حتما شما هم مردانی با سینه‌های بزرگ که از حالت طبیعی خارج شده‌اند را دیده‌اید. علت بزرگ شدن سینه مردان دو دلیل دارد، دلیل اول تجمع بافت چربی در این ناحیه است و دلیل دوم که به نوعی علت اصلی بزرگ شدن سینه مردان محسوب می‌شود، برهم خوردن تعادل هورمونی است که ژنیکوماستی نامیده می‌شود.

ژنیکوماستی ناشی از یک بهم خوردن تعادل در هورمون‌های استروژن و تستوسترون می‌باشد. ژینکوماستی می‌تواند یک یا هر دو سینه را تحت تاثیر قرار دهد و اغلب غیریکنواخت است. نوزادان، پسربچه‌هایی که در آستانه‌ی بلوغ هستند و همچنین مردان سنین بالاتر ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی نرمال دچار ژینکوماستی شوند، که البته علت‌های دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشد.

این اختلال هورمونی در نوزدان 90 درصد، در نوجوانان 60 تا 65 درصد و در میانسالان به 50 تا 65 درصد می رسد. به طور کلی ژینکوماستی، مشکلی جدی نیست اما رفع این عارضه می‌تواند دشوار باشد. مردان و پسرهایی که دچار ژینکوماستی می‌شوند، گاهی ممکن است در سینه‌ها احساس درد کنند. ژینکوماستی ممکن است خود به خود برطرف شود، اما اگر رفع نشد، ممکن است به دارو یا عمل جراحی نیاز باشد.

علت بزرگ شدن سینه مردان و ارتباط داروهای بدنسازی با آنمردان دارای هورمونی به نام تستوسترون هستند که مسئول به وجود آمدن صفات ثانویه جنسی در آن‌ها است، از طرف دیگر همه مردان در غده فوق کلیوی‌شان مقدار اندکی از هورمون زنانه یا استروژن هم دارند که هنگام بلوغ تعادل میان این دو هورمون به هم می‌خورد و نوجوان با بزرگی سینه مواجه می‌شود که بیشتر اوقات برای آن‌ها نگرانی زیادی دارد ولی بدن انسان به طور فیزیولوژیکی این بی نظمی را در مدت زمان کوتاهی اصلاح می‌کند. در افرادی که اضافه وزن دارند تجمع چربی را در سینه آن‌ها می‌توان مشاهده کرد که در کل خطری ندارد. البته بافت سالم سینه در مردان، مسطح و بدون احساس توده قابل لمس است و هر چه غیر از آن باشد، به بررسی نیاز دارد.

علائم ژنیکوماستی چیست؟

علائم و نشانه‌های ژینکوماستی شامل موارد زیر می‌شوند:

  • تورم بافت توده‌ی سینه
  • حساس شدن سینه
  • در برخی موارد درد

علت ژنیکوماستی چیست؟

ژینکوماستی به دلیل کاهش مقدار هورمون تستوسترون در مقایسه با استروژن روی می‌دهد. علت این کاهش می‌تواند عارضه‌ای باشد که تاثیرات تستوسترون را مهار کرده یا کاهش می‌دهد و یا عارضه‌ای که سطح استروژن را بالا می‌برد.

هورمون‌های تستوسترون و استروژن، ایجاد و حفظ ویژگی‌های مردانه را هم در زنان و هم در مردان کنترل می‌کنند. تستوسترون مسئول خصوصیات مردانه مانند توده‌ی عضلانی و موی بدن است و استروژن نیز مسئول خصوصیات زنانه مانند رشد سینه‌ها است.

بیشتر افراد تصور می‌کنند استروژن، هورمونی فقط مختص زنان است اما واقعیت این است که در بدن مردان نیز این هورمون تولید می‌شود ولی به مقدار بسیار کم. اما اگر سطح استروژن در مردان بسیار بالا باشد یا از حد تعادل با سطح تستوسترون خارج شود، می‌تواند ژینکوماستی ایجاد نماید.

