همه چیز در مورد ورزش در قاعدگی

اطلاعت جدیدی در مورد فعالیت ورزشی و دوره قاعدگی بدست آمده است. با کسب درک درستی از میزان تغییر هورمونی ماهانه در زنان، می‌توان زمانی که بدن آماده است، تمرینات را افزایش داده و زمانی که بدن نمی‌تواند بار و فشار تمرینی زیادی را تحمل کند، شدت آن را کاهش داد.

یک باورعمومی در دنیای فیتنس و بدنسازی وجود دارد بر این اساس که صرف نظر از جنسیت، نتایج مورد نظر فقط با کار سخت و مداوم به دست می‌آید. با این حال، به علت سوگیری جنسیتی در بیشتر تحقیقات مربوط به حیطه فعالیت و علوم ورزشی طراحی‌های برنامه ورزشی مؤثر بر آزمودنی‌های مرد انجام می‌شود.

بنابراین پیشنهادات ورزشی حاصل از یافته‌های این تحقیقات به عنوان یک تجویز مشابه برای عموم افراد جمعیت ارائه می‌شوند و زنان در تمام مراحل زندگی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، آخرین مد تمرینی روز را برای کسب فواید مثبت امتحان می‌کنند. حفظ فرم بدنی خاص جز اولین اهداف تمرینی بسیاری از زنان قرار دارد. با این حال، در دوره‌ای از ماه، نگرش «همیشه سخت کار کن» مستقیما در تضاد با انرژی کم این روزها قرار می‌گیرد و زنان از قضاوت منفی خود پشیمان می‌شوند.

وقتی یاد می‌گیریم که چگونه فعالیت‌های ورزشی خود را با دوره قاعدگی هماهنگ کنیم، از بیولوژیی و شرایط فیزیکی به نفع خودمان استفاده کنیم هوشمندانه‌تر تمرین می‌کنیم، نه سخت تر. به منظور اینکه با بدن و نه بر علیه بدن خودمان اقدام کنیم، ابتدا باید از مراحل دوره قاعدگی آگاهی دقیقی داشته باشیم.

تاریخچه‌ای از ورزش زنان

پس از تصویب ورزش زنان در بازی‌های المپیک، از سال ۱۹۱۲ حضور زنان در عرصه‌های ورزشی افزایش یافت. میلیون‌ها زن در سطح جهان به ورزش‌های رقابتی و یا تفریحی روی آوردند. زنان ورزشکار سودهای جسمی، روانی، و اجتماعی بسیاری نصیبشان شد. البته به موازات این سودها، زنان ورزشکار همچنین تحت تاثیر بیش تمرینی و اثرات آن بر سیستم‌های مربوط به تولید مثل قرار گرفتند. بیشترین شیوع اختلالات دستگاه تولید مثل در میان زنانی گزارش شده است که درگیر تمرینات ورزشی شدید بودند. اختلالات دستگاه تولیدمثل در میان کل زنان ۱ تا ۵ درصد گزارش شده است و این در حالی است که بیشتر از ۴۰ تا ۵۰ درصد اختلالات دستگاه تولید مثل در میان زنان ورزشکار شیوع دارد انواع رایج اختلالات دستگاه تولیدمثل شامل آمنوره، قاعدگی دیررس، اختلال در مرحله لوتئینی، عدم تخمک گذاری، و الیگومنوره می‌باشد.

برای شناسایی اختلالات دستگاه تولیدمثل در زنان ورزشکار چندین مکانیسم فیزیولوژیکی پیشنهاد شده است. تعدادی از این تئوری‌ها رد شده‌اند و تعدادی از آن‌ها هنوز قابل توجه اند. مکانیسم قابل توجهی که در حال حاضر پیشنهاد شده است بیان می‌کند که اختلالات دستگاه تولید مثل در اثر اختلال در محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان و یا در محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال به وجود می‌آید. بنابراین اختلالات دستگاه تولید مثل یا یک اثر منفی از تمرینات ورزشی شدید است و یا یک اثر سازگار شده به فشارهای تمرینات ورزشی شدید جهت نایل شدن و تحمل کردن اجراها و مهارت‌های بالاتر است و این مسئله ناشناخته مانده است.

