اگر در عرض چند ماه گذشته، بدون رژیم گرفتن یا فعالیت ورزشی، دچار کاهش وزن ناگهانی شده‌اید، بهتر است با پزشک‌ در خصوص علت کاهش ناگهانی وزن مشورت کنید؛ به‌خصوص اگر سن‌تان زیاد است. کاهش ناگهانی وزن می‌تواند نشانه‌ی مشکلات سلامتی باشد. دلایل مختلفی می‌تواند علت کاهش ناگهانی وزن باشد. در اغلب مواقع، مشکلات پزشکی باعث این عارضه می‌شود و در خیلی از موارد نیز داروها و بیماری‌هایی از جمله دیابت، سلیاک و پرکاری تیروئید می‌توانند علت کاهش ناگهانی وزن باشند. در این مطلب ازمجله علم ورزش ۱۹ علت کاهش ناگهانی وزن را بررسی خواهیم کرد.

۱- سوء تغذیه اولین علت کاهش ناگهانی وزن

تقریباً ۵۰ درصد از بیمارانی که در بیمارستان‌های سراسر دنیا هستند، تغذیه‌ی کافی ندارند یا در معرض سوء تغذیه‌اند؛ یعنی مواد مغذی مناسب را در زمان مناسب دریافت نمی‌کنند. بستری شدن در بیمارستان می‌تواند منجر به سوء تغذیه شود زیرا با وجود مراقبت‌هایی که از آنها به عمل می‌آید، ممکن است مواد مغذی کافی برای یک زندگی سالم را دریافت نکنند.

اگر سوء تغذیه به درازا بکشد می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت فرد بگذارد که شامل کاهش وزن بی‌دلیل می‌شود. رژیم غذایی نامتعادل نیز می‌تواند منجر به سوء تغذیه در افراد جوان و سالم هم بشود. بهترین راه پیشگیری از سوء تغذیه، خوردن ترکیب متعادلی از پروتئین‌ها، چربی‌ها و کربوهیدرات‌هاست.

۲- سارکوپنیا یا از دست رفتن عضلات

تحقیقات نشان می‌دهد تقریباً ۴۵ درصد از افراد بزرگسال با افزایش سن دچار سارکوپنیا می‌شوند چون از حفظ سلامت عضلات خود غافلند. این نوع تحلیل عضلانی که می‌تواند در دهه‌ی چهل زندگی شروع شود موجب کاهش وزن و کاهش قدرت و انرژی و تحرک پذیری خواهد شد.

19 علت کاهش ناگهانی وزن که می‌تواند نشان از مشکل جدی و خطرناک باشد

هر چند تغییرات هورمونی می‌توانند در شیوه‌ی عضله سازی بدن نقش داشته باشند اما بیشتر موارد سارکوپنیا ناشی از تغذیه‌ی نادرست و بی‌تحرکی هستند. پروتئین و ویتامین D بیشتری وارد رژیم غذایی‌تان کنید، باید بدانید که افراد سالمند به پروتئین بیشتری برای عضله سازی نیاز دارند زیرا بدن با افزایش سن، توان کمتری برای پردازش پروتئین خواهد داشت. افزودن تمرینات قدرتی به روتین ورزشی‌تان کمک‌تان می‌کند عضله بسازید و قدرت‌تان را حفظ کنید.

۳- سرطان

سرطان به طور کلی باعث کاهش وزن می‌شود اما انواعی از سرطان‌ها مانند سرطان ریه، سرطان لوزالمعده، سرطان صفرا و روده بزرگ می‌توانند موجب کاهش وزن بیشتری شوند. سلول‌های سرطانی که عملکرد غیر عادی دارند خارج از کنترل رشد می‌کنند، سوخت و سازتان را بالا می‌‌برند و با استفاده از منابع بدن، تمام بدن را ویران می‌کنند که همه‌ی این‌ها موجب کاهش وزن می‌شود.

درمان‌های سرطان هم می‌توانند موجب کاهش وزن شوند. رادیوتراپی و شیمی درمانی معمولا ًاشتها را کم می‌کنند و عوارض جانبی دارند شام تهوع و استفراغ و زخم‌های دهانی که خوردن و بلعیدن را با مشکل روبرو می‌کنند.