برخی بیماری‌ها که در بروز ژنیکوماستی تأثیر دارند

یک سری از بیماری‌ها می‌توانند با تتحت تاثیر قرار دادن تعادل طبیعی هورمون‌ها سبب ژینکوماستی شوند از جمله: هیپوگنادیسم، افزایش سن، تومورها، پُرکاری تیروئید، نارسایی کلیوی، سیروز کبدی و نارسایی کبد و سوء تغذیه.

انوع ژنیکوماستی

ژینکوماستی در نوزادان: بیش از نیمی از نوزادان پسر به دلیل اثر استروژن مادر خود، با سینه‌های بزرگ شده متولد می‌شوند. به طور کلی، این تورم در بافت سینه در عرض دو تا سه هفته بعد از تولد برطرف می‌شود.

ژینکوماستی طی بلوغ: ژینکوماستی ناشی از تغییرات هورمونی طی دوران بلوغ، نسبتا شایع است. در بیشتر موارد، تورم بافت سینه، بدون نیاز به درمان، در عرض شش ماه تا دو سال برطرف می‌شود.

ژینکوماستی در مردان: شیوع ژینکوماستی دوباره در سنین بین 50 تا 69 سال در مردان اوج می‌گیرد. دست کم یک چهارم مردان در این گروه سنی دچار ژینکوماستی می‌شوند.

داروهایی که باعث بزرگ شدن سینه مردان می‌شود

برخی از داروها می‌توانند سبب ژینکوماستی شوند از جمله:

  • آنتی آندروژن‌هایی که برای درمان بزرگ شدن پروستات، سرطان پروستات و برخی از عوارض به کار برده می‌شوند مانند فلوتامید، فینااستروئید و اسپیرونولاکتون
  • استروئیدهای آنابولیک
  • داروهای ایدز؛ ژینکوماستی می‌تواند در مردان HIV مثبتی که تحت رژیم درمانی مقابله با بازگشت ویروس (HAART) هستند بروز کند. داروی افاویرنز بیش از سایر داروهای ایدز، ژینکوماستی ایجاد می‌کند.
  • داروهای ضد اضطراب مانند دیازپام
  • داروهای تری سایکلیک
  • آنتی بیوتیک‌ها
  • داروهای زخم معده مانند سایمتیدین
  • درمان سرطان (شیمی درمانی)
  • داروهای قلب مانند دیژوکسین و مهارکننده‌های کانال کلسیم
  • داروهای ضد تهوع و استفراغ مانند متوکلوپرامید

مواد مخدر و الکل

مصرف الکل، آمفتامین‌ها، ماریجوانا، هروئین و متادون نیز در ابتلا به ژنیکوماستی نقش دارند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده‌ی علائم زیر باید به پزشک مراجعه کنید:

  • تورم
  • درد
  • حساس شدن به لمس
  • ترشح از نوک یک یا هر دو سینه

اشکال مختلف ژنیکوماستی یا سینه مردانه

درجات مختلف ژنیکوماستی

بر اساس فاکتورهایی مانند اندازه بزرگی سینه و زنانگی بودن آن، ژنیکوماستی به چهار درجه تقسیم می‌شود. درجه یا گرید 1 خفیف‌ترین و درجه 4 شدیدترین آن است.

درجه یک: تجمع نقطه‌ای و موضعی بافت‌ها در نوک سینه است. این وضعیت از نظر شدت بسیار خفیف محسوب می‌شود.

درجه دو : بزرگی متوسط سینه که فراتر از مرزهای نوک سینه رفته و حاشیه آن از سینه قابل تشخیص نیست. این وضعیت خفیف تا برجسته در نظر گرفته می‌شود.

