الگوی سایش کفش‌های شما – از جمله سوراخ‌ها، پارگی‌های جزئی و قسمت‌های صاف‌شده‌ی کف کفش – می‌تواند اطلاعات زیادی درباره‌ی کفش‌ها و شیوه‌ی راه رفتن شما (گِیت یا گیتِ راه‌رفتن) به شما بدهد. با بررسی الگوی سایش کفش در قسمت‌های مختلف آن می‌توانید درباره‌ی مکانیک راه رفتن خود بیشتر بفهمید و متوجه شوید آیا کفش شما واقعاً مناسب است یا خیر. فهمیدن این الگوها برای اطمینان از اینکه کفش‌ها به‌درستی از پاهایتان حمایت می‌کنند ضروری است، چون آناتومی هر فرد با دیگری متفاوت است.

انواع الگوهای راه رفتن

سه نوع الگوی راه رفتن عمومی وجود دارد: خنثی (Neutral)، اورپرونیشن (Overpronation)، و آندرپرونیشن یا سوپینیشن (Underpronation/Supination). هر کدام از این الگوها نشان‌دهنده‌ی نوعی از نحوه‌ی راه رفتن است که ممکن است به فشار یا آسیب منجر شود.

خنثی (Neutral)

در الگوی راه رفتن خنثی، پا به‌طور طبیعی هنگام راه رفتن کمی به سمت داخل می‌چرخد. وزن شما از سمت بیرونی پا به سمت انگشت شست منتقل می‌شود که الگوی مطلوب و طبیعی راه رفتن است.

اورپرونیشن (Overpronation)

در این الگو، قوزک پا بیشتر از حد طبیعی به سمت داخل می‌چرخد و این چرخش ادامه پیدا می‌کند حتی زمانی که باید فشار را با انگشتان پا به زمین منتقل کنید. این الگو در افراد با کف پای صاف بیشتر دیده می‌شود و می‌تواند با درد زانو یا درشت‌نی همراه باشد. کفش‌های کنترل حرکت (Motion Control) می‌توانند برای اصلاح این الگو مفید باشند.

آندرپرونیشن / سوپینیشن (Underpronation / Supination)

آندرپرونیشن باعث می‌شود پا هنگام قدم‌زدن به سمت بیرون بچرخد که فشار بیشتری روی لبه‌ی بیرونی پا و انگشت کوچک وارد می‌شود. این حالت در افرادی با قوس بلند و سفت کف پا شایع‌تر است و می‌تواند با مشکلاتی مثل سندرم باند ایلیوتیبیال یا شکستگی‌های فشاری همراه شود. کفش‌های مناسب برای این حالت باید انعطاف‌پذیر، دارای حمایت قوس و بالش مناسب باشند.

چه زمانی باید کفش‌ها را بررسی یا تعویض کنید؟

طبق نظر انجمن پزشکی ورزشی و پا (American Academy of Podiatric Sports Medicine)، معمولاً پس از ۳۰۰ تا ۵۰۰ مایل (≈ ۴۸۰ تا ۸۰۰ کیلومتر) راه رفتن یا دویدن یا حدود ۴۵ تا ۶۰ ساعت فعالیت ورزشی، کفش‌ها ممکن است بیشتر خاصیت جذب ضربه و حمایت خود را از دست داده باشند. پس از این مقدار کارکرد، کفش‌ها بیش از یک‌میلیون قدم را تحمل کرده‌اند و ممکن است نتوانند به خوبی از پاها حمایت کنند.

مشاهده‌ی الگوهای سایش می‌تواند به شما کمک کند، تشخیص دهید آیا کفش‌تان برای نیازهای شما مناسب است، آیا کفش جدید لازم دارید، یا آیا ایرادی در نحوه‌ی راه رفتن‌تان وجود دارد. توجه داشته باشید که حتی کفشی که به‌ظاهر جدید است نیز می‌تواند سایش داخلی داشته باشد.

الگوی سایش کفش در قسمت‌های مختلف

پاشنه‌ها

الگوی سایش کفش‌

کفش سمت چپ الگوی ساییدگی معمول یک کفش پس از پیمودن ۳۵۰ مایل را نشان می‌دهد. کفش سمت راست همان مدل و متعلق به همان کاربر است، اما این کفش تنها به مدت ۱۰۰ مایل پوشیده شده است.

این نشان‌دهنده الگوی سایش کفش طبیعی برای فردی با راه رفتن خنثی (neutral gait) است؛ فردی که نه اورپرونیشن دارد و نه سوپینیشن. در این حالت، پا از ضربه پاشنه (heel strike) تا فشار با انگشت شست (push off with the big toe) در یک خط مستقیم حرکت می‌کند. شما می‌توانید ساییدگی را در ناحیه انگشتان و پاشنه مشاهده کنید.

