آشنایی با حرکات مفصل مچ دست و عضلات درگیر

ساختار استخوانی

مفصل مچ از استخوان های زند زبرين و سه استخوان ناوی، هلالی و هرمی تشكيل گرديده است. اگر چه استخوان نخودی با زند زبرين فاصله دارد ولی بهر حال آن را نيز بايستی جزء رديف بالايی استخوان های مچ دانست. چهار استخوان رديف بالای با استخوان های رديف پايينی به نام های ذوزنقه ، و شبه ذوزنقه، بزرگ و چنگكی مفصل می شوند. همين استخوان ها با استخوان های كف دست مفصل می شوند.

ساختار مفصلی

تعداد مفاصل موجود در مچ دست، كف دست و انگشتان زياد است و لازم است قسمت به قسمت مفاصل فوق مورد بررسی و مطالعه قرار گيرند. خصوصيات هر يک از مفاصل به شرح زير است:

1- مفاصل ساعد و مچ دست:

اين مفصل بين زند زبرين و چهار استخوان رديف بالايی مچ دست قرار دارد و از نوع مفاصل لقمه ای می باشد و قادر است حول دو محور حركتی حركت نمايد، يكی محور فرونتال كه حركت های فلكشن و اكستنشن را موجب می گردد و ديگری محور حركتی ساجيتال  كه حركت های آبداكشن و آداكشن را ممكن می سازد و ضمناً تركيب حركت های فوق باعث حركت دورانی در مچ دست می گردد.

مچ دست حور محور ساجيتال دو حركت معادل آبداكشن و آداكشن دارد كه اصطلاحاً انحراف به سمت زند زيرين  و انحراف به سمت زند زبرين گفته می شود.

2- مفاصل مچ دست

منظور مفاصل استخوان های مچ دست با يكديگر است. نوع ساختمان مفصلی اين هشت استخوان با يكديگر از نوع مفاصل مسطح است كه فقط دارای حركت خطی می باشند كه بسيار جزئی است.

3- مفاصل استخوان های كف دست با استخوان های مچ

سربالايی پنج استخوان كف دست با چهار استخوان رديف پايينی مچ دست مفاصل زينی می سازد كه نمونه كامل و پر تحرک آن مفصل شست دست در اين قسمت می باشد كه دارای دو محور حركتی می باشد.

محور اول از طرف شست به طرف انگشت كوچک رفته  و حركت های آبداكشن  و آداكشن را به وجود می آورد در حالی كه محور دوم سبب حركات فلكشن و اكستنشن می گردد در حالی كه عمود بر كف دست وارد می شود. بطور كلی حركت شست دست از اين مفصل دارای حركات بسيار متنوعی می باشد كه بقرار زير است:

دور شدن: به جلو آوردن شست دست در سطحی عمود بر كف دست

نزديك شدن: برگشت حركت دور شدن

هايپر آداكشن: ادامه حركت نزديك شدن در سطحی عمود بر كف دست

باز شدن: حركت شست دست بطوری كه موازی با سطح كف دست از انگشت سبابه فاصله بگيرد.

تا شدن: برگشت حركت باز شدن

هايپر فلكشن: ادامه حركت فلكشن كه با كمی آبداكشن همراه است

حركت  ( Opposition )متقابله : سر انگشت شست با سر هر يك از انگشتان تماس پيدا ميكند، تركيبی است از حركت های آبداكشن و هايپر فلكشن.

حركت (Reposition) برگشت حركت قبل می باشد كه تركيبی از حركات  اكستنشن و آداكشن می باشد.

4- مفاصل استخوان های كف دست با يكديگر:

سر بالايی پنج استخوان كف ست با يكديگر نيز مفصل مي شوند. اين مفاصل كه بين استخوان های دوم ، سوم ، چهارم و پنجم می باشند از نوع مسطح هستند.

