اصول و مبانی تربیت‌ بدنی

 1- منابع 2- عملكرد 3- تغییرپذیری

منابع اصول تربیت بدنی

تربیت‌بدنی رشت های است كه علوم آن از اطلاعات و یافته‌های علوم بسیاری اقتباس شده است. حقایق اساسی این رشته از منابع اصلی زیر سرچشمه می‌گیرد:

1- اساسی  ترین بخش منابع تربیت‌بدنی هر جامعه نظام عقیدتی آن جامعه است. یعنی در جامعه ما، اصول و ضوابطی كه از منبع وحی سرچشمه گرفته، بر اصول و پایه‌های حرفه تربیت‌بدنی احاطه دارد.‌بنابراین قرآن، سنت، عقل و اجماع كه از مهمترین منابع دینی به شمار می‌آیند،اساسی ترین منابع تربیت‌بدنی به حساب می‌آیند (خلجی 1365).

2- علوم انسانی شامل تاریخ، فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و مردم‌شناسی، منابع درجه دوم را در تربیت‌بدنی تشكیل می‌دهند. واقعیت های موجود در تربیت‌بدنی از یافته‌‌های حاصل از منابع مذكور نیز به وجود می‌آید. به این وسیله چارچوب دانش تربیت‌بدنی گسترش داده می‌شود.

3. علوم پایه به‌ویژه زیست‌شناسی،علم‌الحركات  (بخشی از علم فیزیك) و فیزیولوژی، علومی هستند  كه مربی  تربیت‌بدنی را با ساختار مادی پیكر آدمی، قوانین حركت و كاركردهای دستگاه های مختلف بدنی آشنا می‌كند.

اصول چیست

اصول در بیان لغوی جمع اصل و به معنای ریشه و پایه است. اصول را می‌توان به عنوان حقایق یا مفاهیمی كه بر پایه واقعیات بنیان شده و به عنوان راهنما جهت اجرا و انتخاب مورد استفاده قرار می‌گیرد» تعریف كرد.

اصولی كه از تربیت بدنی استخراج و مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از:

1- در حوزه یادگیری حركتی، متخصصان برای یادگیری مهارت های حركتی سه مرحله: شناختی ـ كلامی، حركتی و خودكاری ذكر می‌كنند.

2- در حوزه رشد حركتی، متخصصان اظهار داشت هاند كه دوره كودكی، دوران تغییرات كیفی حركت است.

3- با مطالعه تاریخ حوزه تربیت‌بدنی و ورزش، به‌خصوص تمدن های منقرض شده در طول تاریخ به یك قاعده كلی و دائمی پی می‌بریم: «هر ملتی كه می‌خواهد پابرجا و مستحكم بماند، تحكیم مواضع اخلاقی و آمادگی جسمانی از ملزومات اساسی است.»

 4- با توجه به یافته‌های زیست‌شناختی و روان‌شناختی معلوم شده است كه انسان ها با هم تفاوت دارند. این تفاوت ها به حدی است كه منجر به «ایده یكتایی نسبی» انسان شده است (نیك‌زاد 1371). یعنی هیچ‌ یك از افراد انسان با یكدیگر شباهت كامل ندارد. این حقیقت، دستورالعملی را برای كارشناسان و مربیان برنامه‌ریزی ورزشی عرضه می‌كند.

نحوه عملكرد اصول

1- نشان‌دهنده جهت و تعیین اهداف

2- توانمند كردن افراد به اتخاذ تصمیم هایی نسبت به موضوع های بحث‌انگیز

تغییرپذیری اصول

دانشمندان اسلامی معتقدند برخی اصول تغییرپذیر و برخی دیگر تغییر ناپذیرند. ایده‌آلیست ها چون معتقدند حقیقت مطلق است، آن را تغییرناپذیر می‌دانند. رئالیست ها و پراگماتیست ها حقیقت را نسبی می‌دانند و می‌گویند اگر شرایط و اوضاع تغییر كند، آن هم تغییر خواهد كرد (خالدان 66 ـ 1365).

در اسلام دو دسته مقررات وجود دارد:

 اول مقررات ثابت كه براساس آفرینش انسان و مشخصات ویژه او استوار است كه دین و شریعت اسلامی نامیده می‌شودكه تغییر ناپذیرند. مثل علوم زیست‌شناختی

بخش دوم مقررات قابل تغییر وجود دارد كه به جهت مصالح مختلف زمان و مكان اختلاف پیدا می‌كند. مثل حقایق سیاسی و اجتماعی.

مبانی تربیت‌ بدنی

عبارت است از «بررسی اصول و شالوده‌هایی كه از منابع دینی، علمی و فلسفی در تربیت‌بدنی استفاده می‌شود.» به عبارت دیگر «آن بخش از قواعد اجرا و ضوابط تربیت‌بدنی را كه باید از منابع دینی، علمی (زیستی ـ انسانی) و فلسفی پایه‌ریزی و در امر تربیت نیز استفاده شود، مبانی تربیت‌بدنی گویند.»