آشنایی با حركات بازو و عضلات درگیر

حركات بازو

فلكشن (خم‎شدن) : حركت دست به جلو و بالا را خم‎شدن (فلكشن) گويند. چنانچه دامنه اين حركت از 180 بيشتر شود، حركت را فرا خم‎شدن (هايپرفلكشن) می‌گويند.

اكستنشن (باز شدن): برگشت دست از حالت بازشدن (فلكشن) تا رسيدن به وضعيت مطالعه است. ادامه حركت را هايپراكستشن می‌گويند.

آبداکشن ( دور شدن) : دورشدن دست از خط ميانی بدن .چنانچه دور شدن بازو از 180 فراتر رود به فرا دورشدن (هايپر آبداكشن) موسوم است.

آداکشن ( نزدیک شدن) : برگشت از حركت آبداكشن تا رسيدن به وضعيت مطالعه. چنانچه اين حركت در جهت حركت قبلی ادامه يابد تا از وضعيت مطالعه عبور كند، حركت را فرانزديک‎شدن (هايپرآداكشن) می گويند.

آداکشن افقی ( نزدیک شدن) : حركت دست از حالت افقی و در كنار بدن به حالت افقی در جلوی بدن است. اين حركت را فلکشن افقی نیز می گویند.

آبداكشن افقی: برعكس حركت فوق بدين معنی كه دست از حالت فلكشن افقی به كنار بدن حركت مي‌كند.

چرخش داخلی: چرخش استخوان بازو حول محور عمودی به صورتی كه سطح قدامی بازو به طرف داخل بدن متمايل گردد.

چرخش خارجی: چرخش استخوان بازو حول محور عمودی به صورتی كه سطح قدامی بازو بطرف خارج متمايل گردد.

حركت دورانی:حركتی است مركب از حركات خم‎شدن، دورشدن، بازشدن، فرا بازشدن و نزديک شدن.

عضلات تاكننده بازو

 فلكشن: حركت تاشدن بازو در نتيجه انقباض عضلات سينه‌ای بزرگ (بخش ترقوه‌ای) عضله دو سر بازويی (سر كوتاه) و غرابی بازويی انجام می شود. عضلات ديگری شامل بخش قدامی دلتوئيد و تحت كتفی به صورت كمكی و ضعيف در انجام اين حركت مؤثر است.

هايپرفلكشن: عضلات عمل‎كننده در حركت‌ هايپرفلكشن همان عضلاتی‌اند كه در حركت  فلكشن شركت دارند. از آنجا كه اين حركت همراه با چرخش خارجی بازو است،  در نتيجه عضلات تحت خاری و گرد كوچک نيز به فعاليت وا داشته می ‎شوند.

عضله سينه‌ای بزرگ

در بخش قدامی و فوقانی تنه قرار دارد، بزرگترين عضله ناحيه سينه و پركارترين عضله در انجام حركات بازو می باشد.
اين عضله شامل سه قسمت است:

سرثابت: قسمت اول، یک سوم داخلی استخوان ترقوه و قسمت دوم ،استخوان جناغ و قسمت سوم غضروف دنده‌ها

سر متحرک: سطح خارجی و فوقانی بازو.

عملکرد: قسمت های فوقانی اين عضله بيشتر در انجام حركات خم‎شدن،خم‎شدن افقی، چرخش داخلی و آبداكشن شركت دارد. قسمت های پايينی عضله در حركات اكستنشن و آداكشن عمل می ‌كند.

عضله دو سر بازويی

در حركات دو مفصل بازو و آرنج دخالت دارد. دارای دو سر ثابت است

سرثابت (سربلند) : لبه سطح مفصلی حفره دوری

سرثابت (سر كوتاه) : زايده غرابی

سر متحرک : برجستگی زند زبرين

عملكرد: سر كوتاه عضله، حركات خم‎شدن، نزديک شدن و چرخش داخلی است و سر بلند عضله در حركات دورشدن و چرخش خارجی دخالت دارد. اين عضله باعث حركات خم‎شدن و گردش به بيرون ساعد نيز می ‌گردد.

