کیست مچ دست یا گانگلیون یکی از عارضه‌هایی (غده های خوش خیمی) است که معمولا در راستای تاندون یا مفاصل مچ دست یا روی دست رشد می کنند. این کیست‌ها در زانو ها و پاها هم ممکن است به وجود آیند. کیست های گانگلیون معمولا گرد یا تخم مرغی شکل هستند و با مایعی ژله ای شکل پر شده‌اند.

اغلب در مچ دست رخ می‌دهد که به صورت عینی قابل مشاهده و با برجستگی مچ دست و درد همراه است، کیست گانگلیون در بین زنان بیشتر از مردان شایع است و در اغلب موارد در سنین بین 20 تا 40 سالگی بروز می‌کند. در موارد نادری ممکن است کیست گانگلیون در کودکان زیر 10 سال ایجاد شود.

در مورد منشاء گانگلیون نظریات مختلفی وجود دارد. برخی عقیده دارند که در حقیقت تومورهای خوش خیم نیام وتر یا کپسول مفصلی هستند. گانگلیون در برخی نقاط به کپسول مفصلی یا تیام تاندون متصل بوده اما ارتباطی بین فضای مفصل با نیام تاندون و داخل کیست وجود ندارد. کیست ممکن است یک یا چند حفره‌ای بوده و مایع موجود در آن شفاف و چسبنده است.

کیست پشت مچ دست

این نوع از کیست مچ دست بیشتر در خانم‌های جوان دیده می‌شود و باعث ناراحتی به هنگام خم کردن دست رو به عقب خواهد شد، به خصوص به هنگام وارد شدن فشار شدید مانند انجام حرکت شنا. کیست پشت دست از یک رباط ایجاد می‌شود و بیشتر در افرادی دیده می‌شود که به سستی مفاصل مبتلا هستند. این عارضه همچنین ممکن است در افراد مسن که از استئوآرتریت مچ دست رنج می‌برند نیز ایجاد شود.

علت ایجاد کیست مچ دست چیست؟

کیست مچ دست زمانی ایجاد می‌شود که مایع سینوویال در بین مفاصل تجمع پیدا کند. این مایع باعث ایجاد برآمدگی تر ضعیف‌ترین نقاط بافت‌ها می‌شود. علت اصلی ایجاد کیست مچ دست هنوز شناخته نشده است.

با این‌ حال مواردی مانند: فشار و یا آسیب به مفاصل مچ دست که باعث فرسایش و در نتیجه ایجاد کیست گانگلیون شوند، فعالیت‌های شدید دست مانند ژیمناستیک، آسیب‌های قبلی در برخی از موارد در صورتی که دوباره تحریک شوند ممکن است باعث شکل گیری این کیست‌ها شوند و یا نقوص ساختاری در بافت‌های مفاصل که ممکن است علت ایجاد کیست باشند.

suggest حتما بخوانید:
علت و درمان درد مچ دست هنگام وزنه زدن

علائم کیست مچ دست

  • کیست‌های گانگلیون معمولا در راستای تاندون یا مفاصل مچ دست یا روی دست به وجود می‌آیند.
  • کیست گانگلیون گرد یا تخم مرغی شکل هستند و معمولا قطرشان کمتر از 2.5 سانتی متر است. بعضی از این کیست ها آنقدر کوچک هستند که با دست حس نمی شوند.
  • کیست گانگلیون معمولا دردناک است. وقتی یک کیست گانگلیون به عصب اطراف فشار وارد می‌کند حتی اگر خیلی کوچک هم باشد باعث درد و سوزش و بی حسی و یا ضعف ماهیچه می‌شود.
  • افزایش درد به هنگام فعالیت یا حرکت دادن مفصل درگیر شده
  • تورم گاه به گاه، در برخی از موارد ناپدید شده و یا اندازه ی آن کاهش یابد که البته این کیست بعداً دوباره بروز خواهد کرد.
  • کیست مچ دست در برخی از موارد ممکن است بدون ایجاد هیچ علائمی بروز کرده و باعث ایجاد برآمدگی شود.
  • در برخی از موارد به آهستگی و در برخی از موارد با سرعت بالایی ایجاد شده و رشد می‌کند.

معاینه بالینی

تورم ممکن است نرم و کاملا کیستیک باشد، ولی اغلب سفت است. گانگلیون ها اغلب با برجستگی‌های استخوانی اشتباه گرفته می شود. ولی انجام معاینه دقیق تموج آن ها را اثبات می کند.

عوارض گانگلیون

گانگلیونی که از عمق یا کف دست منشاء می‌گیرد ممکن است به صورت مکانیکی با اعصاب اولنار و مدیان یا شاخه‌های آنها تداخل کند. این تداخل منجر به اختلالات حرکتی و معمولا حسی در محل توزیع شاخه‌های درگیر می‌شود.

درمان کیست مچ دست

  • پوشیدن آتل مخصوص انگشت یا مچ دست برای چندین هفته
  • استراحت و گذاشتن کمپرس سرد برای کاهش التهاب
  • ماساژ دادن کیست گانگلیون

جراحی گانگلیون

در این روش نیز کیست گانگلیون به کمک جراحی که توسط جراح ارتوپد انجام می‌شود، برداشته می‌شود. کیست‌های گانگلیون که در پاها ایجاد می‌شوند، معمولا نیاز به جراحی دارند.

جراحی گانگلیون یا کیست مچ دست

گانگلیون‌ها ضرری ندارند و در غیاب درد یا عوارض می‌توان آن‌ها را با اطمینان کامل به حال خود رها کرد. گاهی اوقات می‌توان گانگلیون ها را با اعمال فشار موضعی سفت در زیر پوست له کرد. این درمان نسبتا” تهاجمی بدون ضرر و به طور موقتی موثر است ولی ممکن است گانگلیون از بین رفته مجددا به آهستگی ظاهر شود.

روش جایگزین دیگری که منجر به بهبود موقت می شود آسپیراسیون (کشیدن محتویات) کیست با استفاده از سوزن کلفت است. تنها با برداشتن کامل گانگلیون می توان از علاج پایدار آن اطمینان حاصل کرد این عمل اقدام ساده‌ای نیست زیرا کیسه گانگلیون که دیواره نازکی دارد، اغلب به صورت عمقی و در بین تاندون‌ها گیر می‌کند و در این حالت ممکن است پاره شود و تکه‌ای را بر جای بگذارد که منجر به عود مجدد گانگلیون می‌شود.

درمان با تزریق هیدروکورتیزون

داروهای کورتیکاستروئید معمولا برای درمان التهاب ناشی از بیماری‌هایی مانند روماتیسم یا کیست گانگلیون تجویز می‌شوند. داروهای کورتیکاستروئیدی که اغلب در این موارد تجویز می‌شوند، عبارتند از دگزامتازون، هیدروکورتیزون و پردنیزون.

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com