دلیل به وجود آمدن ترک های پوست چیست؟

ترک های پوست در نواحی مختلف بدن را می‌توان گفت اکثر افراد از هر قشری دیده اند، با مشاهده و یا بیان این مطلب شاید اولین اشخاصی که به ذهن شما می‌رسند که این نوع ترک‌ها را روی بدن داشته باشند، ورزشکاران باشند. اما این صحیح نیست! چرا؟ در پاسخ به این سوال و یا سوالاتی از قبیل، علت به وجود آمدن این خطوط‌ها روی بدن چیست؟ یا خود این خطوط‌ها چه هستند؟ شما را دعوت به خواندن این مطلب می‌کنیم.

ساختمان و عملکرد پوست

پوست بزرگ‌ترین ارگان بدن انسان است و از اعضاء داخلی محافظت می‌کند. پوست از سه لایه تشکیل شده است: اپیدرم (Epidermis)، درم (Dermis) و هیپودرم (Hypodermis). هر سه‌ی این لایه‌ها نقش عمده‌ای در عملکرد طبیعی پوست دارند. اپیدرم لایه بیرونی است و از سلول‌های کراتینوسیت و ملانوسیت تشکیل شده است.

هیپودرم لایه درونی ست و شامل چربی، بافت همبند، عروق خونی و اعصاب می‌باشد. درم بین دو لایه دیگر قرار گرفته و از الیاف پروتئینی کلاژن و الاستین به همراه ماده‌ای ژل مانند در فضای بین الیاف، ساخته شده است.

پوست انسان اعمال مهم زیادی از قبیل محافظت، تنظیم حرارت، تعادل آب، دفع و غیره را بر عهده دارد. بنابراین، پوست به عنوان عضوی منحصر به فرد دارای توازن مناسبی از کشش و قدرت محسوب می‌شود. این توازن مناسب، حاصل تناسب درستی از اجزای ساختاری پوست است.

اجزا ساختاری پوست

کلاژن: پروتئینی در درم است که ۸۰ درصد از بافت همبند را تشکیل می‌دهد. کلاژن به پوست خواص قدرت و سفتی را می‌بخشد. این پروتئین به عنوان سیمانی بین سلول‌های بدن عمل می‌کند. سرعت ترمیم بافت‌ها وابسته به تولید کلاژن است.

الاستین: پروتئینی در درم است که به پوست خاصیت ارتجاعی می‌بخشد. این پروتئین به همراه کلاژن و گلیکوزآمینوگلیکان‌ها بافت همبند را تشکیل می‌دهند.  با این حال، بزرگ شدن سریع بخش‌های بدن، باعث کشش بیش از حد پوست می‌شود. این کشش، الیاف کلاژن و الاستین درم را می‌شکند. در نهایت در پوست، فرورفتگی‌هایی ظریف به همراه تغییر رنگ ایجاد می‌گردد که به آن استرچ مارک یا ترک‌های پوستی اطلاق می‌شود.

عوامل مؤثر بر پوست

چندین عامل وجود دارد که در کیفیت پوست موثر است. رنگ پوست هم با توجه به عوامل نژادی و ژنتیکی متغیر است. در این مقاله، مایلم چند عامل اصلی را که ارتباط نزدیکی با کیفیت پوست دارد، معرفی نمایم. عوامل ارثی، عوامل محیطی، میزان مصرف غذا، ترکیب غذایی، میزان مصرف آب، سلامت عمومی، حساسیت نسبت به عوامل خارجی، مراقبت از خود ، بهداشت، وضعیت روحی و روانی، شغل، سبک زندگی.