پیشنهاد مطالعه:
افزایش چربی در کدام قسمت از بدن خطر ابتلا به سرطان را بالا می‌برد؟

۴- پرکاری تیروئید

علت کاهش ناگهانی وزن می‌تواند ناشی از مشکل تیروئید باشد. پرکاری تیروئید یا بیماری گریوز نوعی بیماری خود ایمنی است که باعث می‌شود غده‌ی تیروئید، مقدار زیادی هورمون تیروئید ترشح کند که تسریع کننده‌ی متابولیسم تا حدی است که بدن بیشتری از کالری دریافتی، کالری می‌سوزاند. علت پرکاری تیروئید شامل  تیروئیدیت هاشیموتو، داروهایی مانند لیتیوم، پرتو درمانی برای گردن، جراحی تیروئید، بارداری و کمبود ید می‌شود.

۵- ایدز و HIV

سندرم نقص ایمنی اکتسابی که به نام AIDS معروف است، یک بیماری مزمن بالقوه خطرناک است که ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) عامل آن است. HIV می‌تواند سبب شود بدن به سختی بتواند مواد مغذی را جذب کند که موجب سوء تغذیه شده و اشتها را کم می‌کند. هر چند درمانی برای HIV یا AIDS وجود ندارد اما داروهایی هستند که می‌توانند به میزان قابل توجهی پیشرفت بیماری را کُند کرده و اجازه دهند بیمار زندگی سالمی داشته باشد.

۶- زخم معده

بیماری زخم معده، زخم‌های بازی هستند که روی لایه‌ی درونی معده و قسمت بالایی روده‌ی کوچک تشکیل می‌شوند. این زخم‌ها دردناک بوده و تولید اسید معده را بیشتر می‌کنند و موجب ریفلاکس می‌شوند. زخم معده به دلیل دردهایی که دارد معمولاً فرد را بی‌اشتها می‌کند به هیمن دلیل علت کاهش ناگهانی وزن است. اصلاح سبک زندگی همراه با دارو درمانی، بهترین راه درمان این بیماری و کاهش وزن مرتبط با آن است.

19 علت کاهش ناگهانی وزن که می‌تواند نشان از مشکل جدی و خطرناک باشد

۷- افسردگی

حتماً می‌دانید که افسردگی نوعی اختلال خلقی است که باعث احساس مداومی از اندوه و از دست دادن علاقه نسبت به بیشتر چیزها می‌شود، حتی کارهایی که فرد قبلاً از انجام‌شان لذت می‌برده است. شاید این را هم بدانید که افزایش وزن، یکی از علائم مرتبط با افسرگی است اما می‌تواند موجب کاهش وزن نیز بشود.

متاسفانه یکی از بسیار عوارض جانبی این بیماری ناتوان کننده، از دست دادن اشتهاست که به طور طبیعی سبب می‌شود فرد وزن کم کند. هر چند افسردگی تنها یک علامت ندارد اما خیلی از بیماران دچار افسردگی، با دارو و روان درمانی، درمان می‌شوند. ضمنا برخی از داروهای ضد افسردگی نیز می‌توانند موجب کاهش وزن بیشتر شوند.

پیشنهاد مطالعه:
چرا تمرینات مقاومتی به کاهش افسردگی کمک می‌کند؟

۸- نارسایی احتقانی قلب

این بیماری کشنده زمانی روی می‌دهد که قلب نمی‌تواند به میزان کافی، خون و اکسیژن به سمت قلب و سایر قسمت‌های بدن پمپاژ کند. یک شاخص مهم این بیماری، کاهش وزن سریع و توجیه نشده است (از دست دادن دست کم ۷.۵ درصد از وزن نرمال طی شش ماه) که به آن کاشکسی قلبی می‌گویند.

روده‌ها هم مانند سایر قسمت‌های بدن به جریان مناسبی از خون نیاز دارند و محققان گمان می‌کنند که کاهش جریان خون، عامل علائم کاهش وزن و مشکلات روده ناشی از نارسایی قلبی است. اگر دچار کاهش وزن سریع همراه با تنگ نفس، سرفه‌های مزمن، خستگی و تهوع شدید، فورا به پزشک مراجعه کنید زیرا تمام اینها علائم نارسایی احتقانی قلب هستند.