نگرانی اصلی زنان ورزشکار در مورد عوارض جانبی اختلالات قاعدگی می‌باشد و نتایج احتمالی که در اثر اختلالات قاعدگی بر سلامت آن‌ها موثر است. تحقیقات نشان داده‌اند که بین اختلالات تغذیه‌ای و اختلالات قاعدگی وعدم تخمک‌گذاری رابطه وجود دارد و اگر این وضعیت ادامه یابد چگالی مواد استخوانی کاهش می‌یابد یا به عبارتی پوکی استخوان مشاهده می‌شود. این سه اختلال یعنی اختلالات تغذیه ای، آمنوره ثانویه، و پوکی استخوان با عنوان اختلال سه‌گانه زنان ورزشکار شهرت یافته است و بین آن‌ها رابطه وجود دارد.

مراحل دوره قاعدگی

دوره قاعدگی به طور متوسط ۲۳ تا ۳۸ روز است و شامل ۳ مرحله است.

فاز فولیکولی

فاز فولیکولی از روز اول دوره قاعدگی شروع می‌شود و با پایین‌ترین سطح هورمون‌های زنانه در طول ماه مشخص می‌شود. از آنجایی که هورمون‌های جنسی در روزهای اول بسیار پایین است، بنابراین این زمانی است که بدن زن بیشتر شبیه بدن یک مرد می‌باشد.
همچنین فاز فولیکولی ۵ تا ۶ روز پس از آخرین روز دوره قاعدگی ادامه می‌یابد و ۱۲ تا ۱۴ روز طول می‌کشد. پس از قاعدگی، استروژن به تدریج افزایش می‌یابد و در نتیجه هورمون‌های لوتئینی و محرک فولیکول ترشح می‌شود که در اواسط دوره تخمک گذاری به اوج خود می‌رسد.

دوره تخمک‌گذاری

تخمک‌گذاری زمانی است که بدن شما یک تخمک آزاد می‌کند و اگر اسپرم وجود داشته باشد، این فرصت طلایی برای لقاح تخمک و باروری را فراهم می‌سازد است. در یک چرخه ۲۸ روزه، تخمک‌گذاری دقیقا در نقطه میانی، اغلب تقریبا نزدیک به روز ۱۴هم اتفاق می‌افتد.

دوره لوتئال

دوره لوتئال درست بعد از تخمک‌گذاری اتفاق می‌افتد و تا نیمه دوم دوره قاعدگی شما ادامه می‌یابد و تغییرات هورمونی را به همراه دارد. در این مرحله، استروژن بار دیگر افزایش می‌یابد اما در این مرحله افزایش متوسطی دارد، اما مهمتر از آن، پروژسترون وارد صحنه می‌شود و تعدادی علائم فیزیولوژیکی را با خود به همراه می‌آورد.

دوره لوتئال زمانی پایان می‌یابد که پروژسترون به اوج خود می‌رسد و اگر باردار نباشید، استروژن و پروژسترون هر دو کاهش می‌یابند و به مغز شما سیگنال می‌دهند که دوره قاعدگی شما شروع و دوره جدیدی آغاز شود.

اکنون که درک اولیه‌ای از تغییرات هورمونی تعیین کننده دوره قاعدگی داریم، بیایید در مورد تغییرات فیزیولوژیکی که می‌تواند بر تلاش‌های تمرینی شما تأثیر بگذارد صحبت کنیم.

اثرات نوسانات هورمونی

اولین بخش از دوره قاعدگی، که به عنوان مرحله فولیکولار شناخته می‌شود، مرحله هورمونی با سطح بسیار پایین است و تنها علائم دوره‌ای که احتمالاً تجربه می‌کنید، مربوط به دوره قاعدگی شما است.