5- مفاصل استخوان های كف دست با سر بالايی بند اول انگشتان

از نوع لقمه ای هستند و حركت های تاشدن و باز شدن ، دور شدن و نزديک شدن را می توانند انجام دهند.

در مورد حركت انگشتان دست بايستی توجه داشت كه مبناء حركت انگشتان وسطی است و حركت انگشتان ديگر نسبت به آن سنجيده می شود.

هر يك از انگشتان دست داراي مفاصلی است كه بند گفته می شود و به غير از انگشت شست كه يک بند دارد بقيه دارای دو بند می باشند. ساختمان  اين مفاصل قرقره ای است و حركت آن ها طبيعتاً حول محور فرونتال انجام می شود.

حركت آبداكشن و آداكشن انگشتان

حركت فلكشن و اكستنشن انگشتان

عضلات مچ ، كف و انگشتان دست

حركات متنوع مچ دست به علت وجود بيست و پنج عضله ای است  كه در اين قسمت به سه شكل زير فعاليت دارند. دسته اول اين عضلات از مفاصل آرنج شروع شده و به مچ دست و يا انگشتان دست متصل می شوند. دسته دوم عضلات از ناحيه ساعد شروع شده و به كف و انگشتان دست متصل می گردند و بالاخره  گروه سوم عضلاتی هستند كه از كف دست به انگشتان دست اتصال دارند و حركات را موجب مي شوند.

 

گروه اول عضلات مچ دست:

 

كف دستی طويل

اين عضله در ناحيه ساعد طوری قرار گرقته كه با مشت كردن دست بخوبی قابل لمس است.

سر ثابت: فوق قرقره داخلی استخوان بازو

سر متحرک: استخوان های كف دست

عمل: تا كننده مچ دست.

 

زند اعلايی قدامی

اين عضله به طور مورب روي زند زيرين قرار گرفته است.

سر ثابت: فوق قرقره داخلی استخوان بازو

سر متحرک: پايه استخوان دوم كف دست

عمل: فلكشن مچ دست، انحراف  مچ دست به سمت زند زبرين ( آبداكشن مچ دست )

 

زند اسفلی قدامی

عضله ای است سطحی كه روي زند زيرين قرار گرفته است.

سر ثابت: داراي دو سر ثابت است. يكی به فوق قرقره داخلی بازو و ديگری به دو سوم بالايی استخوان زند زيرين و زائده آرنجی متصل است.

سر متحرک: پنجمين استخوان كف دستی

عمل: تاكننده مچ ، انحراف به سمت زند زيرين مچ دست.

 

 

 

تا كننده سطحی انگشتان دست

بزرگترين عضله تا كننده مچ در ناحيه ساعد دست است.

سر ثابت: به سه قسمت استخوان بازو ، زند زيرين و زندزبرين چسپندگی دارد.

سر متحرک: با چهار تاندون به كناره های  استخوان بند دوم چهار انگشت دست متصل می گردد.

عمل: فلكشن بند دوم و مچ دست

 

عضله زند اسفلی خلفی

اين عضله بطور سطحی در روی استخوان زند زيرين قرار گرفته است و قابل لمس می باشد.

سر ثابت: فوق لقمه خارجی استخوان بازو

سر متحرک: پايه استخوان پنجم كف دست در پشت دست

عمل: بازكننده مفصل مچ دست و انحراف آن به سمت زند زيرين

 

زند اعلايی خلفی دراز (عضله باز کننده مچ دستی )

در ناحيه بالايی ساعد قرار دارد.

سر ثابت: فوق لقمه خارجی استخوان بازو

سر متحرک: پشت پايه استخوان دوم كف دست

عمل: اكستنشن و انحراف مچ دست به سمت زند زبرين

زند اعلايی خلفی كوتاه

سر ثابت: فوق لقمه خارجی استخوان بازو

سر متحرك: پشت پايه استخوان سوم كف دست

عمل: بازكننده مچ دست، انحراف مچ به سمت زند زبرين به طور ضعيف

 

 

بازكننده انگشتان دست

سر ثابت: قوس لقمه خارجی استخوان بازو

سر متحرک: با چهار تاندون به پايه بندهای دوم و سوم و چهارم انگشت دست متصل است.

