چرا تستوسترون به چربی سوزی بیشتر کمک می‌کند؟

بعضی از آقایان عقیده دارند تستوسترون می‌تواند مانعی برای کاهش وزن‌شان باشد. این هورمون، مسئول برخی از ویژگی‌های خاص مردانه است که رشد عضلات را هم در زنان و هم در مردان تقویت می‌کند. بیشتر مردها، تستسترون بالایی دارند. اما هستند مردهایی که دچار کمبود تستوسترون‌اند؛ مشکلی که به نظر می‌رسد آن‌ها را مستعد ذخیره‌ی چربی زیادی می‌کند. در این مطلب مجله علم ورزش به بحث درمورد نقش بالقوه‌ی این هورمون در کاهش وزن و چاقی می‌پردازد.

تستوسترون چیست؟

تستسترون مهمترین هورمون جنسی مردانه است که توسط بیضه در مردان و توسط تخمدان در زنان تولید می‌شود. هورمون‌ها، مولکول‌هایی پیام‌رسان هستند که نقش حیاتی در تمام سیستم‌های بدن ایفا می‌کنند. هورمون‌ها در جریان خون ترشح شده و بدین طریق به سلول‌های مورد هدف می‌رسند. وقتی هورمون‌ها به نزدیکی سلول‌های مبادله پذیر می‌رسند، به گیرنده‌های روی سطح‌شان چسبیده و عملکردشان را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

تستوسترون چه نقشی دارد؟

نقش اصلی تستوسترون، ارتقا ویژگی‌های مردانه‌ای چون بم کردن صدا، افزایش توده‌ی عضلانی، قوی‌تر کردن استخوان‌ها و رشد موی صورت و بدن است. برای بالغ شدن سلول‌های اسپرم و قابلیت باروری مردانه، به میزان کافی از تستوسترون نیاز است. طبیعی است که سطح تستسترون در مردان بسیار بالاتر از زنهاست، اما این هورمون برای زنان نیز، نقش‌های مهمی ایفا می‌کند.

یکی از مهمترین عملکردهای تستوسترون در هر دو جنس زن و مرد، حفظ توده‌ی عضلانی و تقویت رشد عضلات و استحکام استخوان‌هاست. میزان تستوسترون با افزایش سن، کاهش می‌یابد که یکی از دلایل کاهش توده‌ی عضلانی و چگالی استخوان ناشی از افزایش سن، همین است. کمبود تستسترون نه تنها رشد عضلات را سرکوب می‌کند بلکه می‌تواند موجب افزایش وزن هم بشود.

آیا کمبود تستوسترون می‌تواند باعث افزایش وزن شود؟

تستوسترون رشد عضلات را تقویت می‌کند و همزمان می‌تواند مانع تجمع چربی شود. در نتیجه کمبود تستسترون در مردان می‌تواند باعث شود راحت‌تر از همسلان و همترازان سالم خود، چربی در بدن جمع کنند.

عضله، نسبت به بافت چربی، کالری سوزی بیشتری دارد. کمبود توده‌ی عضلانی می‌تواند فرد را در معرض پرخوری و ذخیره‌ی کالری اضافی به عنوان چربی قرار دهد. در واقع برخی از محققان عقیده دارند کاهش توده‌ی عضلانی، دلیل اصلی این است که کمبود تستوسترون منجر به افزایش وزن در مردان می‌شود. چاقی هم خودش می‌تواند میزان تستوسترون را کم کند.

چاقی با کمبود تستوسترون ارتباط دارد

مردان چاق به طور متوسط نسبت به آن‌هایی که وزن نرمال دارند، ۳۰ درصد تستسترون کمتری دارند. بیش از ۷۰ درصد از مردانی که چاقی بیمارگونه دارند، از هیپوگنادیسم مردانه (تولید کمتر از میزان اسپرم یا تستوسترون) یا کمبود تستوسترون رنج می‌برند؛ ناهنجاری که مشخص‌ترین ویژگی آن، پایین بودن سطح تستوسترون است.

هیپوگنادیسم مردانه را می‌توان با کاهش وزن، درمان کرد. دانشمندان هنوز کاملاً مطمئن نیستند چرا میزان این هورمون در مردان چاق پایین‌تر است، اما بیشتر مطالعات فرایند زیر را نشان داده‌اند:

اول اینکه، چربی شکم حاوی مقادیر زیادی از آنزیم آروماتاز است که تستسترون را به استروژن تبدیل می‌کند. این می‌تواند توجیه کننده‌ی علت بالاتر بودن استروژن در مردان چاق نسبت به مردان با وزن نرمال باشد.

دوم اینکه، بالا بودن آنزیم آروماتاز و فعالیت استروژن، تولید هورمون آزادکننده گنادوتروپین‌ها را که محرک بیضه‌هاست کاهش می‌دهد. کمبود هورمون آزادکننده گنادوتروپین‌ها یا GRH منجر به کاهش سطح هورمون جسم زرد یا LH شده که در نتیجه تولید تستسترون را کم می‌کند. به زبان ساده‌تر، چربی شکم می‌تواند سطح تستوسترون را کاهش بدهد.

آیا مکمل‌ها می‌توانند به کاهش وزن کمک بکنند؟

عبارت «مکمل تستوسترون» می‌تواند به سه چیز اشاره کند: استروئیدهای آنابولیک غیرمجاز، درمان جایگزین تستوسترون و افزایش‌دهنده‌‌های تستوسترون.