پوست دارای وظایف مهمی ست و همانگونه که از درون ما محافظت می‌کند، مهاجمان خارجی را از ما دور نگه می‌دارد. پوست سالم باید انعطاف‌پذیر و بدون خشکی بیش از حد باشد. همچنین باید عاری از ضایعاتی مانند جوش، ماکول، پاپول، وزیکول، پوسچول و غیره باشد. بیایید از پوستمان بهترین مراقبت و محافظت را داشته باشیم

ترک های پوست چیست؟

استریا «Striae» یک واژه کلی است که به شیار، کانال، خطوط یا نوارهای باریک و نازک بر روی پوست اشاره دارد، به خصوص اگر چند تا از آن‌ها موازی و یا نزدیک به هم باشند. ترک های پوست (استرچ مارک stretch mark یا استریا striae) نوعی اسکار پوستی همراه با تغییر رنگ هستند. آن‌ها به دلیل پاره شدن لایه درم پوست ایجاد می‌شوند و در طول زمان می‌توانند کاهش یابند اما به طور کامل محو نمی‌شوند.

ترک های پوست اغلب در نتیجه کشش سریع پوست همراه با رشد سریع (شایع در دوران بلوغ) و یا افزایش وزن (مثل بارداری، پرورش اندام و یا افزایش سریع وزن) و یا در برخی موارد نیروی کششی شدید بر روی پوست که بیش از توان لایه درم باشد ایجاد می‌شود. ترک‌های پوستی همچنین ممکن است تحت تاثیر تغییرات هورمونی بلوغ، بارداری، پرورش اندام، هورمون درمانی جایگزین برای تغییر جنسیت و غیره باشند. این ترک‌های سفید رنگ پوست در ۷۰ درصد بانوان باردار دیده می‌شود.

علائم و نشانه‌ها

ترک‌های پوستی در شروع به صورت خطوط مایل به قرمز یا ارغوانی ظاهر می‌شوند اما تمایل دارند به مرور زمان روشن‌تر شوند. مناطق مبتلا، فرورفته به نظر می‌رسند و در لمس نرم هستند و در لایه درم پوست ایجاد می‌شوند. درم، لایه انعطاف‌پذیر میانی پوست است که به حفظ شکل پوست کمک می‌کند. تا زمانی که در داخل درم حمایت وجود دارد، هیچ استرچ مارکی تشکیل نخواهد شد.

کشش، نقش زیادی را در ایجاد و همچنین مسیر خطوط و ترک های پوست ایفا می‌کند، اما به تنهایی علت آن نیست. ترک‌های پوست در هر نقطه بدن می‌تواند ظاهر شود، اما به احتمال زیاد در مکان‌هایی که مقادیر بیشتری چربی ذخیره شده، پدیدار می‌شود. رایج‌ترین مکان‌ها شامل شکم (به خصوص در نزدیکی ناف)، پستانها، بازوها، زیر بغل، پشت، ران (اعم از داخل و خارج)، لگن و باسن است. استرچ مارک هیچ خطری برای سلامتی ندارد و عملکرد طبیعی بدن و ترمیمش را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد.

ترک های پوست شکم

ترک های پوست شکم یکی از شایع ترین علائم در زنان باردار است و علت آن  افزایش سریع در سایز دور شکم زنان باردار است که  بافت پوست ناحیه شکم را مستعد ترک خوردگی می کند. ترک های پوست بسیار شایع است در حدود 75-90٪ از زنان باردار دچار آن می شوند.

ترک های پوست شکم به این دلیل ظاهر می شوند که بافت الاستیک حمایتی در لایه درم پوست در نقاط مختلف دچار پارگی های ظریفی می شود. خونریزی خفیف پوستی، ایجاد بافت اسکار و کشیده و نازک شدن لایه اپیدرم، نمای نهایی ترک ها را موجب می شود .

بیش از نیمی از زنان باردار دچار ترک های پوست بر روی شکمشان می شوند. تحقیقات نشان می دهد که ژنتیک یکی از دلایل این بیماری است. اگر خواهر یا مادر شما در دوران بارداری دچار ترک های پوست شوند، به احتمال زیاد شما هم در معرض خطر خواهید بود. بنابراین، شما باید برای جلوگیری از بدتر شدن اسکارها بر روی وزن خود کنترل داشته باشید. امروزه، اختلاف نظرهای زیادی در مورد کارکرد لوسیون ها و ماساژ های پیشگیرانه وجود دارد. متخصصین نیز اعلام کرده اند که هیچ مدرکی در این مورد وجود دارد.