عمل: بازكننده انگشتان ( چهار انگشت ) از مفصل بند انگشتان و استخوان های كف دست و در حالي كه انقباض ادامه يابد بازكننده مفصل مچ دست مي باشد.

 

گروه دوم عضلات ناحيه ساعد

 

 

بازكننده دراز شست دست

سر ثابت: بين قسمت ميانی و يك سوم سطح خلفی استخوان زند زيرين

سر متحرک: پايه بند دوم استخوان شست  دست در پشت دست

عمل: بازكننده مفصل بين استخوان هاي بند اول و دوم شست دست، بازكننده مفصل بند اول و یاستخوان كف دست، انجام حركات ريپوزيشن شست، یآداكشن و اكستنشن مفصل استخوان كف دست و مچ و همچنين كمك به اكستنشن مچ دست و انحراف آن به سمت زند زبرين.

 

 

 

بازكننده كوتاه شست دست

سر ثابت: دوسوم سطح بالايی استخوان زند زبرين

سر متحرک: پايه بند اول شست دست

عمل: اكستنشن مفصل بند انگشت شست و استخوان كف دست، اكستنشن مفصل استخوان كف و مچ دست و انحراف مچ دست به سمت زند زبرين.

 

 

 

 

دور كننده دراز شست دست

سر ثابت: تقرياً در وسط استخوان زند زيرين قرار گرفته است.

سر متحرک: سطح بيرونی پايه اولين استخوان كف دستی

عمل: آبداكشن دست از مفصل استخوان كف و مچ دست و چنانچه انقباض ادامه داشته باشد باعث انحراف مچ دست به سمت زند زبرين می گردد.

 

 

 

 

تاكننده دراز شست دست

سر ثابت: وسط سطح كف دستی استخوان زند زبرين

سر متحرک: سطح كف دستی پايه استخوان بند دوم شست دست

عمل: تا كننده بنده  انگشت شست و در صورت ادامه انقباض و حضور مقاومت تاكردن مفصل استخوان كف و مچ در ناحيه شست.

 

 

 

بازكننده انگشت سبابه

سر ثابت: بخش انتهای استخوان زند زيرين ( سطح خلفی )

سر متحرک: تاندون باز كننده مشترک انگشتان ، در كنار استخوان دوم كف دستی و بند اول انگشت سبابه

عمل: بازكننده مفصل انگشت شبابه با استخوان كف دست و شركت در حركت آداكشن همين مفصل.

 

 

 

بازكننده انگشت كوچک دست

سر ثابت: تاندون عضله بازكننده مشترک انگشتان در ناحيه ساعد

سر متحرک: به تاندون عضله بازكننده مشترک انگشتان ، درست در نقطه مفصلی استخوان پنجم كف دست با انگشت كوچک متصل است.

عمل: باز كردن مفصل استخوان پنجم كف دست با بند اول انگشت كوچک دست.

 

 

 

 

تاكننده عمقی انگشتان دست

سر ثابت: بخش بالايی سه چهارم استخوان زند زيرين

سر متحرک: با چهار تاندون به پايه بند آخر چهار انگشت دست متصل می گردد.

عمل: تاكننده بندهای انگشتان و چنانچه انقباض ادامه يابد تاكننده مفصل كف و بند اول انگشتان می شود و در نهايت  مچ دست را نيز تا مي كند.

 

 

گروه سوم عضلات

اين گروه از عضلات در ناحيه كف  و انگشتان دست قرار داشته و عبارتند از:

 

تا كننده كوتاه شست دست

اين عضله دارای دو بخش عمقی و سطحی بوده كه عمل دو بخش فوق نيز كمی متفاوت است.