اگر تلاش می‌کنید سخت تمرین کنید، منطقی است که این زمان از ماه بهترین فرصتی باشد تا به بهترین و سخت‌ترین شکل ممکن تلاش‌تان را انجام دهید، زیرا هیچ سیگنال هورمونی در این مرحله وجود ندارد که اوضاع را پیچیده کند.

وقوع دوره‌ی تخمک‌گذاری می‌تواند با افزایش جزئی دمای بدن شما مشخص شود. به نظر نمی‌رسد که این مسئله مهمی از نظر دماسنجی اهمیتی داشته باشد، اما مهم است که بدانید این افزایش دما پس از تخمک‌گذاری ادامه دارد و در نیمه دوم دوره قاعدگی شما ادامه می‌یابد.

با توجه به افزایش دما در طول مرحله لوتئال، بدن زن نسبت به فعالیت ورزشی در محیط‌های گرم یا مرطوب حساس‌تر است (یوگای گرم، حضور در باشگاه با دمای گرم یا دویدن بیرون در یک روز گرم تابستانی را در نظر بگیرید) و تمرین ورزشی واقعاً می‌تواند به شما نیاز داشته باشد.

علاوه بر افزایش دمای مرکزی بدن، پروژسترون ضربان قلب و تعداد تنفس شما را در حالت استراحت افزایش می‌دهد. هر سه این علائم را می‌توان به عنوان فشار مضاعف بر بدن تفسیر کرد، به خصوص هنگام ورزش، که باعث می‌شود زن احساس کند که باید سخت‌تر از حد معمول تمرین کند.

یکی دیگر از ویژگی‌های پروژسترون، اثر کاتابولیک آن است، به این معنی که این هورمون تمایل دارد بافت را تجزیه کند. این موضوع در مورد تمرینات قدرتی در نیمه دوم دوره قاعدگی مهم است.

در شرایط عادی، در تمرینات مقاومتی هنگام تمرین کردن به مقاومت نیاز دارید، وزن بدن، بندهای مقاومتی، دستگاه‌های سیم کش، وزنه‌های آزاد که پاسخ تنشی را در عضلات تحت فشار ایجاد می‌کند.

انقباض و تنش عضلانی ناشی از جابه‌جایی مکرر وزنه‌ها یک بار چالش برانگیز را ایجاد می‌کند که منجر به پارگی‌های میکروسکوپی در عضلات درگیر در تمرین می‌شود. سپس بدن شما این پارگی‌های میکروسکوپی را با رشد مجدد بافت عضلانی ترمیم می‌کند و در نتیجه عضلات‌تان بزرگتر و قوی‌تر می‌شود.

هنگامی که پروژسترون در نیمه دوم دوره قاعدگی وجود داشته باشد، می‌تواند رشد مجدد عضلانی را کاهش دهد و بر روند ترمیم عضلات تأثیر منفی بگذارد. بگذارید بیولوژی بدن شما راهنمای تمرین‌تان باشد فقط چند عادت ساده می‌تواند تفاوت بزرگی را در هماهنگ‌سازی تمرینات شما با دوره قاعدگی‌تان بوجود آورد.

ورزش در قاعدگی

اگر می‌خواهید بازده ورزش‌تان را در ارتباط با چرخه قاعدگی بهبود بخشید، اولین قدم این است که دوره قاعدگی خود را کنترل کنید. این کار به آسانی تعبیه یک دماسنج دیجیتال و یا تنظیم یک ساعت زنگ دار در کنار تختخواب شما است. هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شوید (هر روز صبح ساعت مشخص از خواب بیدار شدن برای این کار مهم است)، پیش از انجام هر کاری (حتی از رختخواب بلند نشوید یا حتی یک جرعه آب هم ننوشید)، دمای بدن خود را اندازه بگیرید و یادداشت کنید.