استروئیدهای آنابولیک غیرمجاز

استروئیدهای مصنوعی ِ تولیدکننده‌ی تستوسترون به عنوان استروئیدهای آنابولیک شناخته می‌شوند. برخی از بدنسازها از استروئیدهای آنابولیک برای افزایش سطح تستوسترون و فراتر بردن آن از سطح نرمال و تقویت رشد عضلات، سوءاستفاده می‌کنند.

البته سوءاستفاده از استروئیدهای آنابولیک، در بسیاری از کشورها مانند آمریکا غیرقانونی و ممنوع است. مردان سالم که سطح نرمالی از تستوسترون دارند نباید از استروئیدهای آنابولیک تحت هیچ شرایطی استفاده کنند چون استفاده‌ی بلند مدت این مکمل‌ها می‌تواند عوارض جانبی داشته باشد، مانند اختلال جنسی، رفتار تهاجمی، مشکلات کبدی و بیماری قلبی.

بعضی از محققان گفته‌اند تمام این عوارض جانبی به خود ِ تستوسترون مربوط نمی‌شود بلکه به دلیل مصنوعی بودن مشتقات آن نیز هست. تستسترون در درمان برخی از بیماری‌ها، نقش ارزشمندی دارد.

مثلاً برای نرمال کردن سطح تستوسترون در مردانی که کمبود این هورمون را دارند، درمانی وجود دارد که به آن درمان جایگزین تستسترون گفته می‌شود. هرچند درمان جایگزین تستوسترون برای کمک به کاهش وزن در مردان چاق، درمانی معتبر است اما سوءاستفاده از استروئیدهای آنابولیک به عنوان راهکاری جهت کاهش وزن توصیه نمی‌شود. حفظ توده‌ی عضلانی بسیار زیاد می‌تواند در بلند مدت بسیار دشوار باشد و عضلاتی که از آنها استفاده نمی‌شود به مرور زمان تبدیل به چربی خواهند شد.

درمان جایگزین تستوسترون

این هورمون معمولًا به صورت مجاز برای درمان کمبود تستوسترون (هیپوگنادیسم) یا سایر بیماری‌ها تجویز می‌شود. این درمان به نام درمان جایگزین تستوسترون معروف است و تحت نظر پزشک انجام می‌شود که می‌تواند به صورت مکمل، چسب، کرم و یا تزریقی انجام شود. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد درمان جایگزین تستسترون می‌تواند در برخی از افراد چاق، منجر به کاهش وزن شود.

افزایش دهنده‌های تستوسترون

افزایش دهنده‌های تستوسترون، تولید طبیعی تستوسترون را در بدن افزایش می‌دهند. این مکمل‌ها حاوی هیچ تستسترونی نبوده و معمولاً گیاهی هستند. برخی از انواع آن، مانند ashwagandha، D-aspartic acid و عصاره‌ی دانه‌های شنبلیله، می‌توانند سطح تستسترون را افزایش داده و به رشد عضلات در مردانی که تستوسترون کمی دارند کمک کنند. تاکنون هیچ تحقیقی نشان نداده که این مکمل‌ها می‌توانند به کاهش وزن کمک کنند.

علائم کمبود تستوسترون چیست؟

علائم اصلی کمبود تستسترون شامل ضعف میل جنسی، عدم نعوظ یا سختی در حفظ آن و نداشتن شدید است. سایر علائم هم شامل خستگی، بی‌حالی و کاهش توده‌ی عضلانی را نام برد. اگر تردید دارید که سطح تستسترون‌تان چگونه است، می توانید با یک آزمایش خون ساده متوجه شوید. درمان جایگزین تستسترون، موثرترین شیوه‌ی درمانی است. خوشبختانه راه‌های طبیعی زیادی برای افزایش تستوسترون وجود دارد.

چگونه می‌توان تستوسترون را به طور طبیعی افزایش داد؟

تمرینات قدرتی: مطالعات زیادی نشان داده‌اند که تمرینات استقامتی می‌توانند سطح هورمون تستسترون را افزایش بدهند.

مصرف مکمل ویتامین D: کمبود ویتامین D موجب کاهش سطح تستوسترون می‌شود. مکمل‌ها می‌توانند این مشکل را برطرف کنند.

دریافت روی کافی برای بدن: کمبود روی می‌تواند سطح تستسترون را کاهش بدهد. غذاهای سرشار از روی مانند گوشت، مغزها و دانه‌ها مصرف کنید تا سطح تستسترون‌تان نرمال شود.

خواب کافی: کمبود خواب می‌تواند از میزان تستسترون کم کند. در واقع خواب کافی، یکی از مهمترین بخش‌های یک سبک زندگی سالم است.

جنسینگ هندی یا ashwagandha: گیاه دارویی جنسینگ هندی می‌تواند میزان باروری را افزایش بدهد.

استراحت و کاهش استرس: استرس مزمن، کورتیزول را افزایش می‌دهد و کورتیزول هم می‌تواند تستسترون را سرکوب کند. یک محیط به دور از استرس و فعالیت‌های تفریحی، یکی از شالوده‌های سبک زندگی سالم هستند.

ضمناً این استراتژی‌ها، سلامت عمومی‌تان را ارتقاء می‌دهند، برخی از آن‍‌ها همراه با سایر متدها، حتی به کاهش وزن‌تان هم کمک می‌کنند.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com

منبع: authoritynutrition