سارکوپنیا چیست؟ روش درمان و مقابله با سارکوپنیا

سارکوپنیا یا سارکوپنی که به عنوان از دست دادن توده عضلانی نیز شناخته شده است، یک بیماری شایع است که با افزایش سن به دلیل کاهش حجم عضلات و جایگزین شدن چربی به جای توده عضلاتی پدیدار می‌شود. زنان ﺑﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﺳﻦ ۴۰ﺳﺎﻟﮕﯽ و مردان با شروع ۵۰ سالگی، ﻫﺮ ﺳﺎﻝ درصدی از ﺣﺠﻢ ﻋﻀﻼﺕ بدن ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎﯼ عضلهٔ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺭﻓﺘﻪ، ﭼﺮﺑﯽ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﯽﺷﻮﺩ به نوعی که ﺗﺎ ۸۰ ﺳﺎﻟﮕﯽ یک سوم ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻀﻼﺕ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻣﯽﺭﻭﺩ.

یک فرد مسن را در نظر بگیرید که شکمی برآمده و دست و پایی لاغر و استخوانی دارد. با وجود BMI نرمال، خطر مرگ زودرس در این فرد بالاتر است که یکی از علل آن سارکوپنیا است. در سنین پیری روند کاهش توده عضله در سراشیبی قرار می‌گیرد. این کاهش توده عضله سریع‌تر ازآنچه فکرش را بکنید، اتفاق می‌افتد و در ۷۵ سالگی به اوج می‌رسد. افرادی که تحرک جسمی ندارند ۳ تا ۵ درصد عضله خود را در هر دهه بعد از ۳۰ سالگی از دست می‌دهند. ﺍﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮﺍﺕ هر چند ﻗﺴﻤﺘﯽ ﺟﺪﺍ ﻧﺎﺷﺪﻧﯽ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ است ﻭﻟﯽ ﺭﺍه ﺣﻞ پیشگیری از آن مشخص است.

سارکوپنیا چیست؟

ﺳﺎﺭﮐﻮﭘِﻨﯿﺎ ﯾﮏ کلمهٔ ﺭﻭﺳﯽ ﺍﺳﺖ، ﺳﺎﺭﮐﻮ ﯾﻌﻨﯽ “ﮔﻮﺷﺖ” ﻭ ﭘﻨﯿﺎ ﯾﻌﻨﯽ “ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻥ”، ﭘﺲ ﺳﺎﺭﮐﻮﭘﻨﯿﺎ ﯾﻌﻨﯽ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﻋﻀﻠﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺿﻐﻒ ﺟﺴﻤﯽ ﻭ ﮐﺎﻫﺶ نیروی بدنی و جسمی خواهد شد. این یک شرط از انحطاط عضلانی وابسته به سن است که در افراد بالای 50 سال سن شایع‌تر است.

سارکوپنیا از عدم تعادل بین سیگنال برای رشد سلول‌های عضلانی و سیگنال برای کاتابولیسم ایجاد می‌شود( فرآیندهای رشد سلول‌ها آنابولیسم و فرآیندهای تخریب را کاتابولیسم می‌نامند.) سارکوپنی به دلیل کاهش مقادیر پایه سنتز پروتئین میوفیبریل‌های عضلانی پس از صرف غذا (زمان پس جذب) یا افزایش پروتئولیز و یا هر دو می‌باشد. فرایند پیری باعث کاهش تقریبا 110000 تار عضلانی می‌شود و به نظر می‌رسد این تغییرات حداقل در بخشی توسط کاهش مزمن هورمون تستوسترون، هورمون رشد و IGF-1 در گردش خون است.

این اختلال در ترکیب بدن، نه تنها باعث از دست دادن عضلات می‌شود، بلکه افراد مسن را مستعد زمین خوردن و شکستگی می‌کند.

چه عواملی به سارکوپنیا سرعت می‌بخشد؟

اگر چه افزایش سن را می‌توان شایع‌ترین علت سارکوپنیا یا کم ماهیچگی عنوان کرد، اما عوامل دیگیری نیز می‌تواند موجب عدم تعادل میان آنابولیسم و کاتابولیسم عضله شود، برخی از این عوامل را در ادامه می‌خوانید.

کم تحرکی

کمبود تحرک و فعالیت بدنی و همچنین استفاده نامناسب از عضلات از عوامل ایجاد سارکوپنیا است که منجر به از دست رفتن سریع عضلات و افزایش ضعف بدن می‌شود. به عنوان مثال بعد از یک آسیب دیدگی وقتی مدتی در رختخواب استراحت می‌کنیم و یا با شکستگی یک عضو و در آتل بودن آن برای مدتی، متوجه خواهیم شد که چقدر بافت عضله آن ناحیه دچار کاهش و ناتوانی شده است.