درجه سه: بزرگی متوسط سینه که فراتر از نوک سینه گسترش یافته، حاشیه‌های مشخصی در سینه داشته و پوست اضافی دارد. این وضعیت برجسته و قابل مشاهده در نظر گرفته می‌شود.

درجه چهار: بزرگی مشخص سینه همراه با پوست اضافی و زنانگی ظاهر سین که وضعیتی شدید و زنانه در نظر گرفته می‌شود.

درمان ژینکوماستی

بیشتر موارد ژینکوماستی به مرور زمان برطرف می‌شوند اما اگر این عارضه ناشی از یک بیماری دیگر باشد، مثلا هیپوگنادیسم یا سیروز کبدی، باید این بیماری را درمان کرد. در نوجوانانی که علت ژینکوماستی چندان مشخص نیست، پزشک ممکن است توصیه کند وضعیت بیمار هر سه تا شش ماه مورد بررسی قرار گیرد تا معلوم شود ژینکوماستی خود به خود در حال برطرف شدن است یا نه. درمان خود به خودی ژینکوماستی معمولا کمتر از دو سال طول می‌کشد.

لباس مخصوص ژنیکوماستی

این راه حل موقتی است. همین که لباس ها را در بیاورید، تاثیر آن از بین می‌رود. بنابراین کارهای شما محدود به فعالیت‌هایی می‌شود که در آنها می‌توانید این لباس را بر تن کنید.

مکمل‌های ژنیکوماستی

در صورتی که ژنیکوماستی از نوع شدید یا درجه چهار نباشد یا زیر 45 سال سن داشته باشید، می‌توانید از مکمل‌ها برای درمان ژنیکوماستی استفاده کنید. مهمترین مزیت این روش عدم نیاز به جراحی است.

جراحی ژنیکوماستی

جراحی روشی تضمین شده برای رهایی از بزرگی سینه در مردان است. همچنین در صورتی که بالای 45 سال سن دارید یا ژنیکوماستی از نوع درجه چهار باشد، تنها گزینه توصیه شده برای درمان همین روش می‌باشد.

لیپوماستی چیست و چه تفاوتی با ژنیکوماستی دارد؟

لیپوماستی به تجمع بافت اضافی چربی در سینه‌ی مردان گفته می‌شود که در واقع ژینکوماستی کاذب است که باید آن را با ژینکوماستی واقعی متمایز دانست.

درمان لیپوماستی

حذف این چربی اضافی در سینه اغلب کار ساده‌ای است. با کاهش مصرف کالری و افزایش فعالیت بدنی به خصوص تمرینات بدنسازی می‌توان تا حدودی زیادی از شر چربی اضافی در تمام بافت‌های بدن از جمله بافت سینه خلاص شد.

اما اگر شدت این عارضه زیاد باشد احتمالا به داروهایی برای افزایش متابولیسم و کاهش جذب ذرات چربی در روده نیاز است. در موارد شدیدتر نیز به عمل جراحی برای برداشتن چربی اضافی نیاز است. اصلی‌ترین علت لیپوماستی، چاقی است. تجمع چربی اضافی در تمام بدن مردها به طور همزمان روی می‌دهد. سایر عوامل دخیل در لیپوماستی شامل ژنتیک، مصرف مکرر کالری‌های زیاد و اعتیاد به نوشابه‌های الکلی می‌‌شوند.

آب کردن چربی‌های سینه در مردان با ورزش

ورزش برای متعادل کردن هورمون‌های بدن مفید است و ضمنا به حجیم شدن عضلات سینه کمک می‌کند. شما به یک برنامه‌ی تمرینی نیاز دارید که در تمام بدن‌تان چربی سوزی داشته باشید و ضمنا عضلات خود را تقویت کنید. ورزش‌هایی مانند والیبال، بسکتبال، تنیس و فوتبال، تمام بدن را به چالش می‌کشند و چربی سوزی بسیار خوبی دارند. برای کمک به آب کردن چربی‌های سینه، عضلات سینه را به طور منظم با وزنه تمرین بدهید. حرکت شنا نیز یکی از بهترین تمرین‌ها برای آب کردن چربی‌های سینه است.