عمل: هر دو سر آن باعث تاكنندگی مفصل بين استخوان كف و بند اول شست دست می شود. بخش عمقی آن عمل نزديك كنندگی مفصل ذكر شده در بالا را باعث گرديده و سر متحرك آن تا كننده مفصل استخوان كف و مچ دست در ناحيه شست دست می باشد.

دور كننده كوتاه شست

سطحی ترين عضله اين ناحيه می باشد.

عمل: دور كردن انگشت شست از مفصل استخوان كف و مچ دست در عين حال باعث حركات فلكشن و آبداكشن مفصل استخوان كف و بند اول انگشت شست نيز مي گردد.

دور كننده انگشت كوچک

عضله ای است سطحی كه در لبه بيرونی پنجمين استخوان كف دستی قرار گرفته است.

عمل: فلكشن و آبداكشن مفصل پنجمين استخوان كف دستی با بند اول انگشت كوچک می باشد.

تاكننده كوتاه انگشت كوچک

اين عضله در كنار عضله دور كننده انگشت كوچك دست و موازی با آن قرار گرفته است. عضله اي است سطحی.

عمل: فلكشن انگشت كوچک دست از مفصل پنجمين استخوان كف دست از مفصل پنجمين استخوان كف دست با بند اول انگشت كوچك مي باشد.

 

 

آپوزيتو شست( متقابله شست)

اين عضله در زير عضله دوركننده كوتاه شست دست قرار دارد.

عمل: آپوزيشن انگشت شست دست از مفصل كف و مچ دست.

 

 

 

 

 

 

نزديک كننده شست دست

بطور عمقی در كف دست قرار دارد.

عمل: آداكشن و فلكشن مفصل شست در كف و مچ دست

 

 

 

 

 

 

متقابله انگشت كوچک دست

اين عضله در زير عضلات دور كننده انگشت كوچک و تاكنده كوتاه انگشت كوچک طوری قرار گرفته كه قابل لمس نيست.

عمل: آپوزيشن انگشن كوچك از مفصل استخوان كف و مچ دست.

 

 

 

 

 

عضلات بين استخوانی پشت دستی

چهار عضله سطحی است كه در ناحيه پشت دست قرار گرفته همانطور كه از نامشان پيداست در بين استخوان های كف دست قرار دارند و به غير از اولين عضله كه بين شست و انگشت سبابه قرار دارد و قابل لمس است سه تاي ديگر قابل لمس نيستند.

هر كدام از عضلات دارای دو سر ثابت است كه هر سر به يكی از استخوان های كف دستی متصل است.

عمل: دور كنندگی مفاصل، استخوان های 2 و 4 كف دستی و بند اول انگشتان سبابه و حلقه. همچنين انحراف انگشت وسط به سمت زند زيرين و زبرين توسط عضلات 2 و 3 علاوه بر اين عضلات فوق باعث حركت فلكشن انگشتان سبابه وسط و حلقه از مفصل كف و بند اول انگشتان مي شوند.

 

عضلات بين استخوانی كف دستی

به تعداد سه عدد می باشند.

عمل: آنها متناسب با موقعيت قرار گيری  آن ها عبارتند از : تاكننده و نزديک کننده انگشتان سبابه، کوچک و حلقه از مفصل کف و بند اول انگشتان فوق. این عضله در زیر عضلات بین استخوانی پشت دستی قرار دارد.

 

 

عضلات دودی دست ( تا کننده انگشتان )

شامل چهار عضله است که بطور عمقی و در اطراف تاندون های عضله تاکننده انگشتان قرار گرفته و قابل لمس نیستند.

عمل: فلکشن انگشتان دوم تا پنجم از مفاصل استخوان های کف و بند اول انگشتان فوق.

 

 

 

 

 

منبع: اختصاصی elmevarzesh.com

---