این کار به ویژه در نیمه اول دوره قاعدگی شما مهم است، بنابراین می‌توانید درک درستی از دمای بدن خود در هنگام بیداری داشته باشید. با نوشتن آن هر روز صبح در همان زمان، می‌توانید افزایش جزئی در دمای بدن خود را در اواسط دوره مشاهده کنید، که نشان می‌دهد تخمک‌گذاری انجام شده است.

کنترل کردن دوره قاعدگی، حدس و گمان را کاهش و قابلیت پیش بینی آنچه بدن شما مایل به تحمل آن است را به شما می‌دهد. توجه داشته باشید که اگر در وضعیت کنترل بارداری قرار دارید، که بر پایه جلوگیری از تخمک‌گذاری عمل می‌کند، این روش برای کنترل دوره قاعدگی شما ممکن است کمی دشوارتر باشد.

ورزش در مرحله فولیکولی

تمرینات ورزشی متفاوتی را در دوره‌های مختلف مرحله فولیکولی قاعدگی انتخاب کنید. این دقیقا آن زمانی است که شما می‌توانید به سختی تمرین کنید مثلا تمرینات HIIT. تمرینات تناوبی با شدت بالا، تمرینات کار با وزنه سنگین، پلایومتریک، دوهای طولانی، یوگای محیط گرم یا سایر تمرینات شدید ورزشی حال حاضر را می‌توانید انجام دهید.

بین تمرینات سخت حداقل یک روز استراحت کنید و مراقب علائم بیش تمرینی باشید، زیرا برخی مطالعات نشان می‌دهند که ممکن است در این مرحله بیشتر در معرض آسیب عضلانی ناشی از تمرین بیش از حد باشید.

مرحله لوتئال. این مرحله زمانی است که باید میزان سطوح بالای هورمونی بدن خود را در نظر بگیرید. تمرینات هوازی متوسط (اینتروال بدون بریده بریده نفس کشیدن)، جاگینگ و پیاده روی در فضای باز، تمرینات مقاومتی (وزن کم تا متوسط و تکرارهای بیشتر)، یوگا و پیلاتس همگی انتخاب‌های عالی هستند. در این مرحله این زمان خوبی است که بر افزایش تحرک خود کار کنید و مطمئن شوید که از تمرین در محیط‌های داغ پرهیز کنید.

آمنوره ورزشی

منابع مختلف تعاریف متفاوتی از آمنوره ارائه کرده اند.

چند نمونه از تعریف‌های رایج:

کمیته بین المللی المپیک برای کاهش تناقض بین نتایج تحقیقات مطالعاتی آمنوره را این گونه تعریف می‌کند: (فقدان ۳ تا ۶ دوره عادت ماهانه پی در پی در حالی که فقدان این دوره‌های عادت ماهانه ممکن است سلامتی زن را به خطر اندازد) اختلالی که در آن آمنوره‌ی زنان با آغاز تمرینات ورزشی شدید رخ دهد با عنوان آمنوره ورزشی تعریف شده است. اگر ورزشکاری سطح بالایی از تمرینات ورزشی شدید را در سنین قبل از بلوغ شروع کند شاید به آمنوره اولیه دچار شود باید در نظر گرفت که آمنوره ثانویه در اثر علل مختلفی ایجاد می‌شود حتی اگر ورزش‌های شدید انجام نشده باشد.

این علل شامل زمینه ورزشکار (حاملگی، یائسگی)، پیشینه سلامتی (بیماری‌های خود ایمنی، بیماری‌های گرانولوماتوز و …)، وضعیت تغذیه‌ای و برنامه‌ی تمرینی می‌شود. برای تشخیص درست اختلالات دتگاه تولیدمثل این عوامل را باید در نظر گرفت. بیشترین علت رایج در ایجاد آمنوره‌عدم تخمک‌گذاری مزمن (پلی کیستیک تخمدان) می‌باشد. در این اختلال تخمک‌گذاری انجام نمی‌شود اما فولیکول‌های تخمدان به عملکرد خود ادامه می‌دهند. البته اختلالات دستگاه تولیدمثل لزوما به صورت‌عدم تخمک‌گذاری آشکار نمی‌شود.

