پای پرانتزی چیست + حرکات اصلاحی زانو پرانتزی

ژنوواروم، زانوی درون گرد، زانو پرانتزی یا پاکمانی (واروس بیش از حد) اختلال در مفصل زانو است که در آن زانوها از هم فاصله زیادی می‌گیرند. در این عارضه زاویه درشت نی- رانی به ۱۸۰ درجه نزدیک شده یا از آن بیشتر می‌شود و بالطبع زاویه Q کاهش می‌یابد. این عارضه می‌تواند وضعیتی یا ساختاری باشد.

نوع ساختاری آن در نتیجه اختلالات و تغییر شکل‌های استخوانی عارض می‌شود. نوع وضعیتی آن در اثر ترکیبی از موقعیت‌های مفصلی، که باعث راستایی غلط در زانو می‌شوند بدون اینکه در استخوان‌های دراز تغییر یا انحنایی وجود داشته باشد، عارض می‌شود. در این عارضه به علت زاویه داخل ران و ساق پا، خط اعمال وزن به سمت داخل مرکز زانو منتقل می شود.

علت پای پرانتزی چیست؟

شایع‌ترین علت آن انحراف قسمت بالایی استخوان درشت نی است که به آن ژنو واروم Genu varum می‌گویند. در این عارضه تنه استخوان درشت نی به خط محوری بدن نزدیک تر می‌شود.

به عبارت دقیق‌تر هرچه از بالای استخوان درشت نی به سمت پایین تر می‌آییم، می‌بینیم استخوان به خط محوری بدن نزدیکتر شده است. البته گاهی علت زانو پرانتزی در تغییر شکلی است که در قسمت های پایینی تنه استخوان ران ایجاد می شود.

روش تشخیص زانو پرانتزی چگونه است؟

در حالت عادی وقتی سر پا مستقیم می‌ایستید و مچ پاهایتان را به هم می‌چسبانید، زانوهای‌تان هم در کنار یکدیگر قرار گرفته و فاصله کمی با هم دارند. گاهی این فاصله زیاد می‌شود و به نظر می‌رسد کل اندام های تحتانی چپ و راست بصورت دو پرانتز () در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. معمولاٌ به این تغییر شکل اندام، زانو پرانتزی می‌گویند.

علائم پای پرانتزی چیست؟

علت زانو پرانتزی چیست؟

این ناهنجاری به علت‌های متفاوتی از قبیل وراثت، راه رفت زودرس کودک و استفاده از پوشک‌های حجیم، نرمی استخوان، پوکی استخوان، آرتروز، آسیب به صفحات رشد، بد جوش خوردن شکستگی، فلج عضلانی، پارگی کپسول و رباط خارجی زانو، ضعف عضلانی و کوتاهی عضلات به وجود می آید. فرد مبتلا با توجه به شدت ناهنجاری می‌تواند نشانه‌های زیر را داشته باشد.

• وزن زیاد: فشار بر روی استخوان ها هم در بچه ها و در بزرگسالان عامل زانوی پرانتزی و ضربدری است.
• زمینه ارثی: افرادی که زمینه استعداد ارثی در آن ها وجود دارد.
• بیماری روماتیسم« التهابی» عفونت مفاصل.Rheumatoid Arthritis
• راشیتیسم نرمی استخوان.
• رشد کندیل داخلی در وضعیت طبیعی کندیل داخلی نسبت به خارجی پائین تر است« که رشد کندیل به سمت بیرون منحرف می شود».
• شکستگی.
• کمبود شدید ویتامین D و کلسیم.
• در مورد بچه ها قنداق کردن« پوشاک زیاد» در مرحله بعد زود راه افتادن آن ها.
• فرو رفتگی در قسمت داخلی زانو که توأم با درد می باشد.
• کشیدگی در قسمت خارجی زانو« کشـش».
• کشکـک به سمت داخل انحراف پیدا نموده و درد در قسمت قدامی زانو بروز می نماید
• صافی کف پا اگر زاویه به 90 درجه برسد.
• طبیعی 130- 120 درجه می باشد Coax Veraگویند.
• پارگی خارجیLCL .
• اگر عضله همسترینگ ضعیف باشد درد داریم،اگر نیم وتری و نیم غشایی ضعیف شوند، قادر به تحمل فشار عضله ثابت داخلی نبوده، درنتیجه زانو به سمت داخل منحرف می شود.
• کوتاهی همسترینگ وضعف دو سر رانی.
• کوتاهی فاصله درشت نی .Iliotibial bond
• قورباغه ای نشستن« چهار زانو».W-sitting