۹- دیابت

ما معمولاً دیابت را با چاقی یا اضافه وزن مرتبط می‌دانیم اما علت کاهش ناگهانی وزن هم می‌تواند ناشی از دیابت باشد. وقتی بدن دیگر نمی‌تواند به میزان کافی انسولین تولید کند، گلوکز هم دیگر وارد جریان خون نمی‌شود تا به عنوان انرژی به کار برود. وقتی کمبود انسولین وجود داشته باشد، بدن شروع می‌کند به چربی سوزی و عضله آب کردن برای انرژی و موجب کاهش وزن عمومی بدن خواهد شد، خیلی ساده همین مشکل علت کاهش ناگهانی وزن است!  اگر فکر می‌کنی دیابت ممکن است دلیل کاهش وزن‌تان باشد با پزشک صحبت کنید.

19 علت کاهش ناگهانی وزن که می‌تواند نشان از مشکل جدی و خطرناک باشد

پیشنهاد مطالعه:
انسولین چیست و چه نقشی در رشد عضلات و چاقی دارد؟

۱۰- بیماری سلیاک

بیماری سلیاک یک اختلال ایمنی است که باعث آسیب به روده‌ی کوچک می‌شود. وقتی سلیاک در بدترین حالت خود است، مخاط روده را تخریب کرده و باعث عدم جذب مواد مغذی شده و به مرور زمان دیگر کالری هم جذب بدن نخواهد شد.  تحقیقات نشان می‌دهد کاهش وزن یکی از شایع‌ترین علامت‌هایی است که در ۲۳ درصد از بیماران دچار بیماری سلیاک دیده می‌شود.

۱۱- انگل

کرم‌های نواری، کرم‌های گِرد، کرم‌های قلابدار، کرم‌های سوزنی (کرمک) و …، هزاران نفر در سال به این کرم‌ها دچار می‌شوند که معمولاً علت آنها مصرف آب یا غذای آلوده در سفر به حاشیه‌ی شهرهاست. انگل‌ها خودشان را با جذب مواد مغذی در بدن و تولید مثل سرگرم می‌کنند. کاهش اشتها و کاهش وزن نتیجه‌ی فعالیت این انگل‌هاست اما میزبان انگل گاهی تا سال‌ها متوجه وجود انگل در بدنش نمی‌شود.

۱۲- زوال عقل

شاید تعجب کنید که چرا زوال عقل علت کاهش ناگهانی وزن است! منطقی به نظر می‌رسد که افرادی که در مراحل پیشرفته‌ی بیماری آلزایمر یا سایر انواع زوال عقل هستند وزن کم کنند چون معمولاً نمی‌توانند نیازهای غذایی‌شان را به خوبی اعلام کنند. اما سایر فاکتورها نیز دخیل‌اند. آنهایی که زوال عقل دارند از نظر اجتماعی گوشه گیر می‌شوند یا فراموش می‌کنند باید به طور منظم غذا بخورند.

19 علت کاهش ناگهانی وزن که می‌تواند نشان از مشکل جدی و خطرناک باشد

تخریب نرون‌ها در مغز، حس مزه‌ها و بوها را کرخت می‌کند و بنابراین غذا دیگر جذاب و خوردنی به نظر نمی‌رسد. تحقیقی نشان داده که کاهش وزن می‌تواند شاخصی احتمالی برای ابتلا به زوال عقل در آینده باش. در این مطالعه دانشمندان دریافتند زنانی که دچار زوال عقل بودند، ده سال پیش از شروع علائم، وزن کم کرده بودند. در مطالعه‌ی دیگری هم معلوم شد کاهش وزن در میانسالی، نشانگری از زوال عقل در سال‌های بعدی است.

پیشنهاد مطالعه:
چه رژیم غذایی از پیر شدن مغز جلوگیری می‌کند؟

۱۳- بیماری کرون

سوء تغذیه و کاهش وزن در افرادی که بیماری کرون دارند شایع است. بیماری کرون یک بیماری التهابی در سیستم هاضمه است. درست مانند بیماری سلیاک در این بیماری نیز بدن نمی‌تواند مواد مغذی را به خوبی جذب کرده و بیمار هم کمتر غذا خواهد خورد زیرا غذا می‌تواند ناراحتی روده و سایر علائم را تحریک کند. ضمناً آنهایی که بیماری کرون دارند ممکن است زخم‌هایی در بدن خود که شامل دهان و معده می‌شود داشته باشند که موجب درد هنگام غذا خوردن و در نتیجه بیزاری از غذا می‌شود.