عوامل اتیولوژی احتمالی در اختلالات قاعدگی ورزشکاران

با وجود شناخت این مسئله که اختلالات سیستم تولیدمثل واکنشی مرتبط با استرس است اما هنوز عواملی که باعث برهم زدن محیط هورمونی و ایجاد استرس می‌شوند ناشناخته اند. محققان چهار عامل احتمالی را که باعث بر هم زدن محیط هورمونی و اختلالات قاعدگی می‌شوند را پیشنهاد می‌کنند.

• ترکیب بدنی
• حجم و شدت تمرینات ورزشی
• دریافت انرژی
• کسر انرژی

عوامل احتمالی ایجاد آمنوره ورزشی

به طور خلاصه تمرینات ورزشی از طریق افزایش در حجم یا شدت تمرینات و به همان اندازه محدودیت‌های بیش از حد غذایی می‌تواند مشکلات سیستم تولیدمثل را باعث شود و نهایتا این که باعث آمنوره و یا دیگر اختلالات سیستم تولیدمثل در زنان می‌شود. دو فرضیه این پدیده را توضیح می‌دهند. فرضیه «استرس ناشی از ورزش» که به اثر تمرینات طاقت فرسا بر می‌گردد که بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال تاثیر می‌گذارد و ایجاد اختلال در مولد ترشح ضربانی هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (GnRH) و ترشح ضربانی هورمون لوتئینی (LH) می‌کند. فرضیه دوم بر روی کسر انرژی متمرکز است و بیان می‌کند که کسر انرژی متاثر ازمیزان تمرین و مصرف غذا می‌باشد. تعادل بین ورودی انرژی و خروجی انرژی باید برقرار باشد در غیر اینصورت اختلالات سیستم تناسلی حاصل می‌شود.

به هر حال هنوز مشخص نیست که اختلالات سیستم تولید مثل ناشی از کدام فرضیه هست و تحقیقات بیشتری نیاز می‌باشد تا دو فرضیه را آزمایش کند و تئوری صحیح در رابطه با علل اختلالات سیستم تولیدمثل را در زنان ورزشکار ثابت کند.

تمرینات ورزشی و اختلالات قاعدگی

در اوایل سال ۱۹۳۰، محققان فقدان دوره قاعدگی را در زنانی مشاهده کردند که در سطوح بالای تمرینی فعالیت می‌کردند. ورزشکارانی که در ورزش‌های استقامتی (دوندگان مسافت‌های طولانی) یا ورزش‌هایی که برای اجرای بهتر مهارت به درصد چربی کمی نیاز دارند (رقص باله و ژیمناستیک) فعالیت می‌کنند، ممکن است احتمال آمنوره در آن‌ها بیشتر باشد.

آمنوره ورزشی با اختلالات تغذیه ای (بی‌اشتهایی و پراشتهایی عصبی) همزمان اتفاق می‌افتند. براساس تحقیقاتی که انجام شده ورزشکاران رشته‌های ورزشی رزمی شنا، وزنه برداری، ورزش‌های میدانی (والیبال، بسکتبال، و هندبال)، پرتاب نیزه و تنیس دچار بی‌نظمی در سیکل قاعدگی می‌باشند. تحقیقات انجام شده شیوع آمنوره را در میان کل زنان ۵ تا ۲۰ درصد اما ۱ تا ۵۰ درصد در میان زنان ورزشکارگزارش کرده‌اند.

این تفاوت زیاد درگزارش شیوع شاید به دلیل تعریف‌های چندگانه از آمنوره و همچنین تفاوت در جمعیت آزمودنی‌ها که مورد مطالعه بودند؛ باشد. تحقیقاتی که از سال ۱۹۳۲ روی انواع وسیعی از ورزش‌ها انجام شد نشان داد که تمرینات ورزشی شدید یا حجم بالایی از تمرینات باعث کاهش سیکل‌های قاعدگی یا آمنوره می‌شود.