رژیم غذایی نامتعادل

رژیم غذایی که کالری کافی و میزان پروتئین مورد نیاز بدن را تامین نکند به سارکوپنیا سرعت می‌بخشد. متاسفانه با افزایش سن به علت تغییرات در حس چشایی، مشکلات جویدن غذا و بلع یا افزایش دشواری خرید و پخت و پز، رژیم‌های غذایی کم کالری و کم پروتئین متداول‌تر شده است.

التهاب

التهاب بدن یک مکانیسم طبیعی است که به درمان و همچنین دفاع بدن در مقابل آسیب‌ها کمک می‌‌­کند با این وجود اگر التهاب مزمن و بلند مدت شود، خطرناک خواهد بود. چرا که می‌تواند باعث ایجاد اختلال در تعادل طبیعی کاتابولیسم و از دست دادن عضله شود. برای مثال، یک مطالعه از بیماران با التهاب طولانی مدت ناشی از بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) نیز نشان داد که در بیماران توده عضلانی کاهش یافته است.

حتما بخوانید:

علت التهاب بدن چیست؟ درمان التهاب بدن چگونه است؟

استرس شدید

فارغ از اینکه استرس به خودی خود می‌تواند با ترشح بیش از حد کورتیزول باعث کاهش توده عضلانی و افزایش تجمع چربی در بدن شود، برخی بیماری‌ها نیز باعث افزایش استرس در بدن می‌شوند که در افزایش ریسک کاهش توده عضلانی نقش دارند، به عنوان مثال افراد مبتلا به بیماری مزمن کبدی و تا 20 درصد از افراد مبتلا به نارسایی مزمن قلب، کم ماهیچگی را تجربه می‌کنند.

دلایل هورمونی و عصبی

کاهش برخی هورمون‌ها مانند تستوسترون و هورمون رشد، که در رشد و حفظ عضله نقش مهمی دارد، می‌تواند موجب کاهش توده عضلانی شده و در تشدید وضعیت سارکوپنیا نقش داشته باشد، همچنین افت تعداد سلول‌های عصبی ارسال کننده علائم از مغز به فیبرهای عضلات، به کاهش تحرک در عضلات منجر می‌شود.

چگونه سارکوپنیا را درمان و یا از آن جلوگیری کنیم؟

فعالیت ورزشی منظم به خصوص تمرینات مقاومتی یکی از بهترین راه‌های پیش‌گیری و حتی درمان سارکوپنیا است. تمرین مقاومتی منظم می‌تواند از تحلیل عضلات ضعیف در افراد مسن جلوگیری کرده و حتی می‌تواند باعث افزایش توده عضلانی بدون چربی نیز شود.

تمرینات مقاومتی مانند تمرین با وزنه، تمرین با کش بدنسازی و یا حتی بدنسازی با وزن بدن را شامل می‌شود، هنگامی که شما تمرینات مقاومتی را انجام می‌دهید فشار روی فیبرهای عضلانی شما منجر به افزایش قدرت و رشد می‌شود. لازم به ذکر است این تمرینات حتی موجب افزایش هورمون رشد می‌شود.

حتما بخوانید:

آتروفی عضلانی چيست و چگونه درمان می‌‌شود؟

تغذیه مناسب برای سارکوپنیا

همانطور که در بالا ذکر شد، کمبود کالری و یا پروتئین می‌تواند درد تشدید این بیماری نقش داشته باشد، با این حال فقط جبران این دو کافی نیستند، در ادامه با ما همراه شوید تا با تاکید بر تامین میزان پروتئین مورد نیاز بدن، برخی نکات تغذیه‌ای دیگر را با شما در میان بگذاریم.

مصرف ویتامین D

ویتامین D نقش مهمی در پشتیبانی از بسیاری از سیستم‌های بدن دارد، از جمله عضلات، سیستم عصبی و سیستم ایمنی. طبق یافته‌ها ویتامین D حتی می‌تواند سطح تستوسترون را بالا ببرد و التهاب را کاهش بدهد.

مصرف امگا 3

بررسی‌های متعدد نشان می دهد مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ مانند ماهی چرب، مغز میوه و تخمه برای ساخت عضلات حیاتی است. پس مهم نیست که چند سال دارید؛ مصرف اسیدهای چرب امگا 3 از طریق غذاهای دریایی یا مکمل آن، رشد عضله شما را افزایش می‌دهد.

اسید آمینه لوسین

مطالعات بسیاری مبنی بر اهمیت آمینو اسید لوسین جهت سنتز پروتئین انجام شده است. لوسین با فعال کردن مسیر سنتز پروتئینی باعث رشد عضلات می‌شود. تحقیقات انجام شده بر اهمیت ضرورت مصرف لوسین با بالارفتن سن جهت حفظ و نگه داری عضلات تاکید دارد. بنابراین اسید آمینه لوسین گزینه خوبی برای افراد میانسال است و می‌تواند به حفظ و نگهداری عضلات کمک کند‌.

مصرف شیر

مصرف روزانه شیر و محصولات لبنی در دوره سالمندی موجب کاهش خطر شکستگی استخوان و سارکوپنی (کاهش توده عضلانی بر اثر پیری) می‌شود.

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com