پرخوری عصبی چیست؟چطور پرخوری استرسی را درمان کنیم؟

پرخوری عصبی یا پرخوری ناشی از استرس یک اختلال تغذیه‌ای است که در آن فرد نسبت به سایر افراد حجم بیشتری از غذا را در زمانی کمتر از دیگران می‌خورد. پرخوری ناشی از استرس یعنی غذا خوردن در پاسخ به استرس، مخصوصا زمانیکه که گرسنه نیستید.

به طور مشابه، پرخوری احساسی یعنی غذا خوردن در پاسخ به یک احساس، که هر احساسی را شامل می‌شود. پرخوری عصبی به این معناست که احساسات شما تعیین می‌کنند که چه موقع و چه مقدار غذا بخورید، نه بدن شما.

اغلب افراد مبتلا وزن طبیعی دارند ولی در هنگام غذا خوردن کنترلی بر آن ندارند و نمی‌توانند جلوی غذا خوردن خود را بگیرند. برخی افراد بین بی‌اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی در نوسانند. در بی‌اشتهایی عصبی فرد بخاطر ترس از چاقی هرچه کمتر تغذیه می‌کند و امکان دارد از گرسنگی بمیرد. گرچه هم بی‌اشتهایی عصبی و هم پرخوری عصبی در مردان هم دیده می‌شود اما اغلب زنان و دختران جوان را مبتلا می‌سازد. علل ایجاد این بیماری

علت ایجاد این بیماری ناشناخته است. به احتمال زیاد این بیماری ناشی از اختلال در کنترل مغزی اشت‌ها و خلق روی می‌دهد. چنانچه مبتلا به این بیماری باشید امکان دارد: در خانواده سابقه‌ای از اختلالات تغذیه‌ای داشته باشید. سابقه فردی یا خانوادگی از اختلالات خلقی مثل افسردگی یا اختلالات اضطرابی و یا دوقطبی داشته باشید.

چرا وقتی استرس داریم غذا می‌خوریم؟

برای اکثر افراد، غذا آرامش بخش است و متاسفانه، غذاهای ناسالم معمولاً بیشترین آرامش را فراهم می‌آورند. به گفته دکتر راشل گلدمن، «پرخوری احساسی بسیار رایج است و مشکلی در این مورد وجود ندارد، اما اگر در زمانی که استرس دارید و یا احساساتی شده‌اید غذا خوردن تنها روش مقابله‌ای شما و تنها راهبرد شما باشد می‌تواند مشکل ساز شود.»

گلدمن یک روانشناس متخصص در زمینه‌ی عادات غذایی است، می‌گوید که بسیاری از مردم دچار پرخوری عصبی می‌شوند. «غذا آرامش بخش است، اما اگر موجب پریشانی شما می‌شود، باعث افزایش وزن ناخواسته می‌شود یا اینکه بهترین راهبرد مقابله‌ای شماست، در این صورت مسئله‌ای است که باید به آن رسیدگی شود»

اگر در زمان ناراحتی احساسی سراغ سبزیجات برویم، مشکلی برای ما بوجود نمی‌آید. اما چند نفر وقتی دچار استرس می‌شوند به خوردن هویج روی می‌آورند؟ این غذاهای پرچرب و پرکالری مورد علاقه‌ی ما هستند که باعث می‌شوند احساس بهتری داشته باشیم. هرچه غذا چرب‌تر، شیرین‌تر یا شورتر باشد، احساس بهتری پیدا خواهیم کرد.

چگونه بدانیم که پرخوری ناشی از استرس است؟

علائم مشخصی وجود دارند که نشان می‌دهند به دلیل مشکلات احساسی غذا می‌خورید. پرخوری عصبی ایرادی ندارد اما اگر به هر یک از سوالات زیر پاسختان بله باشد، می‌تواند مشکل ساز باشد:

• آیا بعد از یک تجربه ناخوشایند، مانند مشاجره، حتی اگر احساس گرسنگی نمی‌کنید غذا می‌خورید؟
• آیا هنگام ناراحتی میل به غذاهای خاصی دارید، برای مثال، همیشه در هنگام افسردگی میل به شکلات دارید؟
•  آیا در پاسخ به محرک‌های بیرونی مانند دیدن تبلیغات غذا در تلویزیون، میل به غذا خوردن پیدا می‌کنید؟
• آیا غذا می‌خورید زیرا احساس می‌کنید هیچ کار دیگری برای انجام دادن ندارید؟
• آیا وقتی احساس ناراحتی می‌کنید یا زمانی که مسئله‌ای نگران کننده تمرکز شما را به هم زده است، خوردن غذا باعث می‌شود احساس بهتری داشته باشید؟
• آیا غذا خوردن، راهبرد مقابله‌ای و بهترین واکنش شما به هنگام استرس و ناراحتی است؟