عضله غرابی

اين عضله در بخش فوقاني و داخلي بازو قرار دارد.
سرثابت: زايده غرابی استخوان كتف

سر متحرک : سطح داخلی و ميانی استخوان بازو

عملکرد: خم‎شدن و خم‎شدن افقی بازو، چرخش داخلی

عضله دلتوئيد

اين عضله در گروه عضلات دوركننده (آبداكتور) بازو توضيح داده خواهد شد.

عضلات بازكننده و دوركننده بازو

حركات بازشدن و فرا بازشدن بازو به كمک عضلات پشتی بزرگ ،گرد بزرگ، سينه‌ای (بخش جناغی)، سر دراز عضله سه سر، تحت كتفی، دلتوئيد (بخش خلفی) انجام می شود.

 

عضله پشتی بزرگ

از وسيع ترين عضلات بدن است، بخش عظيمی از ناحيه پشت را می پوشاند.

سرثابت: مهره‌های كمری، سطح خلفی ساكروم، تاج خاصره و سه دنده پايينی

سرمتحرک:‎سطح قدامی استخوان بازو

عملکرد: حركات بازشدن و فرا بازشدن ، چرخش داخلی بازو، دورشدن افقی و نزديک شدن

 

عضله گرد بزرگ

در ناحيه خلفی كتف قرار  دارد.

سرثابت: یک سوم  لبه خارجي و تحتانی كتف

سر متحرک : سطح قدامی و فوقانی استخوان بازو

عملكرد : حركات بازشدن، نزديک‎شدن و چرخش داخلی

 

 

 

 

 

عضله سينه‌ای بزرگ (بخش جناغی) بخش جناغی اين عضله زمانی كه دست بالای سر است و يا در باز شدن بازو از حالت فرا خم شده دخالت دارد، اما وقتی دست از راستای افقی بدن پايين می آيد، تأثيري در انجام حركت ندارد.

 

 

 

 

عضله سه سر بازويی (سر دراز)

در حركات دو مفصل بازو و آرنج مؤثر است. مؤثرترين عمل عضله در حركت اكستنشن آرنج است،لذا در مطلب مربوط به آرنج توضيح داده خواهد شد. سر دراز اين عضله در حركت بازشدن بازو دخالت دارد.

 

 

 

 

عضله تحت كتفی

عضله ای مثلثی شکل است که در زیر استخوان ، سطح قدامی قرار گرفته است.

سر ثابت:تمامی حفره کتفی

سر متحرک:برجستگی کوچک استخوان بازو

عملکرد: چرخش داخلی استخوان بازو ، این عضله با دو عضله تحت خاری وگرد کوچک به عضله دلتوئید در حرکت های آبداکشن و فلکشن کمک می کند.

عضله دلتوئيد

بخش خلفی دلتوئيد در حركت بازشدن و خصوصاً هايپراكستنشن مؤثر است.

عضلات دوركننده (آبداكشن) بازو

عضلات دلتوئيد، فوق خاری، دو سر بازويی (سر دراز) عامل حركت آبداكشن بازويند. عضله دلتوئيد در انجام اين حركت اصلی ترين نقش را عهده‌دار است.

دلتوئيد (دالی)

در ناحيه فوقانی شانه است و روی مفصل بازو را پوشش می دهد.
سرثابت: يک سوم قسمت خارجی ترقوه، خار كتف و بالای زايده آخرومی
سر متحرک : برجستگی دالی  در سطح خارجی و فوقانی بازو
عملکرد: بازو را حول سه محور حركت می دهد.آبداكشن ، حركت دورشدن افقی، نزديک‎شدن افقی، بازشدن، خم‎شدن و چرخش بازو

 

 

 

 

عضله فوق خاری

در قسمت بالای شانه و روی خار كتف قرار دارد.