اندکی بعد از آغاز تمرینات ورزشی شدید زنان ورزشکار علائمی از اختلالات دستگاه تولید مثل را نشان دادند که در مدت طولانی منجر به قاعدگی‌های نامنظم و آمنوره شد. این اختلالات هم با شدت و هم با حجم تمرینات مرتبط می‌باشند اما به عنوان اینکه این اختلالات علت و اثر ناشی از ورزش هستند؛ هنوز به اثبات نرسیده است.

تمرین بیش از حد ممکن است باعث یک اختلال واضح مانندعدم تخمک گذاری، مرحله لوتئینی کوتاه شده یا کمتر از ۱۴ روز و الیگومنوره (کمتر از ۱۰ دوره عادت ماهانه هر سال) در سیکل قاعدگی شود. تمرین بیش از حد قبل از بلوغ ممکن است باعث قاعدگی دیررس (میانگین سن برای شروع قاعدگی۲/۱۲ سال می‌باشد) و یا آمنوره اولیه شود.

مکانیزم اختلالات قاعدگی ورزشکاران

اختلالات قاعدگی در اثر تغییر در محیط هورمونی ایجاد می‌شود. سیستم تولیدمثل به واسطه محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان تنظیم می‌شود در وضعیت‌هایی که در آن فشارها و استرس‌های پایدار وجود دارد ممکن است بر برهمکنشی دو محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان و هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال تاثیر بگذارد، و دامنه و بسامد ترشح ضربانی هورمون لوتئینی را مختل می‌کند.

تغییر سطوح هورمونی ناشی از تمرین به عنوان یکی از علل اصلی ایجاد بی‌نظمی در سیکل قاعدگی اثبات شده است. سیلای وابستگی احتمالی بین اختلال در عملکرد سیکل قاعدگی و استرس ناشی از تمرین را به عنوان «سندرم سازگاری کل بدن» پیشنهاد کرده است. سیلای فرض کرده است که اصلاح و تعدیل عملکرد دستگاه تولید مثل یکی از واکنش‌های نامعلوم موجود زنده برای سازگار شدن با تغییراتی است که در عوامل محیطی درونی و بیرونی رخ می‌دهد.

محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال و سیستم عصبی خودکار و تحریکی بدن را در برابر فشارهای مزمن سازگار می‌کند. محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال تنظیم کننده اصلی پپتید کورتیکوتروپین باشد. ترکیبی از CRH وarginine vasopressin، باعث ترشح هورمون آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) از هیپوفیز می‌شود. هورمونACTH هم بر ترشح کورتیزول از (بخش قشری فوق کلیوی موثر است.

در وضعیت‌هایی که در آن فشارهای روحی یا جسمی مزمن وجود دارد، سیستم انگیزشی مرکزی هیپوتالاموس را تحریک می‌کند و باعث ترشح CRH و arginine vasopressin( به عنوان هورمون کاهنده ادرار عمل می‌کند و یک انتقال دهنده عصبی است) می‌شود که این عوامل باعث ترشح کورتیزول میشود.

محققان بیان کرده‌اند که فشار‌های مزمن ناشی از تمرین سطح کورتیزول را در زنان ورزشکار بالا می‌برد. افزایش سطح کورتیزول باعث جلوگیری از ترشح گونادوتروپین از هیپوتالاموس می‌شود. گونادوتروپین ناکافی مانع از ترشح هورمون لوتئینی (LH) و هورمون محرک فولیکولی (FSH) می‌شود و اینها نیز باعث می‌شوند که استرادیول و پروژسترون ناکافی ترشح شود.

به علاوه در سطح بالاتر هیپوتالامیک نشان داده است که باعث افزایش ترشح CRH و اندروفین بتای ناشی از CRH می‌شود ترشح این هورمون‌ها مانع از ترشح گونادوتروپین می‌شود و در واقع باعث منع فیزیولوژیکی محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان می‌شود.