اگر مقدار زیادی غذا به طور غیرمعمول می‌خورید یا معمولا آنقدر به خوردن ادامه می‌دهید تا حالت تهوع بهتون دست دهد، ممکن است دچار پرخوری باشید. اگر به طور منظم پرخوری می‌کنید، لطفاً با پزشک خود مشورت کنید. اما در صورتی که پرخوری ناشی از استرس مشکل اصلی شماست خودتان نیز می‌توانید به آن رسیدگی کنید و راه حلی برای آن بیابید.

علائم پرخوری عصبی

برخی از افرادی هنگام ناراحتی یا سردرگمی شروع به پرخوری عصبی می‌کنند. در برخی افراد غذا خوردن می‌تواند راهی برای جلوگیری از فکر کردن در مورد مشکلات یا انجام اقدامات لازم برای حل آن‌ها باشد.  این عادت می‌تواند منجر به اختلال در تعادل یونهای بدن شده و سبب تپش قلب و احتمال نارسایی قلبی و مرگ گردد. علایم و نشانه‌های آن عبارتند از:

• خوردن حجم زیادی از غذا در زمانی کوتاه بدون توانائی در متوقف کردن روند خوردن غذا
• رفتن مکرر به حمام بعد از خوردن غذا
• استفاده از مواد مسهل یا ادرارآور یا تحریک خود به استفراغ مواد خورده شده
• پرهیز غذایی یا روزه داری
• پرداختن به ورزش شدید بعد از غذا خوردن
• افزایش یا کاهش‌های مکرر وزنی به مقدار بیش از ۵/۴ کیلوگرم
• احساس ضعف یا افسردگی یا گناه بعد از دفع غذای خورده شده
• احساس سوزش سینه یا ترش کردن بعد از غذا خوردن سریع و حجیم
• تغییر رنگ دندان‌ها بخاطر اثر اسید معده روی آن‌ها (بخاطر استفراغ‌های مکرر)
• تورم لثه‌ها بخاطر اثر اسید معده روی آن‌ها (بخاطر استفراغ‌های مکرر)
• داشتن خراش یا اثر خراشهای قبلی روی پشت انگشتان یا دست بخاطر تحریک کردن استفراغ
• تفکر دائم درباره لاغر شدن
• اختلال در سیکل‌های ماهیانه در خانم‌ها

تشخیص پرخوری عصبی

پزشک از بیمار یک شرح حال پزشکی خواهد گرفت و وی را معاینه خواهد کرد وی از بیمار سوالاتی را خواهد پرسید که این موارد را شامل می‌گردد:

عوارض پرخوری عصبی

• التهاب و گلو درد یا التهاب مری، زخم دهان، غدد بزاقی متورم
• پوسیدگی مینای دندان و پوسیدگی دندان – ناشی از قرار گرفتن بیش از حد در اسید معده در هنگام استفراغ مکرر عمدی
• بالا و پایین رفتن وزن
• مشکلات گوارشی مانند اسهال، نفخ، یبوست، رفلاکس اسید، تهوع، درد شکم، زخم معده
• کم آبی بدن
• بوی بد دهان
• فشار خون پایین
• عدم تعادل الکترولیت به دلیل از دست دادن سدیم، کلسیم، پتاسیم و سایر مواد معدنی، که در نهایت می‌تواند منجر به ضربان قلب غیر طبیعی، حمله قلبی یا مرگ شود.
• احساس گناه و شرم
• حساسیت بیش از حد به تعداد کالری مصرفی
• کاهش مزمن عزت نفس و تصویر منفی از خود
• افسردگی یا اضطراب

درمان پرخوری عصبی

چنانچه مبتلا به پرخوری عصبی هستید باید بدانید که از بیماری مهمی رنج می‌برید. پزشک امکان دارد شما را به یک مشاور یا متخصص تغذیه معرفی کند تا یک برنامه غذایی مناسب به شما بدهد. شما همچنین می‌توانید از مشاوره با روانپزشک یا مشاوره خانوادگی با روانپزشک یا روانشناس سود ببرید. روان درمانی جزء مهمی از درمان شما را تشکیل می‌دهد. پزشک همچنین می‌تواند به شما داروهای مناسب جهت تنظیم خلق یا اضطراب شما بدهد.