روش اندازه گیری زانوی پرانتزی

برای اندازه گیری این اختلال فرد بدون کفش و جوراب در حالی که زانوها و ران‌ها وی دیده می‌شود بدون هیچ گونه انقباض عضلانی غیر طبیعی در عضلات ناحیه ران می‌ایستد. زانو باید در حالت اکستنشن کامل قرار گرفته و قوزک‌های دو پا به گونه‌ای به هم بچسبد که استخوان کشکک زانو ها به روبرو نگاه کنند. در این حالت فاصله بین کندیل داخلی ران‌ها (فوق لقمه داخلی ران) به وسیله متر نواری، خط کش، کولیس و یا کالیپر مخصوص اندازه گیری و ثبت می شود. در برخی متون بیشترین فراوانی بین این دامنه ۲ تا ۴ سانتی متر قید شده است.

عوارض زانو پرانتزی

حرکات اصلاحی زانو پرانتزی

همیشه قبل از انجام تمرینات تمرینات کششی را انجام دهید. برای اجرای برنامه اصلاحی با یک متخصص مشورت کنید و تحت نظارت متخصص تمرینات را انجام دهید به دلیل اینکه ملاحظات بسیاری در طراحی یک برنامه اصلاحی باید لحاظ شود.

تقویت عضلات داخل ران

به پشت دراز بکشید و زانوها را خم و دستان را کنار بدن قرار دهید. توپ یا فوم رول متوسط بین زانوها قرار دهید. سپس به آرامی با اعمال فشار عضلات داخل ران، روی توپ فشار وارد کنید. به مدت ۱۰ ثانیه در این حالت بمانید و دوباره عضلات را منبسط کنید.

اسکوات با توپ

این حرکت نیز به منظور تقویت کردن عضلات نزدیک کننده ران انجام می‌شود، در این حرکت صاف بایستید، توپ (می‌توانید از حوله یا یک بالش کوچک استفاده نیز استفاده کنید) را بین هر دو زانو قرار دهید و تا زاویه 65 درجه زانو را خم و سپس به موقعیت شروع برگردید.

کشش عضله پیریفورمیس

به پشت دراز بکشید، زانوها را خم و به سقف نگاه کنید،  سپس پای راست را بلند کرده و آن را بالای زانوی چپ قرار دهید، از بین پاها، هر دو دست را پشت پای چپ حلقه کنید و به طرف سینه بکشید، این حالت را 30 ثانیه حفظ کنید و بعد از آن برای پای دیگر انجام دهید، روزی 10 مرتبه این حرکت را تکرار کنید.

بالا آوردن پا

روی زمین دراز بکشید، یکی از پاها را از زانو خم و روی زمین قرار دهید، پای دیگر اما صاف، سپس پای صاف را به آرامی بلند کنید، بدون اینکه زانو خم شود، در حدی که احساس کشش در عضلات داخل ران داشته باشید، 20 تا 30 ثانیه در این حالت بمانید و حرکت را برای پای مخالف تکرار کنید.

چرخش داخلی ران

روی زمین به پهلو دراز بکشید، و پاها را ضمن اینکه از زانو خم کردید، روی هم قرار بدید. زاویه زانو باید 90 درجه باشد، حالا پا را تا حد ممکن بالا بیاورید تا جایی که زانوها کاملا بهم وصل شوند، این تمرین را برای هر پا 10 بار تکرار کنید.