بنابراین موقعیت های استرس‌زا مانند تمرینات ورزشی شدید سیستم تولیدمثل زنان را از طریق مختل کردن محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال دچار مشکل می‌سازد. همچنین پیشنهاد شده است که کاتکولامین‌ها موجب اختلال در عملکرد سیستم تولیدمثل می‌شوند. افزایش دوره‌ای قابل ملاحظه در میزان نوراپی نفرین در نتیجه تمرین شدید باعث جلوگیری از ترشح ضربانی LH می‌شود و اختلال در سیستم تولیدمثل را به همراه دارد.

به همین دلیل آمنوره ورزشی، آمنوره ناشی از استرس یا آمنوره هیپوتالامیک عملکردی نیز نامیده می‌شود. محققان بیان می‌کنند که بالا رفتن میزان پرولاکتین و اندروفین بتا مانع از ترشح گونادوتروپین می‌شود. از آنجایی که پرولاکتین و اندروفین بتا معارض با ترشح و تولید هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (GnRH) می‌باشد بنابراین هیپوفیز تحریک نمی‌شود. مکانیزم عملکرد پرولاکتین و اندروفین بتا ناشناخته است اما تحقیقات انجام شده نشان داده‌اند که میزان پرولاکتین و اندروفین بتا متناسب با افزایش شدت، مدت، و تناوب جلسات تمرینی افزایش می‌یابد.

علاوه بر مکانیزم‌های فیزیولوژیکی مذکور اخیرا تئوری دیگری مطرح شده است که تاثیر هورمون لپتین را بیان می‌کند. لپتین هورمونی نسبتا تازه کشف شده است که توسط بافت لپتین در typical diurnal patternوجود دارد. با کاهش لپتین نقش بازدارندگی این هورمون بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال حذف می‌شود. در نتیجه سطح را افزایش می‌دهد. CRH

شود. لپتین همچنین فعالیت هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (GnRH) محققان دریافته‌اند که در آمنوره ورزشی، میزان لپتین کاهش می‌یابد یا فقدان میزان لپتین در typical diurnal patternوجود دارد. با کاهش لپتین نقش بازدارندگی این هورمون بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- آدرنال حذف می‌شود. در نتیجه سطح و کورتیزول بالا می‌رود و ممکن است تاثیر منفی بر محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان داشته باشد. تحقیقات بیشتری نیاز هست که نقش لپتین بر سیستم تولیدمثل زنان ورزشکار را آشکارتر کند. CRH

درمان ورزشکار مبتلا به اختلالات قاعدگی

جهت آماده‌سازی طرح درمانی برای ورزشکار آمنوریک، پزشک باید اختلالات چندگانه سیستم تولید مثل را به طور کامل در نظر بگیرد. علاوه بر تغیرات هورمونی مسائلی مانند وضعیت تغذیه ای، اختلالات تغذیه ای، برنامه تمرینات ورزشی، و سطوح هورمونی باید آزمایش شوند. اگر میزان هورمون ناکافی یا پایین باشد می‌توان با مصرف مکمل‌های هورمونی اقدام به درمان نمود. البته علت اصلی ایجاد اختلال با این روش مشخص نمی‌شود و از بین نمی‌رود.

در ابتدا باید مشکلات کوتاه مدت درمان شوند و در عین حال تشخیص مشکلات درازمدت مانند پوکی استخوان ضروری است. پروسه درمان همچنین باید شامل آموزش و اصلاح تغذیه و برنامه تمرینات ورزشی باشد. آنالیز صحیح جهت درمان نه تنها احتیاج به تمرکز روی دریافت کالری خالص دارد بلکه باید تناسب بین دریافت انرژی و انرژی مورد نیاز روزانه نیز در نظر گرفته شود.