توصیه‌ها در دوره درمان

• از غذایی سالم استفاده کنید.
• به برنامه غذایی خود نظم دهید. از خوردن غذا در میان وعده‌های غذایی بپرهیزید، از گرسنگی طولانی مدت هم بپرهیزید.
• در صورت صلاحدید پزشک از ویتامین‌ها و عناصر معدنی مناسب استفاده کنید.
• از نوشیدن ترکیبات کافئین دار پرهیز کنید.
• الکل مصرف نکنید.
• از مواد ادرارآور یا مسهل استفاده نکنید.
• در صورت تمایل به کاهش وزن با نظر پزشک و مشاور تغذیه اقدام به این امر کنید.
• برنامه ورزشی شدید خود را تعدیل کنید.

3 راه برای درمان پرخوری استرسی

روش‌های متفاوتی برای کنترل پرخوری عصبی و تبدیل استرس به یک تجربه مثبت وجود دارد. اما هر سه روش شما را ملزم به بررسی و تغییر عادات خود می‌کند. شما باید مطمئن شوید که از نظر فیزیولوژیکی گرسنه نیستید و وعده‌های غذایی را حذف نمی‌کنید. اگر از نظر فیزیولوژیکی گرسنه باشید (گرسنگی واقعی)، توقف پرخوری عصبی سخت‌تر است. به همین دلیل مهم است که ابتدا وضعیت را مشخص کنید.

1. منبع استرس را شناسایی کنید

در بسیاری از افراد محرک‌های استرس‌زا هستند که باعث می‌شوند آن‌ها غذا بخورند. احتمالا مسائلی مربوط به روابط آن‌ها وجود دارد که باعث ناراحتی می‌شود. یا شاید استرس مربوط به مسائل خانوادگی یا مسئله‌ای که از کنترل خارج شده است باشد. اگر بتوانید عوامل محرک را شناسایی کنید، می‌توانید قبل از اینکه استرس از کنترل خارج شود، اقدامات موثری برای مقابله با آن انجام دهید.

چگونه عوامل محرک را پیدا می‌کنید؟ همراه داشتن یک دفترچه یادداشت به شما کمک می‌کند. آن را همراه خود داشته باشید و در طول روز یادداشت کنید. ثبت کنید که چه می‌خورید و هنگام خوردن آن چه احساسی داشتید. همچنین، درباره محیط و افرادی که هنگام غذا خوردن با شما بودند، یادداشت کنید. این‌ها ممکن است سرنخ‌هایی برای محرک‌های شما باشند.

2. راه‌های جدیدی برای رهایی از استرس بیابید

زمانی که متوجه شدید چه چیزی باعث می‌شود بیشتر غذا بخورید، روش‌های سالمی را پیدا کنید تا در چنین شرایطی مانع پرخوری شما شود. به عنوان مثال، اگر محیط کار شما استرس‌زا است یکی از دوستان خود را انتخاب کنید که می‌تواند در طول ساعت ناهار با شما پیاده روی کند تا از کالری اضافی جلوگیری کرده و فعالیت‌های سالم را ارتقا دهید.

آیا در خانه استرس دارید؟ یک فضای مدیتیشن کوچک یا گوشه‌ای آرام مهیا سازید تا بتوانید برای استراحت یا تنفس عمیق به آنجا بروید. اگر مدرسه منبع استرس است، گروه‌های اجتماعی‌ای را پیدا کنید که علاقمندی شما را دارند یا در یک ورزش ثبت نام کنید.

3. برای استرس احساسی کمک بگیرید

اگر روش‌های خودتان پرخوری عصبی را متوقف نمی‌کند، از درخواست کمک نترسید. بسیاری از مددکاران اجتماعی و روانشناسان به طور خاص برای برخورد با پرخوری احساسی و یافتن راه حل‌هایی برای ترک این عادت آموزش دیده اند. یک متخصص آموزش دیده می‌تواند به شما کمک کند تا در روابطتان در برابر افرادی که باعث ایجاد استرس در شما می‌شوند مرز‌هایی را مشخص کنید و باعث بهبود محیط اطراف خود شوید. همچنین می‌توانند مسائلی را که باعث می‌شود شما دائما در حال جویدن غذا باشید و یا به سمت یخچال روانه شوید را بررسی و حل کنند.

یکی از مواردی که معمولاً به کنترل استرس کمک نمی‌کند، انتظار و امیدواری برای تغییر یافتن آن است. برای مقابله با پرخوری عصبی و پیدا کردن عادات سالم جدید برای مدیریت استرس، از همین امروز شروع کنید. وقتی شما پرخوری ناشی از استرس خود را متوقف می‌کنید، وزن شما تغییر می‌کند و در طول روز احساس بهتر و خوش بینی بیشتری خواهید داشت.
ترجمه و تعدیل: elmevarzesh.com
منبع: verywellfit