الگوهای ساییدگی پاشنه

هنگام بررسی کفش‌های خود برای الگوهای ساییدگی پاشنه، از این راهنما استفاده کنید:

  • راه رفتن طبیعی و خنثی: در این حالت، سایش زیر پاشنه به ویژه در سمت بیرونی پاشنه دیده می‌شود، زیرا در ابتدای هر قدم، راه رفتن با ضربه پاشنه آغاز می‌شود. همچنین سایش زیر انگشتان اول و دوم پا دیده می‌شود، چون پس از عبور پا از مرحله قدم، فشار از طریق انگشتان وارد می‌شود.
  • اورپروناتورها (Overpronators): این افراد سایش بیشتری در وسط پاشنه و حتی گاهی به سمت لبه داخلی پاشنه (سمت انگشت شست) خواهند داشت. وقتی کفش‌هایشان روی سطح صاف قرار گیرد، ممکن است کفش‌ها به سمت داخل مایل شوند.
  • سوپیناتورها یا زیرپروناتورها (Supinators/Underpronators): در این افراد سایش در طول لبه بیرونی پاشنه مشاهده می‌شود. وقتی کفش‌های ساییده‌شده آن‌ها روی سطح صاف قرار گیرد، ممکن است کفش‌ها به سمت بیرون مایل شوند.

زیره‌ی کفش

الگوی سایش کفش‌

کف‌های ساییده‌ شده نشان می‌دهد که زمان تعویض کفش‌های ورزشی شما فرا رسیده است. بسیاری از کفش‌ها طوری طراحی می‌شوند که این ساییدگی روی کفه کفش با تغییر رنگ نشان داده شود، که می‌تواند شما را قانع کند، وقت تعویض کفش است. کفش سمت چپ در تصویر حدود ۳۵۰ مایل پوشیده شده و ساییدگی کفه در نزدیکی انگشت شست پا قابل مشاهده است.

الگوهای ساییدگی کف کفش

این نشانه‌ها می‌توانند به شما کمک کنند تا بفهمید الگوی سایش کفش شما در قسمت کف چه معنایی دارد:

  • راه رفتن خنثی (Neutral gait): در این حالت، ساییدگی زیر انگشت شست پا مشاهده می‌شود. افرادی که راه رفتن خنثی دارند، به‌طور طبیعی فشار را از طریق انگشت اول پا وارد می‌کنند بدون چرخش بیش از حد در طول قدم.
  • اورپروناتور (Overpronator): در این افراد، نقطه ساییدگی حتی بیشتر به سمت سمت انگشت شست کفش خواهد بود.
  • سوپیناتور (Supinator): در این افراد، ساییدگی عمدتاً در طول لبه بیرونی کفش، نزدیک انگشت کوچک، مشاهده می‌شود. تغییر رنگ نشان‌دهنده ساییدگی زیاد در پاشنه است. در قسمت انگشتان، تقریباً هیچ ساییدگی در بخش داخلی تا میانی کفه دیده نمی‌شود.

کفِ میانی کفش

الگوی سایش کفش‌

کفش سمت چپ در تصویر حدود ۳۵۰ مایل راه‌پیمایی را تحمل کرده است که معادل تقریباً ۷۷۰,۰۰۰ قدم است. واضح است که کاهش قابل توجهی در بالشتک‌گذاری (cushioning) رخ داده است. اگرچه بررسی این موضوع نسبت به سایر الگوهای ساییدگی کمی دشوارتر است، اما بهتر است کفش‌های خود را از نظر الگوهای مختلف چین‌خوردگی بررسی کنید.

الگوهای ساییدگی کفِ میانی کفش

خطوط فشرده‌سازی (Compression lines): نشان می‌دهد که کفش در حال پیر شدن است و توانایی خود برای بالشتک‌گذاری و پشتیبانی را از دست می‌دهد. (اگر بین پوشیدن کفش قدیمی و یک کفش تازه جابه‌جا شوید، احتمالاً تفاوت بالشتک‌گذاری را احساس خواهید کرد.)
چین‌خوردگی‌ها: در ناحیه فرورفته پاشنه کفش سمت چپ ایجاد می‌شوند، که نشانه‌ای است از اینکه کفش دیگر از فشرده‌سازی خود برای بالشتک‌گذاری هر قدم به‌طور کامل بازنمی‌گردد.

کسانی که وزن بیشتری دارند، احتمالاً باید کفش‌های پیاده‌روی جدید را زودتر از زمان توصیه‌شده معمول خریداری کنند، زیرا بالشتک‌گذاری کفه کفش سریع‌تر تحلیل می‌رود.

زیره‌ی بیرونی

الگوی سایش کفش‌

با هر قدم، کفش‌های شما کم‌کم تحلیل می‌روند. مواد استفاده شده در کفه و پاشنه کفش‌های پیاده‌روی عمر محدودی دارند. حتی کفش‌ها زمانی که روی قفسه بدون استفاده باقی می‌مانند، پیر می‌شوند و پس از پوشیدن هم به تحلیل خود ادامه می‌دهند.