۱۴- آرتریت روماتوئید

بیشتر افراد تصور می‌کنند آرتریت روماتوئید یک بیماری مزمن است که موجب درد و گرفتگی و التهاب مفاصل می‌شود اما این بیماری می‌تواند سبب کاهش وزن نیز شود. آرتریت روماتوئید محرک التهاب است که می‌تواند منجر به تولید بیش از حد گروهی از پروتئین‌ها به نام سیتوکین‌ها و افزایش نرخ متابولیک در حالت استراحت شود. بنابراین بدن، کالری و چربی بیشتری می‌سوزاند و بیمار نهایتا بدون هدف، وزن کم خواهد کرد.

۱۵- لوپوس

لوپوس هم مانند آرتریت روماتوئید یک بیماری خود ایمنی است اما بر تمام بدن تاثیر می‌گذارد، از آسیب به کلیه‌ها و تیروئید گرفته تا کهیرهای پوستی. بسیاری از سیستم‌های اندامی بدن تحت تاثیر این بیماری‌اند که منجر به کاهش وزن می‌شود. لوپوس می‌تواند موجب ریفلاکس اسید نیز شود که این هم عاملی برای اجتناب از غذا خوردن است. مشکلات روده‌ای و معده‌ای که معمولا با لوپوس همراهند شامل گرفتگی‌های معده و اسهال می‌شوند که این دو نیز منجر به کاهش وزن خواهند شد.

19 علت کاهش ناگهانی وزن که می‌تواند نشان از مشکل جدی و خطرناک باشد

۱۶- بیماری آدیسون

در بیماری آدیسون، غدد آدرنال آسیب می‌بینند و به مقدار کافی هورمون کورتیزول تولید نمی‌کنند. اگر دچار استرس شوید، بدن شما در غیاب کورتیزول کافی به تکاپو و سختی می‌افتد. بنابراین به جای اینکه واکنش طبیعی استرس را تجربه کنید، دچار تهوع، سرگیجه و سبکی سر خواهید شد. شما کالری می‌سوزانید و توده‌ی عضلانی از دست می‌دهید و وزن کم می‌کنید. یکی از علائم آشکار کننده‌ی این بیماری علاوه بر ناراحتی‌های معده و روده، تیرگی زیاد پوست است که به صورت برنزه در قسمت‌هایی مانند زانوها و آرنج‌ها بروز می‌کند.

۱۷- کمبود زینک

بدن برای اینکه بهترین عملکرد را داشته باشد به ویتامین‌ها و مواد معدنی زیادی نیاز دارد. بیشتر افراد از طریق تغذیه، زینک کافی دریافت می‌کنند اما سایر افرادی که کمبود زینک دارند معمولاً دچار کم اشتهایی و کاهش وزن می‌شوند. کمبود زینک موجب احساس بدمزگی مداوم در دهان می‌شود که باعث می‌شود تمایل به غذا خوردن کم شود. کمبود زینک می‌تواند نتیجه‌ی مصرف برخی از داروها نیز باشد که شامل آنتی بیوتیک‌ها و یک سری از داروهای مدر تجویز شده برای فشار خون بالا می‌شود.

۱۸- بیماری شوگرن

دوتا از شایع‌ترین علامت‌های این بیماری اختلال ایمنی، خشکی چشم‌ها و خشکی دهان است. سندرم شوگرن می‌تواند همراه با سایر اختلالات خود ایمنی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس روی بدهد. در این بیماری، غدد بزاقی تخریب می‌شوند و بیمار به سختی می‌تواند چیزی بخورد و ببلعد. بیمار علی رغم اینکه بهداشت دهانی را رعایت می‌کند ممکن است پوسیدگی‌های زیادی در دندان‌ها داشته باشد و حتی دندان‌ها را از دست بدهد.

۱۹- آشالازی

این بیماری به مری آسیب می‌زند. عصب‌های انتهای لوله‌ی مری باید وقتی که غذا می‌خورید شل شوند تا غذا بتواند وارد معده شود. اما در افرادی که دچار آشالازی هستند، عصب‌ها می‌میرند و غذا نمی‌تواند وارد معده شود. در نتیجه فشار زیادی که در قسمت قفسه سینه ایجاد می‌شود فرد را بیزار از غذا خوردن می‌کند. به مرور زمان این حالت بدتر شده و فرد کاهش وزن شدیدی خواهد داشت.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com