راه های بسیاری برای جلوگیری از ترک های پوست شکم ذکر می شود. کرم ها و روغن های غنی شده از این جمله اند. دو امکان واقعی برای ظهور اثرات این ها، بهبود گردش خون به دلیل ماساژ شکم و تا حدودی باز کردن منافذ پوست شکم می باشد. مواد افزودنی به این ضمادها مانند ویتامین E ، C ، A ، K ، عصاره های گیاهی و سفیده تخم مرغ احتمالا می تواند به لایه درم نفوذ کرده و باعث کاهش استرس و پارگی ها شود.

چرا و چگونه ترک های پوست می‌شوند؟

همانطور که اشاره شد عوامل بسیاری باعث ایجاد ترک‌های پوست می‌شوند. اضافه شدن وزن، یکی از عللی ست که باعث کشش پوست و شکستن الیاف کلاژن و الاستین می‌شود. این موضوع منجر به ایجاد ترک‌های پوستی در مناطقی از بدن مثل شکم، سینه، ران، باسن، شانه‌ها و غیره می‌شود. علاوه بر این، تغییرات هورمونی در بلوغ، بارداری، افزایش وزن و چاقی، دلایل اصلی بروز این بیماری هستند.

در زیر برخی از علل شایع آورده شده است:

۱- بارداری: در دوران بارداری کشش دیواره قدامی شکم به دلیل بزرگ شدن رحم می‌تواند ظاهر شود. به دنبال آن، ترک‌های صورتی در قسمت تحتانی شکم شروع به ظاهر شدن می‌کنند، سپس این ترک‌ها در نیمه دوم بارداری به رنگ سفید نقره‌ای در می‌آیند.

۲- چاقی: کشش پوست به دلیل اضافه وزن ایجاد می‌شود، به همین دلیل ترک های پوست ایجاد می‌گردد.

۳-بلوغ: در سن بلوغ، افزایش و تغییرات در فعالیت هورمونی باعث تجمعات بافت چربی موضعی و تغییرات سطحی می‌گردد که حاصل آن ترک‌های پوست خواهد بود. تشکیل بافت‌های چربی در دختران نسبت به پسران بیشتر است، در نتیجه ترک‌های پوست در میان دختران شایع‌تر است.

۴- سندرم کوشینگ: این سندرم نوعی بیماری غدد درون ریز به علت کم کاری ترشح هورمون آدرنال است. سندرم کوشینگ یکی از دلایل ترک‌های پوست است.

۵- بدنسازی: فعالیت بدنی بیش از حد باعث کشیدگی پوست می‌شود و نتیجه آن ایجاد ترک‌های پوست است.

۶- داروها: استفاده مکرر از داروهای استروئیدی و کرم‌های استروئیدی موضعی می‌تواند ترک های پوست ایجاد کند. داروهای موضعی در پوست‌های حساس می‌تواند به تولید ناکافی کلاژن و الاستین منتهی شود.

۷- ادم (Edema): ادم، تجمع مایع در فضای بین سلولی است و می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن ظاهر شود. بیماری‌های کلیه و کبد به ادم طولانی مدت منجر می‌شود و با کشش پوست شکم ایجاد ترک‌های پوستی خواهد کرد.

۸-کاهش وزن: کاهش وزن سریع به مانند افزایش سریع وزن می‌تواند منجر به ظهور ترک‌های پوست شود.

9- افزایش وزن سریع: اضافه وزن سریع می تواند باعث ایجاد ترک پوست بر روی ران ها و پشت زانوها گردد. اگر شما وزن خود را هم کاهش دهید، این ترک های پوستی بازهم وجود خواهند داشت. با گذشت زمان ممکن است ترک های پوست محو و یا کمتر شوند. اگر شما وزنه بردارید، ممکن است همزمان با رشد عضلاتتان، ترک ها بر روی پوست پاهایتان ظاهر شوند وبه سرعت گسترش یابند.

10-متفرقه: عوامل محیطی مهار کننده تولید کلاژن می‌تواند به ایجاد ترک‌های پوستی منجر شود. ترک های پوست به واقع می‌تواند آزار دهنده باشد، اما خلاص شدن از آن‌ها آسان نیست.