سرثابت: حفره فوق خاری

سر متحرک: بالای برجستگی بزرگ استخوان بازو

عملکرد: آبداكشن، چرخش خارجی بازو  و در حركات پرتابي نقش مهمی به عهده دارد.

 

عضله دو سر بازويی (سر دراز)

سر دراز اين عضله از سطح خارجی استخوان بازو عبور می كند، و در حركت آبداكشن مؤثر است.

عضلاتی كه در حركت نزديک شدن بازو درگيرند

‎عضلات پشتی بزرگ، سينه‌ای بزرگ، گرد بزرگ، سه سر بازويی (سر دراز)، تحت كتفی و سر كوتاه دو سر بازويی و غرابی، عضلاتی هستند كه باعث حركت آداكشن بازو میگردند.

چرخش دهنده داخلی بازو ‎ عضلات

در چرخش داخلی بازو عضلات تحت كتفی، پشتی بزرگ و گرد بزرگ نقش اصلی را به عهده دارند. عضلات ديگری شامل بخش قدامی عضله دلتوئيد و سينه‌ای بزرگ (بخش جناغی) در انجام اين حركت مؤثرند. عضله غرابی و بازويی نيز، چنانچه حركت از چرخش خارجی انجام شود، به‎كار می ‌رود.

 

عضله تحت كتفی

 

از عضلات عمقی بدن است ، در سطح داخلی كتف قرار دارد.
سرثابت: سطح حفره تحت كتفی
سر متحرک : برجستگی كوچک بازو
عملکرد: چرخش داخلی بازو، درحركات نزديک ‎شدن، خم‎شدن و بازشدن نيز به صورت ضعيف دخالت دارد.

 

چرخش خارجی بازو به كمک عضلات تحت خاری، گرد كوچک،  دلتوئيد (بخش خلفی) و فوق خاری انجام می شود. دو عضله تحت خاری و گرد كوچک نقش اصلی را در انجام اين عمل به عهده دارند.

عضله تحت خاری ـ گرد كوچک

عملكرد و موقعيت اين دو عضله يكسان است.

سرثابت: سطح خلفی و زير خار كتف نزديک لبه داخلی

سر متحرک: برجستگی بزرگ بازو

عملکرد: چرخش خارجی ، دورشدن افقی وبازشدن. اين دو عضله زمانی می توانند در بازو عامل حركت باشند كه عضلات ذوزنقه و متوازی الاضلاع، قبلاً كتف را ثابت كرده باشند.

 

حركت آداكشن افقی را گروهی از عضلات، كه در ناحيه قدامی مفصل شانه‌ و سينه قرار دارند، انجام می دهند که عبارت‎اند از: سينه‌ای بزرگ (بخش جناغی) تحت كتفی، دلتوئيد (بخش قدامي) و دو سر بازويي (سر كوتاه).

وقتی حركت نزديک ‎شدن افقی در بازو انجام می ‌شود، استخوان كتف از خط ميانی بدن دور می ‌شود. در اين حركت (دورشدن كتف) نيز عضلات دندانه‌ای و سينه‌ای دخالت دارند.

عضلات دور كننده افقی بازو

دور كردن افقی بازو به كمک عضله سه سر بازويی (سر دراز) و گروهي از عضلات ناحيه خلفی كمربند شانه‌ای، شامل تحت خاری، گرد كوچک و دلتوئيد (بخش خلفی) انجام می‌گيرد. چون در انجام اين حركت كتف نيز به خط ميانی بدن نزديک می ‌شود، عضلات متوازی ‌الاضلاع و ذوزنقه (4و3و2) نيز درگير عمل می ‌شوند.

حركت دورانی بازو

حركت دورانی مجموعه‌ای از حركات خم‎شدن، دورشدن، بازشدن، فرا بازشدن و نزديک شدن است. عضلات مؤثر در اين حركت همان گروه عضلاتی‌اند كه در حركات تشكيل‎دهنده حركت دورانی بازو دخالت دارند.

منبع: اختصاصی elmevarzesh

دکتر ابوالفضل فراهانی

---