غذاهای کم کالری و مغذی برای چربی سینه مردان

داشتن اضافه وزن و چاقی از دیگر علت‌های‌ ژینکوماستی و لیپوماستی است و تجمع چربی اضافی می‌تواند سطح استروژن را افزایش بدهد. بنابراین انتخاب‌های غذایی بهتر به کاهش وزن کلی بدن کمک می‌کنند. رژیم غذایی شما باید سرشار از مواد غذایی کم کالری و مغذی باشد. میوه‌ها و سبزی‌ها، غلات کامل، لبنیات بدون چربی و پروتئین‌های کم چرب مانند ماهی و بوقلمون و حبوبات، گزینه‌های بسیار خوبی هستند.

غذاهای ضد التهابی

ژینکوماستی ممکن است سبب التهاب و حساس شدن سینه‌ها شود. برخی از غذاهایی که خاصیت ضد التهابی دارند می‌توانند به تسکین درد و حساسیت کمک کنند. ماهی‌های چرب مانند سالمون و تن و غذاهای آنتی اکسیدان‌دار مانند سبزیجات برگ‌دار، سیب زمینی شیرین، تمشک و مرکبات از این دست غذاها هستند.

ارتباط فیتواستروژن ها با ژنیکوماستی

همانطور که گفتیم تغییرات سطح هورمون استروژن و افزایش آن می تواند سبب ژنیکوماستی شود. فیتواستروژن ها گروهی از مواد شیمیایی هستند که در برخی گونه‌های گیاهی وجود دارند و در مهره داران با اتصال به گیرنده‌های استروژن، رفتار استروژن را تقلید می‌کنند. مواد غذایی مانند سویا حاوی فیتواستروژن ها هستند.

با در نظر گرفتن این نکته شاید شما نگران مصرف این گونه مواد غذایی باشید و چنین موادی را مسئول ژنیکوماستی بدانید، اما طبق یافته‌ها، استروژن موجود در غذاها نمی‌تواند سطح استروژن‌تان را بالا ببرد و هیچ ربطی به ژینکوماستی ندارد. در واقع فیتواستروژن‌های موجود در رژیم غذایی می‌توانند به کاهش ریسک سرطان پروستات کمک کنند.

بزرگ شدن نوک سینه مردان به علت مصرف داروهای بدنسازی

همانطور که در ابتدا مطرح شده است، ژنیکوماستی تعریفی از بزرگ شدن سینه در مردان است. این بیماری در میان بدنسازان بسیار شایع است که در آن غدد شیری موجود در سینه تحت تأثیر هورمون قرار می گیرند و شروع به رشد می کنند. به طور طبیعی بافت سینه مردان در ابتدای خلقت ساختمانی مشابه با خانم ها دارد. در خانم ها با فعال شدن هورمون های جنسی زنانه این بافت رشد می کند ولی در مردان که هورمون تستوسترون دارد، رشد نکرده باقی می ماند.

ژنیکوماستی به علت مصرف داروهای هورمونی که برای افزایش حجم استفاده می شود در بین بدنسازها بسیار شایع است. اگر چه همه مصرف کنندگان چنین داروهای این مشکل را پیدا نمی کنند اما به نظر می رسد ژنتیک در این بیماری تا حدودی باعث بروز آن می شود. یعنی اگر بدن کسی به این بیماری مستعد باشد با مصرف داروهای هورمونی بیشتر در معرض این بیماری می باشد. استروئیدهای آنابولیک،ناندرلون و تستوسترون از جمله هورمون های رایج در بزرگ شدن غیر طبیعی سینه هستند.

تهیه و ترجمه: elmevarzesh.com

منابع: mayoclinIC1 + mayoclinic2+ livestrong