مفصل زانو حجيم ترين مفصل بدن است، که در واقع از سه مفصل تشکیل شده است. دو مفصل بین استخوان های درشت نی و ران قرار دارد و از نوع لقمه ای می باشد و دیگری مفصلی است که بین استخوان کشکک و استخوان ران بوده و از نوع مفاصل بدون محور یا مسطح است. این مفصل توسط تانودون های عضلانی و لیگامنت های اطرافش به خوبی محکم می شود.این مفصل توسط تاندون های عضلانی و لیگامنت های اطرافش به خوبی محکم شده است.

لیگامنت های نگه دارنده مفصل زانو به شرح زیر می باشد:

1- لیگامن کشککی: لیگامنتی محکم و تخت که لبه پایینی استخوان کشکک را به برجستگی درشت نی متصل می سازد.

2- لیگامنت درشت نی جانبی ( داخلی): لیگامنت تختی که در بخش داخلی مفصل زانو سربالایی آن به فوق لقمه داخلی استخوان ران و سر پایینی آن به لقمه داخلی درشت نی متصل است و محکم به منیسک داخلی زانو چسبیده است. در هنگام حرکت اکستنشن ساق پا از مفصل زانو از حرکت ساق پا به خارج جلوگیری می کند.

3- لیگامنت نازک نی جانبی ( خارجی) : لیگامن محکم طناب مانندی که به قسمت بالا و پشت فوق لقمه خارجی استخوان ران و از طرف پایین به سطح خارجی سر استخوان نازک نی متصل است. این لیگامنت در حرکت اکستنشن از حرکت ساق پا به سمت داخل جلوگیری می کند.

4- لیگامنت مایل رکبی: لیگامنتی پهن و مسطح که پشت مفصل زانو را می پوشاند. این لیگامنت از حرکت هایپر اکستنشن مفصل زانو جلوگیری می کند.

5- لیگامنت های متقاطع: دو لیگامنت طناب مانند که شکل ضربدری دارند.  این لیگامنت های ضربدری محدود کننده حرکت اکستنشن و چرخش ساق پا در حالت اکستنشن می باشند و از سر خوردن دو استخوان درشت نی و ران در مفصل زانو بر روی یکدیگر جلوگیری می کند.

6- لیگامنت عرضی: لیگامنت کوتاه و طناب مانند که بخش قدامی محدب شکل منیسک خارجی را به منیسک داخلی متصل می سازد.

7- نوار ایلیوتیبیال: یک نوار پهن و محکم که از لبه تاج خاصره ای استخوان خاصره شروع شده و در امتداد سطح خارجی استخوان ران پایین آمده و به لقمه خارجی استخوان ران و برجستگی درشت نی متصل می شود.

لیگامنت های نگه دارنده مفصل زانوحركات زانو

حرکات فلکشن و اکستنشن که حول محور فرونتال انجام می شود.

1-خم‎شدن زانو(فلکشن): حركت ساق پا به سمت عقب به صورتی كه زاويه بين ساق پا و ران كم شود.هشت عضله موجب حرکت فلکشن زانو می شود.عبارتند از : دوسررانی ، نیم غشایی، نیم وتری، دوقلو، خیاطه، راست داخلی، کف پایی و رکبی.

2- باز شدن زانو(اکستنشن): برگشت از حالت خم‎شدن تا رسيدن به وضعيت اولیه .توسط چهار عضله بزرگ تحت عنوان چهار سر ران انجام می شود.

Knee-flexion-and-extensionچرخش داخلی و خارجی حول محور ورتیکال

حركات چرخشي زانو ( چرخش داخلي و خارجي): حركات چرخشي زماني در مفصل زانو رخ می ‌دهد كه زانو در حالت فلکشن باشد. چنانچه سطح قدامی ساق پا به سمت داخل بچرخد، چرخش داخلی زانو و زمانی كه به سمت خارج بچرخد چرخش خارجی انجام شده است.

Internal-and-external-rotation-of-jointعضلات خم كننده زانو

در حركت خم‎شدن زانو عضلات دو قلو، كف پايی، ركبی، راست داخلی، خياطه، دو سررانی و گروه عضلات همسترينگ دخالت دارند.

Gastrocnemius.عضله دوقلو

عضله ای سطحی و بزرگ است که در پشت ساق پا قرار دارد .

سرثابت : دارای دو سر ثابت می باشد که به بخش خلفی دو برجستگی داخلی و خارجی استخوان ران متصل می باشد.

سرمتحرک:تاندون آشیل و سطح خلفی استخوان پاشنه.

عملکرد:روی دو مفصل مچ پا و زانو عمل می کند. علاوه بر خم‎شدن زانو، در حركات پلانتارفلكشن پا نيز نقش دارد.

 

 

 

Plantarisعضله كف پايی

عضله کوچکی است که در بعضی ها بسیار کوچک می باشد و بین دو عضله نعلی و دو قلو قرار گرفته است.

سرثابت: بخش خلفی استخوان ران در بالای مفصل زانو

سرمتحرک: بخش خلفی استخوان پاشنه

عملکرد : عمل این عضله به طور خفیف در فلکشن زانو می باشد.