کشش عضلات اددکتور

در حالی که روی زمین نشسته‌اید، و پاهای‌تان صاف است، پای چپ را خم کرده و به قسمت بیرونی پای راست قرار دهید. سپس آرنج دست راست را دور زانو  چپ حلقه کنید و به سمت بدن بکشید، کشش را ۲۰ تا 3۰ ثانیه نگه دارید و سپس حرکت را برای پای دیگر انجام دهید.

چرخش خارجی مچ پا

در حالی که رو به شکم دراز کشیده اید، مچ پا را به خارج چرخانده و زانو را راست کنید تا عضلات نیمه غشایی و نیمه وتری تحت کشش قرار گیرند.

فیلم حرکات اصلاحی پای پرانتزی

سایر حرکات اصلاحی پای پرانتزی

1-در وضعیت ایستاده قرار گیرید در حالی که پاها از یکدیگر فاصله گرفته و از ناحیه جانب داخلی مچ به زمین فشار آورید. می توان برای کمک به کشش ناحیه کشاله و داخلی ساق، دست موافق پای تحت کشش را بر روی ناحیه خارجی ران در بالای مفصل زانو قرار داده و ران را به طرف داخل و پایین فشار داد.

2-در وضعیت نشسته با گرفتن مچ پا آن را به حالت چرخش به خارج ببرید. در وضعیت نشسته به حالت قورباغه با کمک دست ها، تنه را از زمین به کشش عناصر استاتیک جانب داخلی زانو بپردازید.

3-در وضعیت ایستاده پاها را به ترتیب از یکدیگر دور کنید. دست موافق پای دورشونده با جلوگیری از دور شدن پا می تواند اعمال مقاومت کند.

4-در وضعیت ایستاده کنار دیوار با جانب خارجی ساق به دیوار فشار آورده و در دورکردن پا از یکدیگر بکوشید.

5-در وضعیت ایستاده یک توپ طبی یا وزنه مناسب را با کنار خارجی پا پرتاب کنید.

توصیه های بهداشتی زانو پرانتزی

در صورت وجود اضافه وزن بكوشید آن را كاهش دهید. سعی كنید هنگام راه رفتن، دویدن و ایستادن، لبه ی داخلی پا فعال تر باشد (روی لبه داخلی پا فشار بیاورید) به نظر می‌رسد

آیا زانو پرانتزی من نیاز به عمل جراحی دارد؟

اگر تغییر شکل زانوی شما همراه با درد  و انحارف زیاد زانو است ممکن است نیاز به جراحی داشته باشید. بگذارید قدری بیشتر مسئله را باز کنیم. ممکن است تنها مشکل شما این باشد که از شکل پرانتزی زانوی خود ناراحت هستید ( درست مثل کسی که از شکل بینی خود ناراحت است). در این صورت جراحی اصلاح شکل زانو، برای شما حکم یک عمل جراحی زیبایی را دارد. البته در این صورت میتوانید به تصمیم خودتان از پزشک ارتوپد بخواهید زانوی شما را جراحی و صاف کند ولی باید بدانید این کار عاری از خطر نیست.

احتمال بروز مشکلات در این جراحی خود خواسته بیش از یک عمل جراحی زیبایی بینی است. این عمل جراحی، یک عمل نسبتاٌ بزرگ است و احتمال خطراتی مانند عفونت محل عمل، شکستگی استخوان، جوش نخوردن یا دیر جوش خوردن محل جراحی، آسیب به عروق یا اعصاب ناحیه عمل، لخته شدن خون در عروق ساق و یا ایجاد درد زانو بعد از جراحی وجود دارد. برای جراحی حتما با پزشک ارتوپد مشورت کنید.

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com

منابع: حرکات اصلاحی دکتر یحیی سخنگویی + belezaqb