممکن است باعث شود بدن شما مایعاتی را که از نوشیدنی‌ها و غذاهای مصرفی‌تان دریافت کرده‌اید احتباس نماید. خیلی از آنهایی که الکل می‌نوشند، در خوردن غذاهای پُرنمک که باعث احتباس آب در بدن می‌شوند زیاده روی می‌کنند. نتیجه‌ی نهایی این است که به احتمال زیاد بعد از نوشیدن الکل، وزن‌شان بیشتر می‌شود.
وزن من چه زمانی به عدد نرمالش برمی‌گردد؟
دلایل زیادی برای رخ دادن نوسان وزن وجود دارد. بیشتر این تغییرات می‌توانند با تغییرات در وزن آب و عملکردهای نرمال بدن مرتبط باشند. بنابراین «وزن نرمال» واقعا وجود ندارد. اگر دیدید وزن‌تان گهگاه نوساناتی دارد، دلیلی ندارد نگران شوید.
پس چه زمانی باید نسبت به تغییرات وزن نگران شد؟ اگر عددی که ترازو نشان می‌دهد روند افزایشی داشت یا بیشتر از پنج روز تا یک هفته بالا ماند، پس نشاندهنده‌ی یک عارضه‌ی پزشکی می‌تواند باشد. یا شاید بیانگر افزایش شاخص توده بدنی‌تان است. اما یادتان باشد که هم عضله و هم چربی، شاخص توده بدنی‌تان را بالا می‌برند، بنابراین افزایش وزن‌تان ممکن است به دلیل رشد عضله باشد.
تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com
برچسبها:
منبع:
به اشتراک بگذارید:
مطالب مرتبط
نظرتان را برای ما بنویسید. اگر هم در خصوص موضوعی سوال دارید، چنانچه اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشیم در طی 48 ساعت (سعی می کنیم) پاسخ خواهیم داد.