نهایتا اینکه یک متخصص سیستم تولیدمثل- آندوکرینی که با اختلالات قاعدگی ورزشکاران آشنایی دارد باید ارزیابی کاملی جهت درمان انجام دهد. براساس بسیاری از تحقیقات اخیر احتمالا می‌توان با افزایش دریافت انرژی عملکرد طبیعی قاعدگی را به حالت نخست برگرداند. درمانگر باید برنامه تمرینات ورزشی را ارزیابی کند، مصرف انرژی را اندازه گیری کند و اثبات کند که آن با دریافت انرژی متناسب است، همچنین در صورت نیاز باید دریافت انرژی و مصرف انرژی را با هم سازگار کند.

درمان با هورمون‌های جایگزین (HRT) با درمان‌های مربوط به دوران یائسگی یا داروهای ضدبارداری خوراکی مشابه است که در این درمان‌ها باید فقدان ترشح هورمون‌ها به طور صحیح مورد ملاحظه قرار بگیرند. اگر چه میزان تجویز این داروها برای زنان بعد از یائسگیشان ممکن است بیشتر باشد.

مکمل‌های کلسیم و ویتامین دی ممکن است جهت بهبود خطرکاهش چگالی مواد استخوانی نیاز باشد همچنین شکستگی‌های استخوانی ورزشکار کاهش خواهد یافت و ورزشکار با اطمینان بیشتری در تمرینات ورزشی شرکت می‌کند. اثر منفی از تجویز HRT یا داروهای ضد بارداری خوراکی روی سلامتی و سطح عملکرد زنان ورزشکار گزارش نشده است البته ناگفته نماند که تاکنون تحقیقی بر روی این آزمودنی‌ها با این شرایط انجام نشده است. بنابراین مهم است که چگالی مواد استخوانی این ورزشکاران اندازه گیری شود و مشخص شود که آیا آن‌ها شکستگی استخوانی دارند یا خیر؟

در نتیجه مکانیزم‌های اصلی این اختلالات به طور کامل شناخته شده نیست و برای درمان باید تغییرات رفتاری، تمرینی، و تغذیه‌ای با هم ترکیب سازگار شوند. هدف از درمان باید برقرار کردن تعادل بین دریافت و مصرف انرژی باشد تا کسر انرژی ایجاد نشود. برای تحقق این هدف نیاز هست که ورزشکار حجم تمرین را کاهش دهد و دریافت غذا و انرژی را بهبود بخشد. به طور کلی سه رویکرد برای درمان نیاز می‌باشد: دارودرمانی، مشاوره درمانی و تغییر در روش زندگی داروهای تجویزی برای مبتلایان به آمنوره شامل موارد زیر می‌شود: پروژسترون، قرص‌های خوراکی ضد بارداری، مدروکسی پروژسترون

کلام پایانی

در جهت رشد بدن خود تمرین کنید، نه برعلیه آن.  تحقیقات ورزشی و پروتکل‌های توصیه شده در اجرای تمرینات وررشی به شدت بر داده‌هایی تکیه می‌کنند که بر روی مردان آزمایش شده است، زیرا مردان مانند زنان نوسانات هورمونی ماهانه ندارند.

در نتیجه، زنان تلاش می‌کنند تا برنامه‌های تمرینی را اجرا کنند که با بیولوژی زنانه سازگاری ندارد، و زنان را به این فکر فرو می‌برند که وقتی سطح انرژی شان تغییر می‌کند کجا کار را اشتباه کرده‌اند.

بوسیله آگاهی از مراحل دوره قاعدگی و کنترل قاعدگی خود، می‌توانید با به دست آوردن تسلط بر کارایی تمرینات افزایش آن و پرهیز از تمرینات آسیب زای ناموفق و انتقاد از خود، موفق و توانمند شوید.

تهیه و تدوین: elmevarzesh.com

منابع

فاطمه فاضل(کارشناس ارشد آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی)

healthline.com/health/fitness/female-hormones-exercise

---