 

 

papliteusعضله ركبی

عضله کوچکی است که در ناحیه خلفی زانو به طور عمقی قرار گرفته است.

سرثابت: لقمه خارجی و تحتانی استخوان ران

سرمتحرک: بخش خلفی و فوقانی استخوان درشت نی

عملکرد: حركت خم‎شدن زانو و چرخش داخلی درشت نی از مفصل زانو را به عهده دارد.

 

 

 

عضلات بازكننده زانو

Vastus-Lateralisچهار عضله راست رانی (راست قدامی)، پهن داخلی، پهن خارجی وپهن ميانی، كه در گروه عضلات چهار سر رانی‌اند، در ناحیه سطح قدامی و دو طرف ران قرار گرفته اند و انجام عمل  بازشدن زانو را بر عهده دارند. از حجيم‌ترين و قوی ترين عضلات  بدن‌اند.

پهن خارجی در کنار خارجی عضله راست رانی قرار گرفته، پهن داخلی در قسمت داخلی راست رانی قرار گرفته ، پهن میانی یا عضله رانی در زیر عضله راست قدامی قرار گرفته است.

سر ثابت : سر ثابت هر سه عضله  روی استخوان ران قرار گرفته است .سر ثابت پهن خارجی به سطح خارجی استخوان ران، در زیر برآمدگی بزرگ و نصف بالای خط خشن و سر ثابت پهن داخلی به سرتاسر خط خشن ران، و بالاخره سر ثابت عضله رانیی به دو سوم بالای سطح قدامی استخوان ران متصل است.

سرمتحرک: سرمتحرک هر سه عضله به لبه های استخوان کشکک متصل می شود و استخوان کشکک توسط رباط کشککی به برجستگي فوقانی و قدامی استخوان درشت نی اتصال می یابد.

عملکرد: عمل هر سه عضله اکستنشن (بازکنندگی) مفصل زانو می باشد.

 

 

عضلات درون گرداننده زانو

مجموعاً پنج عضله نيمه وتری,نیمه غشايی، خياطه، راست داخلي و رُكبی در انجام حركت چرخش داخلي زانو شركت دارند. تمامی اين عضلات علاوه بر چرخش داخلي زانو در اعمال حركتی ديگر در مفصل ران و زانو دخيل اند.

مسير و امتداد اين عضلات بگونه‌ای است كه چرخش ساق پا را حول محور عمودی امكانپذير می‌كند.

 

Semitendinosusعضله نیم وتری

از گروه عضلات همسترینگ است که در ناحیه سطحی و خلفی و داخلی استخوان ران قرار گرفته است.

سرثابت: برجستگی ورکی استخوان ورک.

سرمتحرک: بخش قدامی و داخلی استخوان  درشت نی ، در کنار تاندون عضله راست داخلی.

عملکرد:علاوه بر اکستنشن مفصل ران، فلکسور زانو بوده و به استخوان درشت نی از مفصل زانو چرخش داخلی می دهد.

 

 

 

Semimembranosusعضله نیم غشایی

از گروه عضلات همسترینگ که در بخش خلفی ران قرار گرفته است.

سرثابت: برجستگی ورکی استخوان ورک.

سرمتحرک: بخش خلفی و داخلی استخوان درشت نی .

عملکرد: موجب فلکشن زانو و همچنین چرخش داخلی استخوان درشت نی از مفصل زانو می شود.

 

 

 

 

Sartoriusعضله خیاطه

بلندترین عضله بدن است که به طور سطحی و مورب از قسمت خارجی ران ، به سمت داخل ران کشیده شده است.

سرثابت : بریدگی بین خار خاصره قدامی فوقانی و خار خاصره تحتانی

سرمتحرک: سطح بالای و داخلی استخوان درشت نی

عملکرد: این عضله زانو را تا کرده  (فلکسور) و به استخوان درشت نی چرخش داخلی می دهد.در بعضی افراد این عضله به بخش قدامی زانو اتصال می یابد که در چنین مواقعی عمل بازکنندگی مفصل زانو را موجب می گردد.

 

 

 

Pectineus2عضله راست داخلی

عضله راست داخلی عضله ای باریک و بلند است که به طور سطحی در بخش داخلی ران قرار گرفته است.

سرثابت : ارتفاق عانه و شاخه فرودی عانه.

سرمتحرک : برجستگی فوقانی و قسمت داخلی استخوان درشت نی

عملکرد : موجب فلکشن زانو شده و به استخوان درشت نی از مفصل زانو چرخش داخلی می دهد.

 

 

عضله ركبی

توضیح داده شد.

 

عضله برون‎ گرداننده زانو

 

Biceps-Femorisدر چرخش خارجی درشت نی عضله دو سر رانی منقبض می شود.

سرثابت: برجستگی ورکی استخوان ورک

سرمتحرک: برجستگی خارجی استخوان درشت نی وسر استخوان نازک نی.

عملکرد: این عضله به صورت مورب نسبت به سطح و محور حركتي كشيده شده است

در نتيجه، امكان چرخش خارجي بخش تحتاني پا را فراهم مي‌كند.

 

 

منبع: اختصاصی elmevarzesh.com

حرکت شناسی، دکتر فریدون تندنویس

منبع تصاویر:rad.washington.edu