در تصویر، ترک‌ها و چین‌خوردگی‌های کوچکی در بخش خارجی پاشنه کفش پیاده‌روی دیده می‌شوند. این‌ها ناشی از فشرده‌سازی مداوم با هر قدم و همچنین پیری مواد کفش هستند. با کاهش توانایی کفش در بازگشت به حالت اولیه پس از هر قدم، قدرت بالشتک‌گذاری آن کاهش می‌یابد. ممکن است پس از پیاده‌روی طولانی، احساس خستگی بیشتری در پاها و ساق‌ها داشته باشید.

داخل کفش

الگوی سایش کفش‌

کفش موجود در تصویر از درون به بیرون تحلیل می‌رود. نه تنها قسمت خارجی کفش‌ها نشانه‌های ساییدگی و فرسودگی را نشان می‌دهد، بلکه ممکن است شما سوراخ‌هایی در داخل کفش خود ایجاد کنید. این فرد، لایه اول پارچه در پایین مچ پای خود را ساییده است، زیرا استخوان با کناره کفش تماس پیدا کرده است.

الگوهای ساییدگی داخلی

داخل کفش خود را برای موارد زیر بررسی کنید:

سوراخ‌ها: ممکن است در نقطه‌ای که دچار تاول یا نقطه حساس (hot spot) شده‌اید، سوراخ ایجاد شود. مالش پا با کفش اصطکاکی ایجاد می‌کند که می‌تواند به پوست شما و همچنین پارچه داخلی کفش آسیب برساند.
سوراخ‌های داخلی: همچنین می‌تواند نشانه این باشد که کفش شما بیش از حد تنگ است و به کفش بزرگ‌تر نیاز دارید، زیرا پاها در طول پیاده‌روی به طور طبیعی متورم می‌شوند. به همین دلیل، هنگام خرید کفش بهتر است بعد از ظهر خرید کنید، زمانی که اندازه پاها بزرگ‌تر است تا تناسب بهتری داشته باشید.

در مورد سوراخ نزدیک پاشنه، مهم است که روش بند کردن کفش‌ها را یاد بگیرید تا پاشنه شما هنگام راه رفتن، به‌ویژه در مسیرهای سرازیری، به جلو سر نخورد.

سطح خارجی کفش

الگوی سایش کفش‌

فشار و مالش مداوم انگشت شست یا انگشت کوچک پا ممکن است باعث ایجاد سوراخ‌های کوچکی در قسمت بالایی کفش‌ها شود. ساییدگی روی رویه کفش (fabric covering the toe box) نشانه قطعی است که زمان تعویض کفش‌ فرا رسیده است.

سوراخ‌های دیگر ممکن است در اطراف قسمت مچ کفش ایجاد شوند، که ناشی از اصطکاک مچ پا هنگام پیاده‌روی است. هر زمان که یک سوراخ مشاهده کردید، زمان تعویض کفش است.

تعویض کفش‌ها با نمونه‌های با کیفیت، مانند کفش‌های پیاده‌روی Nike، به جلوگیری از تاول و ناراحتی ناشی از مالش پا با کفش کمک خواهد کرد.

سوالات رایج

الگوی سایش کفش من چه معنایی دارد؟

الگوی سایش می‌تواند نشان دهد نوع راه رفتن شما خنثی، اورپروناتور (چرخش بیش‌ازحد داخل) یا سوپیناتور (چرخش به بیرون) است. حتی کفش‌هایی که تازه به نظر می‌رسند نیز ممکن است زیره‌ی فرسوده داشته باشند، پس بررسی دقیق مفید است.

وقتی سایش در لبه‌ی بیرونی کفش دارم، به چه معناست؟

سایش در لبه‌ی بیرونی کفش معمولاً با الگوی سوپینیشن (Underpronation) همراه است، به‌خصوص اگر کفش وقتی روی سطح صاف قرار می‌گیرد به سمت بیرون متمایل شود.

آیا می‌توان کفش‌ها را شست؟

شستن کفش‌ها با صابون و حرارت می‌تواند چسب‌ها و مواد ساخت کفش را ضعیف کند. اگر مجبور به شستن بودید، بهتر است دستی با صابون ملایم انجام دهید و کفش‌ها را در هوای آزاد خشک کنید. قرار دادن کفش‌ها در ماشین لباسشویی یا خشک‌کن می‌تواند عمر آنها را کوتاه کند.

نتیجه‌گیری

بررسی الگوهای سائیدگی کفش‌ها فراتر از صرفاً فهمیدن این‌که «کفشم کهنه شده یا نه» است — این تحلیل می‌تواند به شما کمک کند تا: نحوهٔ گام و حرکت پا خود را بشناسید، مشکلات بالقوهٔ بیومکانیکی را کشف کنید و بهترین نوع کفش را برای ساختار پا و شیوهٔ راه رفتن خود انتخاب کنید.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com